SA/Rz 2530/02

SA/Rz 2530/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-09-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /przewodniczący sprawozdawca/
Kazimierz Włoch
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
art. 2 ust. 6 art. 3 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Dz.U. 1984 nr 52 poz 268
art. 1 ust. 3
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Włoch AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant ref. staż. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie - sprawy ze skargi J.B. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2002 r. Nr [....] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że powyższa decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J.B. i T.B. solidarnie kwotę 10 złotych(słownie dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]sierpnia 2002r. (nr ...) –adresowaną do J.B. i T.B. (współwłaścicieli gruntów użytkowych rolniczo o pow. 7900m²) – Wójt Gminy ustalił podatek od nieruchomości za 2002r. w łącznej kwocie 237,00zł płatnej w czterech ratach tj. do 15 marca 2002r. i do 15 maja 2002r., do 15 września 2002r. i do 15 listopada 2002r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, iż stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie ewidencji gruntów oraz złożonego wykazu nieruchomości.
W odwołaniach od powyższej decyzji złożonych przez obojga podatników i obejmujących również odwołanie od decyzji o nr 2 (...) zakwestionowano zasadność opodatkowania powyższych gruntów podatkiem od nieruchomości, podczas gdy – zdaniem podatników – grunty te oraz wymienione w w/w decyzji stanowią gospodarstwo rolne i są użytkowane rolniczo, a zatem winny być opodatkowane podatkiem rolnym.
J.B. dodała ponadto, iż w dniu 8 lipca 2002r złożyła oświadczenie, w którym grunty wykazane w decyzji z dnia [...] lutego 2002r. określiła jako grunty użytkowane rolniczo, nie zaś jak błędnie wykazała w wykazie nieruchomości z dnia 20 stycznia 1998r. Zdaniem podatniczki decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego, a organ I instancji nie odniósł się do podnoszonych zarzutów i przedstawionego przez nią stanu faktycznego.
Z kolei T.B. podniósł, iż wraz z żoną są podatnikami podatku rolnego w Gminie O. oraz w T.
Po rozpatrzeniu powyższych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję z dnia [...] października 2002r. (nr ...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wysokość podatku ustalono zgodnie z danymi wynikającymi z wykazów nieruchomości sporządzonych przez podatników w dniu 8 lipca 2002r., które wprawdzie nie zostały złożone na stosownych formularzach, jednak dane w nich zawarte co do powierzchni nieruchomości i sposobu ich wykorzystania są wystarczające do ustalenia wysokości podatku. Wg tych wykazów podatnicy są współwłaścicielami gruntu wykorzystywanego rolniczo o powierzchni 0,79ha, a ponadto każdy z podatników jest właścicielem (współwłaścicielem) innych jeszcze gruntów, stanowiących odrębny przedmiot własności. Stan ten w odniesieniu do przysługującego prawa własności i powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu potwierdzają dane zawarte w ewidencji gruntów (dowód: zestawienia z ewidencji gruntów sporządzone przez Urząd Gminy w O. ).
Zgodnie z powyższymi dokumentami podatnicy są współwłaścicielami gruntu o pow. 0,79ha, a ponadto J.B. jest właścicielką gruntu o pow. 500m², współwłaścicielką gruntu o pow. 0,89ha (z I.S.) i o pow. 900m² (z mężem J.B.), a T.B. jest właścicielem gruntu o pow. 700m². W ocenie organu odwoławczego w powyższej sytuacji decyzja organu I instancji odpowiada treści art. 21 § 5 ordynacji podatkowej oraz art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2000, nr 100, poz. 1086 z późn.zm.). Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że do przedmiotowego gruntu nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku rolnym. J.B. i T.B. nie są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym, bowiem grunty stanowiące ich współwłasność mają powierzchnię mniejszą niż 1ha czy też 1ha przeliczeniowy), a zatem nie spełniają normy obszarowej. Ponadto, zdaniem Kolegium, brak jest również podstaw by grunty opodatkowane w zaskarżonej decyzji opodatkować łącznie z innymi gruntami stanowiącymi odrębną własność podatników, czy też ich współwłasność z innymi osobami.
