SA/Rz 340/03

SA/Rz 340/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-06-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /przewodniczący sprawozdawca/
Helena Rydzik
Maria Piórkowska
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska (spr.) Sędziowie NSA Helena Rydzik NSA Maria Piórkowska Protokolant ref. staż. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. na rozprawie - sprawy ze skarg Z. J. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] [...] [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów egzekucyjnych 1) Uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2002r. (nr [...], [...], [...]) 2) stwierdza, iż zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. J. kwotę 30 zł ( słownie: trzydzieści) z tytułu uiszczonego wpisu od skarg.
Uzasadnienie
SA/Rz 340/03
U Z A S A D N I E N I E
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. (o nr [...], [...] i [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydanymi po rozpatrzeniu zażalenia Z. J. utrzymało w mocy postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2002r. (o nr [...], [...] i [...]) "o uznaniu zgłoszonego zarzutu za niezasadny w sprawie prowadzonego przez Urząd Skarbowy postępowania egzekucyjnego w stosunku do Z. J. z tytułu zaległości podatkowej I, II i III raty podatku od nieruchomości za 1995r. w kwocie 1259,60zł, IV raty podatku od nieruchomości za 1995r. i I i II raty za 1996r. w kwocie 1511,30zł oraz III i IV raty podatku od nieruchomości za 1996r. i I i II raty za 1997r. w kwocie 2401,80zł".
Z uzasadnienia i akt sprawy wynika, że Z. J. w piśmie z dnia 12 sierpnia 2002r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego zgłosił zarzut do tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy:
- w dniu 2 listopada 1995r. o nr [...] na zaległość podatkową I, II i III raty podatku od nieruchomości za 1995r. na kwotę 1259,60zł,
- w dniu 16 lipca 1996r. nr [...] na zaległość podatkową IV raty podatku od nieruchomości za 1995r. i I i II raty za 1996r. w kwocie 1511,30zł,
- w dniu 18 lipca 1997r. nr [...] na zaległość podatkową III i IV raty podatku od nieruchomości za 1996r. oraz I i II raty za 1997r. w kwocie 2401,80zł.
Jako uzasadnienie zarzutu Z. J. podniósł fakt, iż egzekucja administracyjna obowiązku określonego w w/w tytułach wykonawczych nie może być prowadzona z uwagi na jego przedawnienie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. t.j. 1991r., nr 36, poz. 161 z późn.zm.) zwrócił się do wierzyciela w celu uzyskania jego wypowiedzi. Wójt Gminy– jako wierzyciel – zajął stanowisko w postanowieniach z dnia [...] listopada 2002r. uznając zarzut przedawnienia za bezzasadny.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy stanowisko organu I instancji wyjaśnił, iż Z. J. w dniu 10 listopada 1997r. wystąpił z wnioskiem, o po pierwsze – umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 1995-1997 wraz z należnymi odsetkami, po drugie – ewentualnie o wstrzymanie wykonania decyzji, z których wynika zobowiązanie w podatku od nieruchomości za w/w lata do czasu wydania prawomocnego wyroku sądu w sprawie zwrotu nieruchomości. Decyzją z dnia [...] grudnia 1997r. (nr [...]) Wójt Gminy odmówił umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 6486,00zł oraz odroczył termin płatności zaległości podatkowych w kwocie 6486zł wraz z odsetkami do dnia 15 marca 1998r. Zdaniem organu odwoławczego w powyższej decyzji uwzględniono "w zasadzie żądanie strony", w związku z czym zarzut, iż "decyzja ta została wydana bez wniosku strony nie jest w pełni prawdziwy". Wprawdzie – jak stwierdziło dalej Kolegium – organ podatkowy decyzją z dnia [...] grudnia 1997r. "w dosłownym brzmieniu naruszył zasadę wynikającą z art. 22 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych", tj. że na wniosek podatnika termin płatności podatku może być odroczony lub płatność podatku rozłożona na raty, niemniej jednak podatnik nie wniósł od powyższej decyzji odwołania, w związku z czym stała się decyzją ostateczną. Decyzją z dnia [...] października 1998r. (nr [...]) Wójt Gminy stwierdził z urzędu – na podstawie art. 258 § 1 pkt 5 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.) – wygaśnięcie decyzji z dnia [...] grudnia 1997r. z uwagi na fakt nie dotrzymania przez stronę odroczonego terminu płatności zaległości podatku od nieruchomości. Decyzję tą doręczono stronie w dniu 22 października 1998r. Organ odwoławczy dodał, iż art. 259 § 1 ordynacji podatkowej w aktualnie obowiązującym brzmieniu przewiduje w takiej sytuacji wygaśnięcie decyzji z mocy prawa.
