SA/Rz 510/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2004-02-03
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek od towarów i usługewidencjaksięgi podatkowerzetelnośćwadliwośćprocedura podatkowaOrdynacja podatkowazwolnienie podmiotowezobowiązanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Izby Skarbowej dotyczące zobowiązania w podatku VAT, stwierdzając naruszenie procedury przez organy podatkowe w zakresie oceny rzetelności ksiąg podatkowych.

Sprawa dotyczyła skarżącej U. K., która kwestionowała decyzje Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 2000 r. do marca 2001 r. Organy podatkowe uznały ewidencję przychodów skarżącej za nierzetelną i określiły zobowiązanie w innej wysokości. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy podatkowe nie dopełniły wymogów proceduralnych związanych z badaniem rzetelności ksiąg podatkowych, w szczególności nie sporządziły protokołu z badania ksiąg i nie doręczyły go podatniczce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargi U. K. na decyzje Izby Skarbowej dotyczące zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 2000 r. do marca 2001 r. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność prowadzonej przez skarżącą ewidencji przychodów, zarzucając zaniżanie wartości sprzedaży i nieprawidłowe prowadzenie ksiąg. W konsekwencji organy określiły zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż zadeklarowana przez podatniczkę. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT, w tym bezprawne pozbawienie jej zwolnienia od podatku i pominięcie ksiąg podatkowych bez przedstawienia wystarczających dowodów. Sąd administracyjny, analizując postępowanie organów, stwierdził, że organy nie dopełniły wymogów proceduralnych określonych w art. 193 § 6-8 Ordynacji podatkowej. Nie sporządzono protokołu z badania ksiąg podatkowych, a tym samym nie obalono w sposób prawem przewidziany domniemania ich prawdziwości i rzetelności. Wobec tego Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób prawidłowy nierzetelności ani wadliwości ksiąg podatkowych. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdził, że nie mogą być one wykonywane, i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nieprawidłowo obaliły domniemanie rzetelności ksiąg podatkowych, ponieważ nie zachowały wymaganej procedury określonej w art. 193 § 6-8 Ordynacji podatkowej, w szczególności nie sporządziły protokołu z badania ksiąg.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że brak protokołu z badania ksiąg podatkowych i jego doręczenia podatnikowi uniemożliwia prawidłowe obalenie domniemania ich rzetelności i prawdziwości. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie podatkowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

u.p.t.u.i.p.a. art. 14 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zwolnienie podmiotowe od VAT wymaga złożenia oświadczenia przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży. Niezłożenie oświadczenia w terminie rodzi obowiązek uiszczania podatku.

o.p. art. 193 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów.

o.p. art. 193 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe prowadzone rzetelnie.

o.p. art. 193 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe prowadzone w sposób niewadliwy.

o.p. art. 193 § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Uznanie za dowód o szczególnej mocy ksiąg prowadzonych wadliwie, jeżeli wady nie mają istotnego znaczenia dla sprawy.

o.p. art. 193 § § 6-8

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Procedura badania ksiąg podatkowych w przypadku stwierdzenia ich nierzetelności lub wadliwości, w tym sporządzenie protokołu i możliwość wniesienia zastrzeżeń przez podatnika.

Pomocnicze

u.p.t.u.i.p.a. art. 27 § ust. 1 i ust. 4

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Określa obowiązek prowadzenia ewidencji zakupu i sprzedaży dla celów VAT.

u.p.t.u.i.p.a. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dotyczy określenia struktury sprzedaży dla celów podatkowych.

u.z.p.d. art. 15

Ustawa z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Obowiązek posiadania i przechowywania dowodów zakupu towarów.

u.z.p.d. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Obowiązek sporządzenia spisu towarów na koniec roku.

u.z.p.d. art. 12 § ust.1 pkt 3 lit.b

Ustawa z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Dotyczy określenia przychodu na podstawie wpłat.

o.p. art. 23 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Możliwość odstąpienia od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane z ksiąg uzupełnione dowodami pozwalają na jej określenie.

o.p. art. 51 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Definicja zaległości podatkowej.

o.p. art. 53 § § 1 i 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

Naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

p.w.p.o.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw do właściwości WSA.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola legalności decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 132

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 142 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 211

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 212 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rmf.z.p.d.

