SA/Rz 2522/02

SA/Rz 2522/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna
Małgorzata Wolska /przewodniczący/
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 16 § 1, art. 129 § 2, art. 134 § 2, art. 156 § 1pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. – właściciela Firmy "A." w D. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego J. L. – właściciela Firmy "A." w D. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
do wyroku z dnia 19 listopada 2004 r.
Decyzją z dnia [...] października 2002 r., Nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania J. L. właściciela Firma "A." w D. od decyzji Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w B. z dnia [...] września 2002 r., nr [...]w przedmiocie sprawie nałożenia kary pieniężnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu podano, że przedmiotowym aktem organ I instancji nałożył na J. L. karę pieniężną, przewidzianą w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w kwocie 8.000 zł z powodu braku wymaganego zezwolenia na przewóz okazjonalny osób. Podstawą wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej były ustalenia protokołu kontroli nr [...] z dnia 23 września 2002 r., której poddano kierowcę i pojazd przedsiębiorcy marki Mercedes nr rej. [...]. W toku kontroli ustalono, iż kierowca przedsiębiorcy E. T. nie posiadał zezwolenia na wykonywanie przewozu okazjonalnego w międzynarodowym transporcie drogowym. Za powyższe naruszenie przepisów art. 18 ust. 2 ustawy nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną przewidzianą w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie samochodowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999).
Od decyzji odwołanie wniósł J. L. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania decyzji, naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, brak podstaw prawnych do jej wydania W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż kara nałożona została arbitralnie, bez dokonywania ustaleń faktycznych. Przewóz osób z Rzymu do Krosna, nie stanowił przewozu okazjonalnego, do którego wykonywania wymagane jest posiadanie zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy, a stanowił przewóz osób, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy, nie wymagający zezwolenia. Zarzucił też naruszenie przez funkcjonariusza Straży Granicznej przepisów dotyczących trybu przeprowadzania kontroli, w szczególności pominięcie postępowania dowodowego w sprawie tj. nie odebranie od strony wyjaśnień . Stwierdził także błędne powołanie w decyzji art. 28 ust. 1 i 34 ust. 1 ustawy, nie mających w sprawie zastosowania. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. w art. 18 ust. 2 nakłada na przedsiębiorców wykonujących przewozy okazjonalne w międzynarodowym transporcie drogowym obowiązek uzyskania zezwolenia, wydawanego przez ministra właściwego do spraw transportu. Nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego albo polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo polega on najeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego osób przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiednie zezwolenie oraz formularz jazdy (art. 27 ustawy). Na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 4 ustawy do kontroli u kierowców dokumentów wskazanych w art. 87 ustawy uprawnieni są funkcjonariusze Straży Granicznej. Kontrolowany przez funkcjonariusza Straży Granicznej kierowca pojazdu samochodowego nie posiadał wymaganego zezwolenia, co zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 pkt 2 jest wykroczeniem, skutkującym wymierzeniem kary pieniężnej ustalonej w wysokości wynikającej z pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie samochodowym. Stosownie do powołanych przepisów, kierujący pojazdem ma ustawowy obowiązek przed wykonaniem przewozu okazjonalnego osób w transporcie międzynarodowym uzyskać zezwolenie, o którym mowa w art. 18 ust. 2 i dokument ten przedstawić organowi dokonującemu kontroli. Kierujący pojazdem odwołującego się zezwolenia takiego nie miał, nie spełniał także warunków do zwolnienia z obowiązku jego uzyskania.