Następnie organ odwoławczy zauważył – powołując się na treść art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej – iż bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji odraczającej termin płatności podatku do dnia terminu płatności odroczonego podatku. Oznacza to, iż od tej daty następuje przywrócenie terminu biegu przedawnienia. W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż decyzja z dnia [...] listopada 1998r. stwierdzająca wygaśnięcie decyzji z dnia [...] grudnia 1997r. o odroczeniu terminu płatności podatku nie powoduje – wbrew twierdzeniom skarżącego – likwidacji przerwy biegu terminu przedawnienia i przywrócenia początku biegu terminu przedawnienia.
Za "nie w pełni prawdziwy" uznał organ zarzut strony zawarty w zażaleniu, iż wniosek z dnia 9 marca 1998r. o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 1997r. nie został rozpoznany, bowiem organ podatkowy pismem z dnia 1 kwietnia 1998r. (nr [...]) wezwał Z. J. do sprecyzowania żądań, jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi.
W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienia Z. J. zarzucił naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, art. 49 § 2 Ordynacji podatkowej oraz art.27 i 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień wraz z poprzedzającymi je postanowieniami I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący, odnośnie podniesionych naruszeń prawa, powołał uzasadnienie swego zażalenia z dnia 5 grudnia 2002r.
Za bezzasadne uznał skarżący twierdzenie organu odwoławczego co do braku odpowiedzi na pismo z dnia 1 kwietnia 1998r. i powołał oraz przedłożył swe pismo z dnia 22 kwietnia 1998r. stanowiące właśnie odpowiedzi na pytanie organu I instancji.
Ponadto skarżący zarzucił wadliwość decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1997r., która – jako wydana bez podstawy prawnej – jest nieważna bez względu na to, czy skarżący wniósł od niej odwołanie, czy też nie. Dodał również, że decyzja ta nie mogła wywołać żadnego skutku prawnego w zakresie przerwania, czy też zawieszenia biegu przedawnienia i w związku z tym wniósł o zastosowanie trybu przewidzianego w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 384 z p.z.).
Niezależnie jednak od tego czy decyzja z dnia [...] grudnia 1997r. przerwała czy też zawiesiła bieg terminu przedawnienia, skarżący podniósł, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego związany jest ściśle z terminem płatności, który to termin – pomimo istnienia decyzji "odraczającej" i "wygaszającej" i obecnie obowiązującego przepisu art. 259 § 1 Ordynacji podatkowej był jednoznacznie określony przez przepis art. 18 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i jest jednoznacznie określony przez przepis art. 49 § 2 Ordynacji podatkowej. Stąd też twierdzenie o skutkach decyzji stwierdzającej "wygaśnięcie decyzji" pozostają – jego zdaniem – w wyraźnej sprzeczności z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami prawa. Skarżący dodał ponadto, iż gdyby nawet przyjąć, że "decyzja wygaszająca" wywoła jakieś skutki prawne w zakresie biegu terminu przedawnienia, to skutki te wywołać mogą od dnia doręczenia decyzji, której wygaśniecie stwierdza (art. 258 § 3 ordynacji podatkowej). W niniejszych sprawach datą tą byłaby data doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 1997r. Jeżeli – jak dalej twierdzi skarżący – nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, to decyzja "wygaszająca decyzję o odroczeniu terminu płatności" zniweczyła całkowicie zawieszenie biegu terminu przedawnienia i termin ten upłynął 31 grudnia 2000r., a jeżeli nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia (art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych), to od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 1997r. terminu przedawnienia biegł na nowo i upłynął po 5 latach od dnia doręczenia. Skarżący podkreślił, iż termin ustalony przepisem art. 258 § 3 O.p. pozostawał w oczywistej sprzeczności z terminem ustalonym przepisem art. 49 § 2 Ordynacji podatkowej, co wpłynęło na usunięcie przez ustawodawcę przepisu art. 258 § 1 pkt 5 oraz modyfikacji art. 259 Ordynacji podatkowej pozostawał w oczywistej sprzeczności z terminem ustalonym przepisem art. 49 § 2 Ordynacji podatkowej, co wpłynęło na usunięcie przez ustawodawcę przepisu art. 258 § 1 pkt 5 oraz modyfikacji art. 259 ordynacji podatkowej.
Końcowo skarżący podniósł, że do chwili wydania zaskarżonych postanowień nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego, co skutkuje jego przedawnieniem (art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Jako dowód uzasadniający naruszenie przepisów art. 33 i art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżący wskazał i przedłożył postanowienie SKO z dnia [...] grudnia 2002r. (nr [...] i [...]).
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i dodało, iż podziela stanowisko skarżącego co do tego, iż niedotrzymanie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej, powoduje – zgodnie z art. 49 § 2 – restytucję ustawowego terminu płatności podatku, a więc terminu sprzed podjęcia decyzji o odroczeniu płatności podatku. Nie ma to jednak wpływu na stosownie przepisu art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej do dnia terminu płatności odroczonego podatku. Od daty tej więc następuje przywrócenie biegu terminu przedawnienia. Decyzja z dnia [...] listopada 1998r. stwierdzająca wygaśnięcie decyzji "odraczającej" nie likwiduje przerwy biegu przedawnienia. Wydanie decyzji odraczającej termin płatności powoduje, że przedawnienie nastąpi o tyle później, ile wynosi okres odroczenia.
Końcowo organ odwoławczy zauważył, że w niniejszych sprawach prowadzone są czynności egzekucyjne dla wyegzekwowania zobowiązania.
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej jako p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są – wydane w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – postanowienia zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym przez zobowiązanego.
Podstawowy zarzut zgłoszony przez zobowiązanego Z. J. to zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości w kwotach i za lata wynikające z tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i [...]. Podkreślić należy, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest instytucją prawa materialnego i następuje z mocy prawa, co oznacza, że upływ terminu przedawnienia winien być brany pod uwagę z urzędu, zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i w postępowaniu egzekucyjnym. Wypowiadając zatem swe stanowisko – w trybie art. 39 § 1 cytowanej ustawy – wierzyciel winien ustosunkować się co do wystąpienia przedawnienia egzekwowanego zobowiązania odrębnie na podstawie każdego z tytułów wykonawczych i w sposób konkretny oraz nie budzący żadnych wątpliwości ani organu egzekucyjnego, ani też samego zobowiązanego. Winien zatem ustalić, odrębnie dla każdego zobowiązania podatkowego, początek biegu przedawnienia, jego ewentualne zawieszenie lub przerwy w biegu terminu przedawnienia oraz zakończenie biegu przedawnienia.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienia nie spełniają powyższych wymogów nawet w minimalnym zakresie. Jednobrzmiące – we wszystkich trzech zaskarżonych postanowieniach – wywody odnośnie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1997r. (nr [...]) odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej za lata 1995-1997 i "odraczającej terminu płatności zaległości podatkowej w kwocie 6.486,00zł do dnia 15 marca 1998r." oraz decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1998r. (nr [...]) stwierdzającej wygaśnięcie w/w decyzji z dnia [...] grudnia 1997r., nie mogą w żadnej mierze zastąpić stanowiska wierzyciela co do biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości odrębnie za poszczególne okresy rozliczeniowe. Powyższych wymogów nie zastępuje również przedstawiona w zaskarżonych postanowieniach interpretacja art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej, jak też ogólne stwierdzenie, iż w/w decyzja z dnia [...] października 1998r. "nie powoduje likwidacji przerwy biegu przedawnienia i przywrócenia początku biegu terminu przedawnienia".
W ocenie Sądu wierzyciel w swym stanowisku nie może ograniczyć się do ogólnych twierdzeń co do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, ale musi wyraźnie stwierdzić czy nastąpiło przedawnienie konkretnego zobowiązania podatkowego oraz uzasadnić swe stanowisko.
Skoro zatem zaskarżone postanowienia nie spełniają powyższego wymogu to ocenę Sądu co do zasadności zarzutów zobowiązanego Z. J. należy uznać za przedwczesną.
Niezależnie od powyższego Sąd przypomina, że w postępowaniu egzekucyjnym – na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 124 K.p.a., zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać m.in. prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, czemu zaskarżone postanowienia nie czynią zadość.
Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy o p.s.a. orzekł jak w sentencji.