Rozporządzenie Ministra Finansów z 18 grudnia 1998r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

rmf.o.p. § § 10 ust. l pkt l

Rozporządzenie Ministra Finansów z 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa

Dotyczy naliczania odsetek za zwłokę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie dopełniły wymogów proceduralnych związanych z badaniem rzetelności ksiąg podatkowych (art. 193 § 6-8 Ordynacji podatkowej). Nie sporządzono protokołu z badania ksiąg podatkowych. Nie doręczono protokołu podatniczce, co uniemożliwiło jej złożenie zastrzeżeń. Organy nie wykazały w sposób prawem przewidziany nierzetelności lub wadliwości ksiąg podatkowych.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów podatkowych dotyczące nierzetelności ewidencji przychodów i konieczności określenia zobowiązania w innej wysokości. Argumenty skarżącej dotyczące prawidłowości złożenia oświadczenia o zwolnieniu z VAT (choć sąd uznał, że zwolnienie nie było skuteczne z powodu złożenia oświadczenia w dniu pierwszej sprzedaży).

Godne uwagi sformułowania

Obalenie domniemania zgodności z prawdą księgi podatkowej wymaga zachowania trybu określonego w art. 193 § 6-8 Ordynacji podatkowej. Ciężar dowodu spoczywa na organie podatkowym, a on nie może żądać od podatnika przeprowadzenia dowodu, że księga jest rzetelna i niewadliwa. Księgi podatkowe, które spełniają przesłanki przewidziane tym przepisem stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów.

Skład orzekający

Maria Piórkowska

przewodniczący sprawozdawca

Kazimierz Włoch

sędzia

Małgorzata Niedobylska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty badania rzetelności ksiąg podatkowych przez organy podatkowe i obowiązki organów w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prowadzenia ksiąg podatkowych w kontekście VAT i Ordynacji podatkowej, z naciskiem na wymogi formalne postępowania dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są formalne aspekty procedury podatkowej i jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie sprawa mogłaby być rozstrzygnięta inaczej. Jest to ważna lekcja dla prawników i podatników.

