I SA/KA 1605/96

SA/Rz 806/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-11-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska
Maria Serafin-Kosowska
Stefan Babiarz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 262
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 180 § 1, art. 86, art. 187, art. 235
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska NSA Bożena Wieczorska Protokolant sek.sądowy T. Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. na rozprawie - sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. W M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że powyższa decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zarządza zwrot "A" Spółka z o.o. w M. kwoty 396,90 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt sześć i 90/100) złotych tytułem nadpłaconego wpisu, IV. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "A" Spółka z o.o. w M. kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu (...) maja 2001 roku "A" Spółka z o.o. w M. zgłosiły do procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła towar - główną konstrukcję przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ kod PCN 73089099 0 o wadze netto 32 000 kg. Do zgłoszenia celnego JDA SAD [...] z dnia [...] czerwca 2001 Spółka dołączyła wymagane rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 roku w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) dokumenty: m. in. zabezpieczenie Nr 100000 - RE - 3152-ZG-122/2001 (93 § l Kodeksu celnego), fakturę Nr RJ 001 z dnia 25 maja 2001 roku na wartość 32.000,00 GBP oraz pozwolenie na dokonanie odprawy czasowej nr 100410-4500-1/26/2001 z dnia 15 czerwca 2001 w którym wyznaczono termin powrotnego wywozu lub nadania innego przeznaczenia celnego dla towaru - do dnia 30 czerwca 2003 roku.
Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2002 roku "A" zwróciły się o wydanie pozwolenia na zniszczenie towaru tj. głównej konstrukcji przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ z uwagi na przerwanie realizacji kontraktu przez kontrahenta zagranicznego - firmę "B". W związku z wydanym w dniu (...) sierpnia 2002 roku przez Urząd Celny pozwoleniem nr (...) w dniach 22 - 26 sierpnia 2002 roku dokonano czynności zniszczenia towaru, co potwierdzono stosownym protokołem.
Wnioskiem nr PHK - 6/55/02 z dnia [...] września 2002 roku Spółka zwróciła się o uznanie zgłoszenia celnego [...] z dnia 15 czerwca 2001 roku za nieprawidłowe w zakresie wagi netto towaru, ponieważ po zniszczeniu towaru i zważeniu pozostałości okazało się, ze waga ich wynosi 14 528 kg, a nie -jak podano w zgłoszeniu celnym - 32 000 kg. Do wniosku Spółka dołączyła tłumaczenie metryki przyrządu RJ 146 oraz dowód w postaci wyjaśnień kontrahenta zagranicznego - firmy "B", z których wynika, że błąd w wadze towaru wystąpił po stronie eksportera, który wykazał wagę towaru w funtach a nie w kilogramach.
Rozpatrując powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr (...) z dnia (...) listopada 2002 roku odmówił uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe we wnioskowanym przez stronę zakresie, jednocześnie uznając zgłoszenie celne za prawidłowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgłoszenie celne to czynność przez którą osoba je składająca wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną i zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego powinna w tym celu przedstawić wymagane prawem dokumenty. Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym są zaś dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny (art. 65 Kodeksu celnego).
Uzasadniając odmowę uznania zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku za nieprawidłowe organ podniósł, że w fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego podano wagę netto towaru 32 000 kg a jego wartość ustalono jako l GBP za l kg. Także świadectwo przewozowe EUR l nr S 3978284 (pole 9) oraz dokument tranzytowy TR 120400/02/001044 (pole 38) podaje wagę 32 000 kg. Ustosunkowując się zaś do przedłożonego przez Spółkę tłumaczenia metryki przyrządu, Naczelnik Urzędu Celnego zauważył, że dokument ten nie przesądza czy w dniu importu waga towaru wynosiła 32 000 kg czy 32 000 funtów.
Od powyższej decyzji pismem z dnia 25 listopada 2002 roku, Nr PMK/627/02 "A" złożyły odwołanie zwracając się o ponowne rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne E05 100410/00/00017 z dnia 15 czerwca 2001 roku za nieprawidłowe w zakresie zapisu w polu 38 (masa netto).
Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia (...) kwietnia 2003 roku, Nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji organ podał art. 233 § l pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 145 § l, art. 64 § 2 i 2a, art. 65 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999 roku w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 roku w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.).
W obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że zgodnie z art. 145 § l Kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. W myśl art. 60 § l Kodeksu celnego każdy towar, który ma być objęty procedurą celną powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Do zgłoszenia celnego, stosownie do art. 64 § 2 Kodeksu celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Złożenie zaś zgłoszenia celnego i podpisanie go przez zgłaszającego jest równoznaczne ze złożeniem przez niego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności dołączonych do niego dokumentów (art. 64 § 2 a). Dokument ten jest następnie podstawą do zastosowania procedury celnej towaru.
Rozbudowując argumentację organu I instancji, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zarówno we wniosku o pozwolenie na zniszczenie towaru, jak i zgłoszeniu celnym i w dokumentach do niego dołączonych (świadectwie przewozowym EUR l Nr S 3978284, dokumencie tranzytowym nr 291729) podano wagę neto konstrukcji przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ 32 000 kg. Z faktury Nr RJ 001 z dnia 25 maja 2001 roku zaś wynika, że ustalono wartość towaru jako l GBP za l kg a tym samym ogólna wartość towaru w polu nr 22 zgłoszenia celnego wynosi 32 000 GBP.
Ustosunkowując się do przedłożonych przez firmę "B" dokumentów organ celny podkreślił, że nie dowodzą one tożsamości towaru którego dotyczą z towarem uprzednio objętym procedurą odprawy czasowej. Z tłumaczenia metryki przyrządu wynika, że dotyczy ona przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ 146 Nr 2 (lewe) nr rysunkowy HC570H0001-000, nr seryjny FAJ 1-1 2-1 HC570H0001-000 o masie 32 000 funtów. Tymczasem w dokumentach dołączonych do zgłoszenia celnego brak jest zapisu wskazującego nr przyrządu, a co za tym idzie brak jest dowodu potwierdzającego, ze przedłożona do odwołania metryka przyrządu dotyczy towaru tożsamego, objętego procedurą odprawy czasowej według zgłoszenia celnego JDA SAD E05 100410/00/00017 z dnia 15 czerwca 2001 roku.
Z treści zgłoszenia celnego nie można zaś wywieść, iż waga głównej konstrukcji przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ objętego wynosiła 32 000 kg czy 32 000 funtów.
Organ celny zauważył nadto, ze w toku postępowania przed organem I instancji strona miała możliwość przedłożenia dokumentu przewozowego CMR oraz dokumentów frachowych według których towar transportowano do Polski a mogących mieć wpływ na wyjaśnienie faktu wystąpienia pomyłki w zakresie wagi towaru. Pismem z dnia 27 września 2002 roku Spółka wyjaśniła, że nie dysponuje takimi dokumentami, w związku z czym nie jest możliwe ich przedłożenie.
Natomiast wystąpienie z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wagi towaru, po fakcie dokonania czynności zniszczenia towaru uniemożliwiło organom celnym sprawdzenie i porównanie danych zawartych w zgłoszeniu celnym ze stanem faktycznym towaru. Od dnia objęcia towaru procedurą odprawy czasowej do dnia złożenia wniosku o uznanie zgłoszenia za nieprawidłowe upłynął okres około 15 miesięcy i w tym czasie Spółka nie kwestionowała ilości i wartości towaru. Nie kwestionowała także dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego (faktury Nr RJ 001 i świadectwa EUR l nr S 3978284) w oparciu o które zastosowano obniżoną stawkę celną.
Na powyższą decyzję "A" Spółka z o. o. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § l i art. 210 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie istoty sprawy, nieustalenie i nierozpatrzenie w sposób wystarczający całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz , pominięcie w uzasadnieniu istotnych motywów wydanego rozstrzygnięcia przez niewskazanie przyczyn odmówienia wiarygodności dowodom wskazanym przez Spółkę.