Argumenty podnoszone w uzasadnieniu odwołania a dotyczące popełnienia błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, a polegających - zdaniem skarżącego - na przyjęciu, iż strona wykonała okazjonalny przewóz pasażerów bez posiadania odpowiedniego zezwolenia, nie są zasadne. Prawidłowo organ I instancji przyjął, iż przewóz osób z Rzymu do Krosna, tylko w jedną stronę, nie jest przewozem okazjonalnym, nie wymagającym uzyskania zezwolenia, w rozumieniu art. 18 ust. 3 ustawy. Potwierdzeniem tego jest formularz jazdy, który wypełniony został na trasę Rzym - Krosno bez zaznaczenia, że wyjazd, a wcześniej wjazd był "na pusto". Dołączony do akt i stanowiący dowód w sprawie formularz jazdy nie zawiera także niezbędnych adnotacji. Nie stanowi zatem dowodu na wykonywanie przez przedsiębiorcę, w tym konkretnym przypadku, przewozu okazjonalnego, zwolnionego z obowiązku uzyskania zezwolenia. Odwołujący się podaje wprawdzie, iż przejazd wykonywany jego pojazdem dnia 23 września 2002 r. spełniał przesłanki z art. 18 ust. 3 ustawy, lecz na okoliczność tę nie przedkłada żadnych dowodów.
Organ uznał za nietrafny zarzut dotyczący pominięcia przez funkcjonariusza Straży Granicznej postępowania dowodowego w sprawie przed wydaniem decyzji. Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz.U. Nr 120, poz. 1025) kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów, w szczególności dokumentów, pisemnych wyjaśnień kontrolowanego, oględzin. Przepis powyższy nie nakłada na kontrolującego obligatoryjnego obowiązku przyjmowania pisemnych wyjaśnień czy dokonywania oględzin. W niniejszej sprawie przeprowadzenie dowodów z wyjaśnień osoby kontrolowanej w formie pisemnej nie było konieczne z uwagi na treść dokumentów w szczególności formularza jazdy.
Uzasadniony jest natomiast zarzut dotyczący powołania błędnej podstawy prawnej decyzji, poprzez wskazanie przepisów art. 28 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie, w sposób prawidłowy podano podstawę prawną decyzji - art. 93 ust. 1 ustawy oraz ustalenia protokołu kontroli nr [...].W sposób niewłaściwy do prawidłowej podstawy uzasadnienia decyzji art. 18 ust. 1 i 2 ustawy dodano art. 28 ust. 1 i 34 ust. 1 ustawy. Powyższe uchybienie nie ma żadnego znaczenia w sprawie, nie może zatem skutkować uznaniem decyzji za wadliwą.
Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył J. L. - właściciela Firmy "A." w D. domagając się jej uchylenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zarzucił, że dokonywany w dniu 23.09.2002 r. przewóz nie stanowił przewozu okazjonalnego do którego wymagane jest posiadanie zezwolenia o którym mówi art. 18 ust. 1 ustawy, a stanowił jedynie przewóz osób o którym mowa w art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy - bowiem przejazd ten spełniał przesłanki przewozu okazjonalnego, który nie wymagał zezwolenia. Z protokołu jaki otrzymał skarżący wynika, iż jego przejazd był przejazdem okazjonalnym bez odpowiedniego zezwolenia, a zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16.05.2001 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli a taki wzór tych dokumentów - kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów, którymi są w szczególności same dokumenty, pisemne wyjaśnienia kontrolowanego, wyniki oględzin. W przedmiotowej sprawie kontrolujący nie zebrał w zasadzie żadnych dowodów, które uzasadniłyby decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej. Nie odebrał od strony kontrolowanej żadnych wyjaśnień, które mogłyby w jakiś sposób wyjaśnić fakt, iż mamy do czynienia z przewozem okazjonalnym, jakim faktycznie i wtedy dopiero określić czy kontrolowany ma obowiązek posiadać stosowne zezwolenie, czy też jest to przewóz takiego zezwolenia nie wymagający. Kontrolujący nie dokonał faktycznej kontroli a jedynie w protokole ograniczył się do stwierdzenia, iż przewóz wymagał zezwolenia. Brak tych ustaleń skutkuje wadliwością decyzji.