Błąd proceduralny organów podatkowych uchyla decyzję VAT – lekcja o znaczeniu protokołu z badania ksiąg.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Rz 510/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-02-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Kazimierz Włoch
Małgorzata Niedobylska
Maria Piórkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 27 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia (del.) NSA Maria Piórkowska (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Włoch AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sekr. Bernadetta Krztoń po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. na rozprawie - sprawy ze skarg U. K. na decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2000r., maj 2000r., czerwiec 2000r., lipiec 2000r., sierpień 2000r., wrzesień 2000r., październik 2000r., listopad 2000r., grudzień 2000r., styczeń 2001r., luty 2001r. i marzec 2001r. 1. uchyla zaskarżone decyzje 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej U. K. kwotę 540 zł (słownie pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu uiszczonych wpisów sądowych.
Uzasadnienie
SA/Rz 510/02
U Z A S A D N I E N I E
Decyzjami z dnia (...) lutego 2002r. (...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)Izba Skarbowa, po rozpoznaniu odwołań U. K. utrzymała w mocy decyzje Urzędu Skarbowego z dnia (...) października 2001r. znak: (...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług miesiące; kwiecień 2000r., maj 2000r., czerwiec 2000r., lipiec 2000r., sierpień 2000r., wrzesień 2000r., październik 2000r., listopada 2000r., grudzień 2000r., oraz styczeń 2001r., luty 2001r., i marzec 2001r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że U. K. w dniu 4 kwietnia 2000r. złożyła w Urzędzie Skarbowym oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług VAT-6. W tym samym dniu dokonała pierwszej sprzedaży.
W ocenie organu zwolnienia podmiotowe w podatku od towarów i usług, jako wyjątki od powszechności opodatkowania każdego sprzedawcy towaru uregulowane zostały w art. 14 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50, z późn. zm.). Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 14 ust. 6 cyt. ustawy - w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 21 listopada 1996r. (Dz. U. Nr 137, poz. 640) - który wszedł w życie 1 stycznia 1997r., podatnik rozpoczynający wykonywanie czynności określonych w art. 2 ustawy w ciągu roku podatkowego może wybrać zwolnienie od podatku, jeżeli przewidywana wartość sprzedaży towarów nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży kwoty określonej w ust. 1 pkt 1 lub w ust. 4.
Podatnik ten przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży, obowiązany jest do złożenia w urzędzie skarbowym pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia. Jest to warunek materialnoprawny zwolnienia od podatku, co oznacza, że niezłożenie oświadczenia w terminie wprowadza obowiązek uiszczania podatku.
Z zebranego w sprawie materiału wynika, że Podatniczka nie prowadziła ewidencji określonej art. 27 ust. 1 ustawy o VAT, a jedynie ewidencję przychodów, określoną w ustawie z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Finansów z 18 grudnia 1998r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 161, poz. 1078 z późn. zm.).
W ewidencji przychodów pierwszy przychód został zaewidencjonowany 4 kwietnia 2000r., w dniu złożenia w Urzędzie Skarbowym oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy.
Wobec brzmienia powołanego wyżej przepisu, uzależniającego skuteczność złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od złożenia tegoż przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży, oświadczenie o wyborze zwolnienia przez Podatniczkę złożone w dniu dokonania pierwszej sprzedaży nie rodziło zamierzonych skutków.
W związku z powyższym, z chwilą dokonania pierwszej czynności będącej przedmiotem opodatkowania Podatniczka stała się podatnikiem podatku od towarów i usług nie korzystającym ze zwolnienia podmiotowego, a w efekcie zobowiązana była do prowadzenia ewidencji zakupu i sprzedaży, określonej w art. 27 ust. 4 ustawy, składania deklaracji VAT-7 oraz obliczania i wpłacania do urzędu skarbowego kwoty tego podatku.
Powołany wyżej przepis art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie określa żadnych formalnych wymogów ewidencji, natomiast wymienia jej wymaganą treść, i zgodnie z tymi wymogami ewidencja ta powinna zawierać m. in. wszelkie dane potrzebne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, tj. rodzaj wykonanych czynności i wielkość obrotu, wskazanie wysokości podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego należny, wskazanie kwot podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, inne dane służące do prawidłowego sporządzenia wskazanej wyżej deklaracji podatkowej. Przepis ten wskazuje zatem, że podstawową funkcją, jaką spełniać ma pełna ewidencja jest zapewnienie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług.