Powołując się na treść art. 2 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Kolegium stwierdziło, że grunty będące współwłasnością innych osób niż małżonkowie, stanowią odrębny przedmiot opodatkowania, w związku z czym grunt o pow. 0,79ha stanowiący współwłasność J.B. i T.B. podlega opodatkowaniu odrębnie od innych gruntów podatników i nie może być łączony, do celów podatkowych, z pozostałymi nieruchomościami, których właścicielami (lub współwłaścicielami) są podatnicy.
Za wadliwe natomiast organ odwoławczy uznał ustalenie w decyzji organu I instancji terminów płatności poszczególnych rat podatku tj. na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zobowiązanie podatkowe – jak wyjaśniło Kolegium – zostało ustalone dopiero z dniem wydania zaskarżonej decyzji tj. z dniem 12 sierpnia 2002r., w związku z czym niemożliwe byłoby zachowanie ustalonych terminów płatności. W sprawie winny mieć zastosowanie przepisy art. 47 § 1 i 2 ordynacji podatkowej, jednakże ze względu na fakt, iż podatnicy uiścili należny podatek, organ odwoławczy uznał, iż uchybienie to nie miało istotnego znaczenia.
Za nieprawidłowe również uznał organ odwoławczy lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji, zwłaszcza brak uzasadnienia faktycznego. Jednakże zgromadzenie przez ten organ stosownego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy, uznał organ odwoławczy za wystarczające do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J.B. i T.B. zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 120, 122, 125 i art. 21 § 5 ordynacji podatkowej oraz art. 1 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy o podatku rolnym i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż organy podatkowe bez zebrania materiału dowodowego przyjęły, iż grunty ujęte w ewidencji gruntów, a będące w posiadaniu skrzących nie wchodzą w skład gospodarstwa rolnego. Tymczasem T.B. jest posiadaczem gruntu o pow. 740m² użytkowanego rolniczo położonego w Gminie O., który opodatkowany jest podatkiem rolnym (dowód: decyzja Wójta Gminy nr [....] oraz pismo z dnia [...] września 2002r. skierowane do SKO w Krośnie nr [...]. Oprócz tego skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,19ha na terenie Gminy T. . Również J.B. jest właścicielką gruntu użytkowanego rolniczo o pow. 500m² oraz współwłaścicielką gruntu o pow. 0,89ha z I. S. i gruntu o pow. 900m² z mężem J. B. W tej sytuacji – zdaniem skarżących – współwłasność gruntu o pow. 0,79 wchodzi – stosownie do treści art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym - w skład gospodarstwa rolnego. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 26 marca 1999r. (sygn.akt I SA/Łd 725/97 – ONSA 2000/2/65) i z dnia 27 października 1992r. (sygn.akt SA/Kr 1122/92 – Wokanda 1993/4/18) skarżący podkreślili, że organy podatkowe winny w pierwszej kolejności rozważyć, jakiemu podatkowi ma podlegać dany grunt.
Za bezzasadne i niezrozumiałe uznali skarżący zastosowanie art. 2 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ich zdaniem zastosowanie winien mieć przepis art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej jako p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na kierunek rozstrzygnięcia.
Na wstępie należy podkreślić, iż dla ustalenia, że dany grunt podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, konieczne jest uprzednie stwierdzenie, iż nie podlega on przepisom ustawy o podatku rolnym lub leśnym (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).