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek na obecnym etapie postępowania z przyczyn innych niż te, które zostały wskazane w skardze.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 §
1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego
Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakoń
czone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podsta
wie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc
niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoz
nana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 §
2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153,
poz. 12697) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując skargę w zakresie określonym powołanym wyżej przepisem Sąd zmuszony jest wyeliminować z obrotu prawnego decyzję organu II instancji.
Przepis art. 16 § 1 Kpa ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Formalna strona tej zasady wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Z zawartej w art. 16 § 1 Kpa definicji decyzji ostatecznej wynika, że decyzją taką jest akt od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Odwołanie nie przysługuje po pierwsze od decyzji wydanych w II instancji, po drugie od decyzji wydanych w jednoinstancyjnym postępowaniu, po trzecie od decyzji, jeżeli strona uchybiła termin do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej terminu. Sprawa zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły i ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 Kpa). Od zasady tej Kpa przewiduje wyjątki.
W sprawie objętej kontrolą sądowo administracyjną decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] września 2002 r. Doręczenia jej dokonano tego samego dnia. Fakt ten potwierdza adnotacja na znajdującej się w aktach sprawy kserokopii decyzji : "Potwierdzam odbiór oryginału decyzji [...].09.2002 r.". Obok widnieje nieczytelny podpis. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek innego dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji dla J. L. - właściciela Firmy "A." w D. Termin wniesienia odwołania przy doręczeniu decyzji w dniu 23 września 2002 r. upływał skarżącemu w dniu 7 października 2002 r. (poniedziałek). Odwołanie J. L. nie zaopatrzone datą została najprawdopodobniej złożone osobiście (w aktach brak jest koperty w której odwołanie zostało ewentualnie za pośrednictwem poczty przesłane) w kancelarii [...] Oddziału Straży Granicznej. Zaznaczyć należy, że na prezentacie potwierdzającej datę wpływu brak jest również adnotacji, że zostało ono złożone osobiście. Przyjmując, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu [...] września 2002 r. (co w świetle akt przedstawionych Sądowi nie jest takie oczywiste, bo nie wynika z nich komu została doręczona) i że odwołanie zostało złożone osobiście w kancelarii [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu 9 października 2002 r. (co w świetle braków w aktach przedstawionych Sądowi też nie jest oczywiste) to środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem określonego w art. 129 § 2 Kpa terminu. Rozpoznanie takiego środka zaskarżenia stanowiłoby o rażącym naruszeniu przepisów prawa przez organ II instancji i skutkowałoby nawet koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Ponieważ przedstawione akta nie pozwalają na jednoznaczne zweryfikowanie przedstawionych wątpliwości Sąd zmuszony był skasować decyzję organu II instancji w celu ich wyjaśnienia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji sprawdzi czy odwołanie J. L. zostało złożone w ustawowym terminie i stosownie do poczynionych ustaleń albo wyda postanowienie w trybie art. 134 Kpa albo nada odwołaniu dalszy bieg.
Przedstawiając w przyszłości akta Sądowi należy je przedstawić w stanie, który umożliwi dokładne zapoznanie się z nimi, bowiem znajdujące się w nich kserokopie dokumentów stwarzają trudności w ich odczytaniu.
Rozstrzygnięcie Sądu dokonane po złożeniu skargi przez J. L. może w ostatecznym rozrachunku być orzeczeniem wydanym na niekorzyść skarżącego. W przyszłości bowiem okazać się może, że zamknie ono skarżącemu drogę do rozpoznania jego odwołania. Sytuację taką wyklucza przepis art. 134 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W analizowanej sprawie zachodzi jednak wyjątek przewidziany w tym przepisie. Ewentualne rozpoznanie odwołania od decyzji ostatecznej powodowałoby bowiem konieczność stwierdzenie nieważności tego aktu i w takim przypadku Sąd nie jest związany zakazem z art. 134 § 2 powołanej ustawy.
Stwierdzone uchybienie nie pozwala na obecnym etapie postępowania ustosunkować się Sądowi do merytorycznych zarzutów skargi.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.