Zgodnie z art. 10 ust. 2 cyt. ustawy zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie, jaka wynika ze złożonej deklaracji podatkowej, opartej na danych zawartych w ewidencji, chyba, że urząd skarbowy określi je w innej kwocie.
Zgodnie z art. 193 § l Ordynacji księgi podatkowe, w tym ewidencja przychodów prowadzone rzetelnie (gdy dokonywane zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty) i w sposób niewadliwy (gdy prowadzone są zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów) - stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów.
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że ewidencja przychodów jest nierzetelna za miesiące: lipiec-grudzień 2000r., bowiem Podatniczka zaewidencjonowała w niej dzienne wartości sprzedaży w zaniżonych kwotach. W sytuacji, gdy porównanie dokumentów źródłowych z zapisami w ewidencji przychodów (za ten okres przychód wykazano w wysokości 16.068zł), prowadzi do wniosku, że pomiędzy tymi dowodami zachodzą sprzeczności, obowiązkiem Strony było ich wyjaśnienie.
Z dokumentów zakupu za 2000r., przekazanych przez dostawców wynika, że w okresie lipiec-grudzień 2000r. zakupy, poza październikiem 2000r. (w wysokości 815,69zł) wyniosły od 2.272,79zł do 4.200,73zł, i były wyższe niż w miesiącach: kwiecień-maj 2000r.
Przychód wyliczony na podstawie kosztu sprzedaży w oparciu o zakup wg otrzymanych informacji, przy zastosowaniu średniej marży 23,70% (wynikającej z porównania cen zakupu i sprzedaży z remanentu na 29.06.2001r.) wynosił 17.927,62 zł.
Przychód wyliczony na podstawie remanentu początkowego i końcowego (przyjętego w wysokości podanej przez Stronę) oraz o zakup (przyjęty w wysokości otrzymanej od dostawców) - 34.141,20 zł.
Przychód przy uwzględnieniu kosztu sprzedaży wg oświadczenia Podatniczki, remanentów, średniej marży 23,70 % - 16.081 zł.
Miesięczny dochód wyliczony z uwzględnieniem wykazanego w ewidencji przychodu nie wystarczyłby na pokrycie wszystkich podanych przez Stronę kosztów w wysokości 10.151 zł.
Podatniczka dokonywała natomiast wpłat podatku od większej wartości przychodu niż wynika z wpisów do ewidencji przychodu, od przychodu w wysokości 7.983 zł (w lipcu), 7.706 zł (w sierpniu), 7.983 zł (we wrześniu), 7.973 zł (w październiku), 6.783 zł (w listopadzie), a dodatkowo w październiku naliczone zostały również odsetki za zwłokę.
Za miesiące od kwietnia 2000r. do czerwca 2000r. organ nie stwierdził nierzetelności ewidencji jednak w oparciu o zeznania podatniczki określił wysokość podatku w innej wysokości niż zadeklarowane.
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że ewidencja przychodów jest nierzetelna za miesiące: styczeń-marzec 2001r., bowiem Podatniczka zaewidencjonowała w niej dzienne wartości sprzedaży w zaniżonych kwotach. Porównanie dokumentów źródłowych z zapisami w ewidencji przychodów (za ten okres przychód wykazano w wysokości 7.702zł), prowadzi do wniosku, że Podatniczka nie ewidencjonowała całości przychodu.
Z przesłanych przez dostawców faktur, wynika, że Podatniczka w styczniu 2001r. dokonała zakupu towarów handlowych na wartość brutto 3.063,90zł; w lutym na wartość 3.954,64zł; w marcu 4.189,62zł. Natomiast zakup towarów na podstawie przedłożonych przez Podatniczkę faktur zakupu wynosił: w styczniu 2.133,99zł; w lutym 1.615,70zł; w marcu 1.709,77zł.
Po wyliczeniu obrotu na podstawie kosztu sprzedaży i przy zastosowaniu marży 23,70 %, wynikającej z porównania cen zakupu i sprzedaży z remanentu na 29.06.2001r. - wyniósł on 33.043zł (Podatniczka zaewidencjonowała przychód w wysokości 15.706zł).
Po wyliczeniu obrotu z uwzględnieniem remanentów na 1.01.2001r. oraz na 29.06.2001r. oraz zakupu towarów handlowych - 34.856,91zł.
Miesięczny przychód z uwzględnieniem wielkość kosztów zeznanych przez Podatniczkę w okresie: styczeń-marzec 2001r. -12.239 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że ewidencja przychodów w tych miesiącach prowadzona była nierzetelnie, a powierzenie wypełniania ewidencji członkom rodziny nie zwolniło Podatniczki z odpowiedzialności za rzetelność ewidencji.
Podatniczka nie posiadała dowodów zakupu, z tego też względu 27 lipca 2001r. Urząd Skarbowy zwrócił się do dostawców towarów i ustalił na podstawie tak zebranego materiału dowodowego wskaźnik procentowy, który posłużył do rozdzielenia sprzedaży w okresie rozliczeniowym na poszczególne stawki podatkowe na podstawie struktury określonej w art. 30 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Dane te znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym. W ocenie Izby argumenty podniesione przez Podatniczkę o konieczności oparcia wyliczeń o marżę średnią ważoną dla poszczególnych grup asortymentowych oraz pominięcie przez Urząd zeznanych marż, kwot dziennego utargu w ustalonym stanie faktycznym nie są zasadne.
Obowiązkiem Podatniczki było, zgodnie z art. 15 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne posiadanie i przechowywanie dowodów zakupu towarów, na podstawie których byłoby możliwe ustalenie asortymentu towarów. Natomiast w tym stanie faktycznym ustalenie średniej marży ważonej, obarczone byłoby błędem, bowiem przekazane od dostawców (do których zwrócił się Urząd) informacje nie zawierały asortymentu towarów.