Skarżąca Spółka zarzuciła nadto oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999 roku w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.) które utraciły moc 19 marca 2001 roku oraz z dnia 10 listopada 1999 roku w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) które uchylono z dniem 28 października 2001 roku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, organ podniósł, że zasady wyrażone w art. 122 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej nakładają co prawda na organy podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednak w orzecznictwie NSA (np. I SA/Ka 1605/96 z 20 maja 1998 roku) zwraca się uwagę, ze strona chcąc z określonych faktów wyprowadzić korzystne dla siebie skutki, obowiązana jest te fakty wykazać i udowodnić. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do skutków niekorzystnych dla strony. Organy nie są obowiązane poszukiwać środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona - mimo wezwania - środków takich nie przedstawiła.
W niniejszej sprawie strona jako dowód przemawiający za zmianą zgłoszenia celnego w zakresie wagi towaru przedstawiła swoje wyjaśnienia jak również oświadczenie kontrahenta zagranicznego wraz z metryką przyrządu o określonych danych. Dokumenty te nie są jednak w świetle art. 194 § l Ordynacji podatkowej dokumentami urzędowymi i tym samym nie przysługuje im domniemanie prawdziwości oraz domniemanie zgodności z prawdą. Stanowią one natomiast dowód w sprawie w myśl art. 180 § l Ordynacji podatkowej, któremu organ celny nie dał wiary i odmówił mu wiarygodności. Dyrektor Izby Celnej dodał, że wbrew zarzutowi skargi organ wskazał przyczynę odmówienia wiarygodności dowodom wskazanym przez Spółkę, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że żaden z przedstawionych przez Spółkę dokumentów nie podważa prawdziwości dokonanego zgłoszenia celnego.
Ustosunkowując się do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o nieobowiązujące przepisy, organ podniósł, że zgodnie z art. 69 Kodeksu celnego datą właściwą do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną do której dokonano zgłoszenia towaru jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ celny chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie zgłoszenia celnego o objęcie procedurą odprawy czasowej dokonano w dniu 15 czerwca 2001 roku, a więc w dniu obowiązywania przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 roku w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Niewłaściwe zaś powołanie przez organ II instancji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999 roku w sprawie gospodarczych procedur celnych nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygniecie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty skargi, powtórzone na odwołaniem, koncentrują się na niewyjaśnieniu przez organ celny istoty sprawy, nieustaleniu i nierozpatrzeniu w sposób wystarczający całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz pominięcia w uzasadnieniu istotnych motywów wydanego rozstrzygnięcia poprzez niewskazanie przyczyn odmówienia wiarygodności dowodom wskazanym przez skarżącą Spółkę.
Stosownie do treści art. 262 Kodeksu celnego w sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Nie ulega wątpliwości, że podstawowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wtedy istnieje możliwość prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego oraz ustalenia zakresu praw lub obowiązków strony tego postępowania.
Przepisy art. 122 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej nakładają na organy celne - w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej - obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym na podstawie art. 180 § l Ordynacji podatkowej jako dowód organy powinny dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Obowiązki te spoczywają nie tylko na organie I instancji, ale także z mocy art. 235 Ordynacji podatkowej, na organie drugiej instancji rozpoznającym sprawę na skutek wniesionego odwołania, który zgodnie z art. 229 Ordynacji podatkowej władny jest przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu uzupełnienia dowodów i materiałów albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Dopiero po pełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy organ celny ocenia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w myśl art. 191 Ordynacji podatkowej, czy dana okoliczność została udowodniona, a przed podjęciem decyzji wyznacza stronie trzydniowy (obecnie siedmiodniowy) termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, realizując obowiązek nałożony przez art. 200 § l w z w. z art. 123 Ordynacji podatkowej.