Oznacza to, iż organy podatkowe winny w pierwszej kolejności zbadać czy dany grunt podlega podatkowi rolnemu lub podatkowi leśnemu i dopiero po wyłączeniu stosowania przepisów ustaw o podatku rolnym albo o podatku leśnym przejść do oceny zastosowania przepisów o podatku od nieruchomości.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowy grunt o pow. 0,79ha stanowiący współwłasność J.B. i T.B. a nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym, bowiem nie odpowiada brzmieniu art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym tzw. nie stanowi – dla celów podatkowych - gospodarstwa rolnego będącego współwłasnością dwóch osób fizycznych, które to gospodarstwo podlegałoby odrębnemu opodatkowaniu tym podatkiem.
W ocenie Sądu jest to stanowisko prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym przedmiotem odrębnego opodatkowania są grunty stanowiące gospodarstwo rolne będące współwłasnością albo będące we współposiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych z wyj. małżonków lub też dwóch lub więcej osób prawnych. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotowy grunt ma powierzchnię 0,79ha, to nie stanowi ze względu na zachowanie normy obszarowej gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym i tym samym nie ma do niego zastosowania dyspozycja art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym. Nie oznacza to jednak – zdaniem Sądu – iż w tej sytuacji automatycznie zastosowanie mają przepisy dotyczące podatku od nieruchomości. Okoliczność, że dany grunt stanowi współwłasność J.B. i T.B. a nie przesądza – wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, iż zastosowanie ma bezpośrednio przepis art. 2 ust. 6 ustawy o podatku i opłatach lokalnych regulujący zasady odrębnego opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntu stanowiącego współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych.
Jak wskazano wyżej organy podatkowe winny w pierwszej kolejności zbadać możliwość opodatkowania przedmiotowego gruntu podatkiem rolnym, a dopiero wówczas gdy stwierdzą, że dany grunt nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem, ocenić dopuszczalność opodatkowania gruntu podatkiem od nieruchomości.
W niniejszej sprawie organy podatkowe przyjęły, bez należytego uzasadnienia, że skoro nie znajduje zastosowania art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym, to tym samym zastosowanie ma przepis art. 2 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stanowisko to jest nieuprawnione. Skarżący J.B. i T.B. , oprócz przedmiotowego gruntu, który stanowi ich współwłasność, są także właścicielami lub współwłaścicielami innych gruntów, w tym o powierzchni nieprzekraczającej 1ha lub 1ha przeliczeniowy, albo też jak wynika ze skargi współwłaścicielami gospodarstwa rolnego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż T.B. przedłożył wraz ze skargą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2002r. (nr ...), mocą której dokonano "przepisu podatku rolnego, a odpisano podatek od nieruchomości w 2002r., z uwagi na fakt, iż adresat tej decyzji tj. T.B. posiada wraz z żoną gospodarstwo rolne". Okoliczność ta nie była należycie wyjaśniona w postępowaniu podatkowym ani przez organ I instancji, ani też przez organ odwoławczy mimo zastrzeżeń formułowanych w tym względzie przez podatników. Podkreślić w tym miejscu należy, że opodatkowanie gospodarstwa rolnego podatkiem rolnym nie oznacza automatycznie, iż właściciel (współwłaściciel) tegoż gospodarstwa nie może być równocześnie podatnikiem podatku od nieruchomości. Wprost przeciwnie sytuacja taka jest dopuszczalna. Jednakże, gdy właściciel gospodarstwa rolnego, a zarazem podatnik podatku rolnego jest równocześnie współwłaścicielem gruntu nie stanowiącego z uwagi na powierzchnię gospodarstwa rolnego, to zasadnym jest stosowanie art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o podatku rolnym.
Ponadto, za wadliwe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego co do tego, iż błędne ustalenie terminów płatności przez organ I instancji nie ma charakteru istotnego, z uwagi na to, iż "jak wydaje się wynikać z akt sprawy podatnicy już uiścili należny podatek". Zdaniem Sądu wykonanie zobowiązania podatkowego nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości decyzji.
W tym stanie rzeczy stwierdzając naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uznał, iż merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji jest przedwczesna i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit.c p.s.a. orzekł jak w sentencji.