Ponadto Podatniczka nie sporządziła spisu towarów na 31 grudnia 2000r, do czego obowiązana była na podstawie art. 20 ust. l powołanej wyżej ustawy, nie prowadziła także spisu braku i odpadów.
Na podstawie wysokości wpłat - przyjmując, że wpłaty te stanowiły, stosownie do art.12 ust.1 pkt 3 lit.b ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym ..., 3% przychodu organ przyjmując kwotę przekazaną na potrzeby własne w wysokości zeznanej przez Stronę (protokół z 19 lipca 2001r.) określił obrót za okres rozliczeniowy.
Wobec powyższego zarzuty zawarte w odwołaniu, a negujące fakt złożenia wyjaśnień z których wynikałaby wartość towarów przekazanych na potrzeby własne, nie znajdują uzasadnienia.
W sprawie podstawę opodatkowania ustalono w oparciu o dokonane przez Podatniczkę dowody wpłat, uzupełnione danymi wynikającymi z dokumentów źródłowych.
W konsekwencji zastosowano art. 23 § 3 Ordynacji, pozwalający na odstąpienie od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
Zgodnie z art. 51 § l Ordynacji podatkowej podatek nie zapłacony w terminie płatności stanowi zaległość podatkową, od której, zgodnie z art. 53 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej oraz § 10 ust. l pkt l rozporządzenia Ministra Finansów z 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 40, poz. 463) naliczane są należne odsetki za zwłokę.
Kwota odsetek za zwłokę, określona w sentencji decyzji organu pierwszej instancji wyznaczona została prawidłowo, tj. za okres od dnia następnego po dniu, w którym upłynął termin płatności podatku do dnia wydania decyzji tj. do 12 października 2001r., przy zastosowaniu właściwych stawek odsetek za zwłokę od zaległości, obowiązujących w czasie trwania zaległości podatkowej.
Na decyzje te oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji U. K złożyła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o ich uchylenie.
Decyzjom określającym zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2000r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 3, art. 122 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej a także art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
W uzasadnieniu skarżąca naprowadziła, że bezprawnie organ pozbawił ją zwolnienia od podatku gdyż pierwszej sprzedaży dokonała po złożeniu w urzędzie skarbowym oświadczenia o wyborze zwolnienie.
Nigdy też nie składała oświadczenia, że pobierała ze sklepu artykuły spożywcze
w kwocie 800 zł miesięcznie, a jeżeli o tej treści protokół z dnia 19 lipca 2001r. podpisała, to nie jest dowodem złożenia przez nią takich wyjaśnień.
Składając jednorodne skargi na decyzje określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2000r. do marca 2001 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 247 § l pkt. 2 i 3, art. 122, art. 210 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej a także art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
W uzasadnieniu skarżąca dodatkowo naprowadziła, że organy podatkowe nadużyły prawa pomijając księgi podatkowe za okres od lipca 2000r. do marca 2001r. i nie przedstawiły żadnych dowodów, które świadczyłyby o zaniżaniu przychodów sprzedaży. Nierzetelność ksiąg powinna być stwierdzona dowodowo natomiast analiza ekonomiczna nie może być uzasadnieniem przyjęcia jednej z metod szacunku.
Decyzje nie zawierają dostatecznego uzasadnienia szacowania podstaw opodatkowania za poszczególne miesiące a analiza rzetelności powinna być przeprowadzona za każdy miesiąc.
Wpłat podatku ryczałtowego dokonywała w zawyżonej wysokości a prawidłowa wysokość osiąganych dziennych przychodów wykazana jest w prawidłowej wysokości oraz w zeznaniach podatkowych. Organy nie wzięły pod uwagę, że w sklepie spożywczym marze są niższe, towar szybko psuje się, występują przeceny i zniszczenia towaru, a więc ustalanie marż na towary zastane w czasie remanentu nie powinno stanowić samodzielnej podstawy do szacowania sprzedaży za okres 12 miesięcy.
Ponoszone przez skarżąca wydatki pokrywane były nie tylko z aktualnego dochodu ale też z oszczędności z lat poprzednich.
Zdaniem skarżącej organ bezprawnie skorzystał z danych innej firmy za 1996r. gdyż w jej ocenie takie postępowanie jest naruszeniem tajemnicy skarbowej.
W odpowiedzi na skargi Izba Skarbowa wniosła o ich oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w nich zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi podlegają uwzględnieniu.