W niniejszej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność przedłożonej przez stronę faktury w zakresie uwidocznionej na niej wagi towaru i wywiódł, że dokumenty przedłożone przez "B" nie dowodzą tożsamości towaru którego dotyczą z towarem uprzednio objętym procedurą odprawy czasowej. Organ przyjął, że z tłumaczenia metryki przyrządu wynika, że dotyczy ona przyrządu montażowego skrzydła samolotu RJ 146 Nr 2 (lewe), przyjmując tym samym, że dokument ten dotyczy jednostkowego skrzydła. W ten sposób organ celny nie wyjaśnił, czy metryka ta nie jest dokumentem "zbiorczym", odnoszącym się do wszystkich podanych wyżej typów skrzydeł. W przypadku takiego ustalenia niezbędnym było wyjaśnienie, nie wyłączając możliwości dopuszczenia w postępowaniu dowodu z opinii biegłego z zakresu tego rodzaju konstrukcji lotniczych, czy metryka przyrządu montażowego skrzydeł Nr RJ146 Nr 2 (lewe) nr rysunkowy HC570H00 01-000, nr seryjny FAJ 1-12-1 HC 570H0001-000 w ogóle może mieć numer i czy jest to numer tożsamy z numerem przyrządu. Ponadto w fakturze pro-forma (k7) wskazano zapis o treści "część numeru odnosząca się do" SO50047, którego w postępowaniu nie wyjaśniono w związku z czym nie wiadomo czy dotyczy on numeru przyrządu czy numeru typu skrzydła, które są na nim montowane. Wprawdzie z tłumaczenia (k33) wynika, że "udzielamy zezwolenia na złomowanie przyrządu montażowego do montażu skrzydła Nr S050047 wraz z oprzyrządowaniem" to i ten dokument potwierdza wątpliwości czy nr ten dotyczy przyrządu czy skrzydła. Stanowisko organu celnego żądające od strony wykazania nr metryki odpowiadającego nr przyrządu byłoby zasadne tylko wówczas gdyby metryki były opatrywane unikatowymi numerami. W przeciwnym razie należy przyjąć, że tożsamość tę strona może wykazywać wszelkimi środkami dowodowymi.
Nie zasługuje również na aprobatę stanowisko organu zgodnie z którym jeżeli strona - mimo wezwania - nie przedłożyła dokumentów mogących mieć wpływ na odmienne załatwienie sprawy, to organ celny nie jest obowiązany poszukiwać środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony. Organ celny zdaje się nie zauważać, że reguła dowodzenia o jakiej mowa w art. 6 kc odnosi się do stosunków cywilnoprawnych. W wypadku postępowania podatkowego nie można bowiem w ogóle mówić o "ciężarze dowodu". Zasadami dowodzenia w postępowaniu podatkowym rządzi art. 187 § l Ordynacji podatkowej. Jest to regulacja autonomiczna, która nie pozostaje w żadnym związku normatywnym z art. 6 k.c. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2003r., III SA 2763/02, publ. POP 2004, Nr 4, poz. 74 z aprobującą glosą Bogumiła Brzezińskiego POP z 2004r., Nr 4, poz. 320). Z przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 187 § l Ordynacji podatkowej wynika bowiem, że obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym.
W niniejszej sprawie organ podatkowy ograniczył się do zdobycia dowodu "silniejszego" niż dowód przedkładany przez stronę, nie rozpatrując całego materiału dowodowego. Mimo że różnica między funtem angielskim a kilogramem jest powszechnie znana (art. 187 § 3 Ord. pod.), organ stanowczo przyjął wagę 32 000 kg, nie uzasadniając w żadnej mierze takiego stanowiska. Jest to o tyle istotne, że ze zniszczonego towaru pozostało 14 514,95 kg, co stanowi odpowiednik 32 000 funtów.
Wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Celnej nie ma znaczenia także to, czy Spółka zachowała się aktywnie w postępowaniu dowodowym i przedkładała stosowne dokumenty na poparcie swych twierdzeń, czy też zachowała się biernie. Organ celny uznał zgłoszenie celne za prawidłowe z tego powodu, że strona nie przedłożyła dokumentu przewozowego oraz dokumentów frachowych według których transportowano towar do Polski, a mogących mieć wpływ na wyjaśnienie faktu pomyłki w zakresie wagi towaru. Przeprowadzając postępowanie dowodowe organ, czyniąc zadość zasadzie prawdy obiektywnej, powinien ustalić, czy przedłożone przez Spółkę tłumaczenie metryki przyrządu dotyczy indywidualnego, ściśle określonego skrzydła samolotu, czy też jest dokumentem dotyczącym towaru określonego rodzaju, co stanowiło punkt wyjścia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności Sąd w parciu o art. 145 § l pkt l "c" w związku z art. 135 p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w przedmiocie niewykonania uchylonej decyzji oparto na podstawie art. 152 p.s.a, o kosztach orzeczono z mocy art. 200 i 225 p.s.a.