SA/Rz 2513/01

SA/Rz 2513/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk. /sprawozdawca/
Maria Zarębska-Kobak
Marian Ekiert /przewodniczący/
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 25 ust. 1 i 2 pkt 2
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 1997 nr 116 poz 745
§ 2 ust. 1, § 4
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /del./ Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /del./ Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I Uchyla zaskarżoną decyzję; II Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego T. I. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 2513/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach represjonowanych pozbawił uprawnień kombatanckich T. I. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, co zostało ustalone na podstawie akt ZBoWiD. W związku z tym ustalono, że uprawnienia kombatanckie zostały uzyskane na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Z godnie z treścią powołanego przepisu na organie nie ciążył obowiązek do wyjaśnienia, czy istniały przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 tej ustawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. I. oświadczył, że oddział, w którym stacjonował w Lublińcu Starym podlegał bezpośrednio dowództwu jednostki Wojska Polskiego znajdującej się w Lublińcu Nowym. Był to oddział specjalnie powołany do walki z UPA i walka ta trwała zaledwie 7 miesięcy.
Decyzją z dnia [...] września 2001r. kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów utrzymał w mocy swoją własną decyzję o pozbawieniu uprawnień T. I. z [...] maja 2001r. W uzasadnieniu organ ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie udziału w walkach z bandami UPA organ wyjaśnił, że zgodnie a art. 1 ust.2 pkt 6 znowelizowanej ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się walki z UPA jedynie w zmilitaryzowanych służbach państwowych i jednostkach WP. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, a więc jakiekolwiek zadania wykonywane w czasie zatrudnienia w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Stanowisko takie znalazło potwierdzenie w uchwale NSA z 12.06.2000r. sygn. akt OPS 5/00. Kwestionowaną decyzję organ uznał za zgodną z prawem.
W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego, skarżący T. I. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze wyjaśnil,że decyzja ta jest zaskoczeniem w sytuacji, kiedy uczestniczył w walkach z bandami UPA w ramach jednostki wojskowej i pod bezpośrednim dowództwem wojskowym na terenach południowo-wschodniej Polski. Podczas tych walk nie spełniał żadnych obowiązków w ramach MO, a wyłącznie spełniał obowiązki żołnierskie. Kierownik Urzędu nie wyjaśnił tego faktu w sposób realny i obiektywny. Twierdzenia skarżącego zostały potraktowane pobieżnie i fragmentarycznie, powołując się na uchwałę NSA, która tego typu zaszłości nie dotyczy. Końcowo skarżący zaznaczył, że przede wszystkim dążył do wyjaśnienie kwestii, czy milicjant bezpośrednio włączony do jednostki wojskowej nie pełniący obowiązków zawodowych, a wyłącznie obowiązki żołnierskie winien uzyskać potwierdzenie posiadanych uprawnień kombatanckich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres ten wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach) w art. 25 ust. 1ustanowiła zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, w którym wymieniono przesłanki ich pozbawienia. W myśl tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 1, art. 2 oraz art. 4 tej ustawy.
Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933 -1939 lub, które uprawnienia uzyskały na podstawie tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od dnia 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu z [...] września 2001r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu z [...] maja 2001r. o pozbawieniu T. I. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przyznanych wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej".
Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2 ust. 1).
Stosownie zaś do przepisu § 4 tego rozporządzenia po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie do przedłożenia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, wyjaśnienia te i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie.
W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 28.12.2000r. skarżący T. I. został poinformowany o możliwości złożenia wszelkich posiadanych dokumentów mających wpływ na uzyskane uprawnienia. Skarżący w piśmie z 15.01.2001r. poinformował Kierownika Urzędu, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane za bezpośredni udział w walkach z UPA na terenie powiatu lubaczowskiego w ramach jednostki wojskowej pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, bowiem pod dowództwo wojskowe został włączony
oddział operacyjny specjalnie utworzony do tych walk.. Argument ten został również podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 15.06.2001r.
Organy obydwu instancji w żaden sposób nie odniosły się do twierdzeń skarżącego odnośnie jego walk z bandami UPA w ramach specjalnie utworzonego oddziału operacyjnego MO bezpośredni włączonego pod dowództwo Wojska Polskiego.
Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem postępowanie w indywidualnej sprawie należy prowadzić zgodnie z zasadami wynikającymi z tego Kodeksu.
Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnieniu wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ rozpatrujący materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić i wykazać z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych poprzez ich wadliwą ocenę. Dlatego też, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokładnie przeanalizować każdy dowód w sprawie.
Otóż tym elementarnym zasadom nie czyni zadość zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest praktycznie powtórzeniem uzasadnienia zawartego w decyzji wcześniejszej bez ustosunkowania się i zbadania zarzutów i twierdzeń skarżącego, co w efekcie mogło mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Na organie bowiem ciążył obowiązek bardzo wnikliwej analizy wszystkich zebranych materiałów w sprawie, a jeżeli istniały luki w materiale dowodowym należało podjąć działania przewidziane Kodeksem postępowania administracyjnego i wyżej cytowanym rozporządzeniem do ich usunięcia i ustalenia stanu faktycznego. Jest to o tyle istotne, gdyż dotyczy to pozbawienia uprawnień kombatanckich, bądź ich zachowania.
Właściwe przeprowadzone postępowanie dowodowe może mieć istotny wpływ na treść ponownie wydanej decyzji wobec uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej właśnie art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (OPS 13/01 ONSA 2002/4/132). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach można zrekonstruować normę prawną, że uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie. W rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności związane z ewentualnym posiadaniem uprawnień z innych tytułów w tym przypadku walki z bandami UPA, z którymi ustawa o kombatantach wiąże zachowanie tych uprawnień. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie może zatem mieć istotny wpływ na treść przyszłego rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie zaistniały więc przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego określone w art. 145 § 1 k.p.a.
Organ prowadząc ponownie postępowanie dowodowe uwzględni uwagi zawarte w uzasadnieniu wyroku oraz dokona oceny zebranych dowodów i przedstawi ją w decyzji administracyjnej, która będzie czyniła zadość wymogom określonym w art. 107 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz określił, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Koszty postępowania sądowego, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego po myśli art. 200 P.p.s.a. z tym, że wysokość wpisu od skargi stosownie do art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z § 3 ust. 2 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 1995r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. nr 117, poz. 563 ze zm.)