W świetle art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm./ księgami podatkowymi są księgi rachunkowe, podatkowa księga przychodów i rozchodów, ewidencje oraz rejestry, do których prowadzenia do celów podatkowych na podstawie odrębnych przepisów obowiązani są podatnicy, płatnicy lub inkasenci. Dla podatku od towarów i usług taką księgą podatkową jest ewidencja o której mowa w art. 27 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./. Jak to słusznie naprowadził orzekający w sprawach organ przepis art. 27 ust. 4 cyt. wyżej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie określa żadnych formalnych wymogów ewidencji, nie mniej winna ona zawierać dane potrzebne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania. Podstawową funkcją jaki ewidencja winna spełniać jest zapewnienie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług. Księgi podatkowe, a więc również ewidencja dla celów podatku od towarów i usług, należą do dowodów o szczególnym znaczeniu w postępowaniu podatkowym. Mimo, że stanowią dokument prywatny, korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, którą przyznaje im art. 193 Ordynacji podatkowej. Księgi podatkowej, które spełniają przesłanki przewidziane tym przepisem stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Mają one zatem taką samą moc dowodową jak dokumenty publiczne. Podobnie jak te ostatnie, korzystają z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą. Oznacza to, że jeżeli podatnik prowadzi księgi w sposób prawidłowy pod względem formalnym /art. 193 § 3/ i materialnym /art. 193 § 2/, podstawa wymiaru podatku nie może zostać ustalona w innej wysokości niż wynika to z ewidencji. Możliwość przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia podatkowego innego stanu niż wynikający z tej księgi podatkowej zachodzi dopiero wówczas gdy wskazane wyżej domniemanie zostanie obalone w sposób prawem przewidziany przez organ, że księga podatkowa jest w całości bądź części nierzetelna lub wadliwa co oznacza, że w zakresie, w jakim została stwierdzona ta nierzetelność lub wadliwość, zostaje ona pozbawiona szczególnej mocy dowodowej wynikającej z przyznanego jej domniemania prawdziwości. Zauważyć również należy, że o ile przeprowadzenie przez organ podatkowy dowodu nierzetelności księgi prowadzi zawsze do pozbawienia jej mocy dowodowej, o tyle stwierdzenie jej wadliwości nie zawsze wywołuje taki skutek. Stosownie bowiem do treści art. 193 § 5 Ordynacji podatkowej organ podatkowy uznaje za dowód o szczególnej mocy dowodowej księgi prowadzone w sposób wadliwy, jeżeli wady nie mają istotnego znaczenia dla sprawy.
Odrzucenie księgi jako dowodu zupełnego wymaga obalenia domniemania zgodności z prawdą, przez wykazanie, że księgi te są nierzetelne lub wadliwe i wady maja istotne znaczenie dla sprawy. Ciężar dowodu spoczywa na organie podatkowym, a on nie może żądać od podatnika przeprowadzenia dowodu, że księga jest rzetelna i niewadliwa. Zgodnie w przyjętą przez Sąd Najwyższy tezą, przy ocenie rzetelności prowadzenia księgi podatkowej orany podatkowe zobowiązane są do dokładnego rozważenia podnoszonych przez podatnika wyjaśnień dotyczących przyczyn niezgodności wpisu ze stanem rzeczywistym /patrz wyrok SA z dnia 29 marca 2000r. III RN 135/99, OSNAP 2000, nr 24, poz. 881/.
Obalenie domniemania zgodności z prawdą księgi podatkowej wymaga zachowania trybu określonego w art. 193 § 6- § 8 Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego wynika że organ podatkowy przeprowadzając dowód nierzetelności lub wadliwości ksiąg powinien poddać je stosownemu badaniu. Ze względu na to, że jest to czynność postępowania która ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, komentowany przepis przewiduje obowiązek sporządzenie z niej protokołu. W protokole z badania ksiąg, które okazały się nierzetelne lub wadliwe należy wskazać na czym polegają ewentualne uchybienia formalne świadczące o jej wadliwości lub też na czym polega jej nierzetelność oraz określić, za jaki okres i w jakiej części odmawia się im szczególnej mocy dowodowej. Odpis protokołu z badania ksiąg nierzetelnych lub wadliwych, którym odmówiono szczególnej mocy dowodowej, organ podatkowy ma obowiązek doręczyć podatnikowi, któremu przysługuje prawo wniesienia zastrzeżeń do protokołu w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Ich treścią może być kwestionowanie w całej rozciągłości zasadności odmowy uznania ksiąg za dowód o szczególnej mocy dowodowej. Podatnik może kwestionować część ustaleń poczynionych przez organ, a także przedstawić dowody, które umożliwią organowi podatkowemu prawidłowe określenia podstawy opodatkowania.
W rozpoznawanych sprawach protokół z badania ksiąg nie został sporządzony. Nie została więc zachowana procedura w art. 193 § 6-8 Ordynacji podatkowej, a więc organ nie wykazał, w sposób prawem przewidziany nierzetelności, czy też wadliwości prowadzonych ksiąg podatkowych. Prawidłowe obalenie domniemania prawdziwości ksiąg jest szczególnie istotne w świetle podnoszonych przez skarżącą, zarówno na etapie odwołań od decyzji organu I instancji, jaki i skarg zarzutów, że organ, pomijając księgi podatkowe nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o zaniżaniu przychodów ze sprzedaży.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 132, art. 142 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152, art. 200, art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI