SA/Rz 2438/01

SA/Rz 2438/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /sprawozdawca/
Małgorzata Wolska
Marian Ekiert /przewodniczący/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Małgorzata Wolska Anna Lechowska /spr./ Protokolant ref. – stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki 1) Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] 2) Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. K. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 2438/01
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania P. K. i A. B. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] odmawiającej przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla P. K. - utrzymało tę decyzję w mocy.
Jako jej podstawę prawną wskazało art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 33p. ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednol. Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414, z późn. zm.)
Z jej uzasadnienia i akt postępowania wynika , że wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2001 r. P. K. i A. B. wystąpili o przyznanie mu pomocy pieniężnej od dnia 1 stycznia 2001 r. na kontynuowanie nauki , motywując go faktem, że od listopada 1999 r. przebywa on u A. B., jako rodziny zastępczej i jest na jej wyłącznym utrzymaniu.
Starosta Powiatu pismem z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmówił P. K. przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Organ podał, iż osiągając pełnoletność P. K. nie był wychowankiem rodziny zastępczej, gdyż umowa zawarta pomiędzy Starostą a P. A. B. nie została zatwierdzona przez sąd opiekuńczy.
Na pismo to P. K. i A. B. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie.
Postanowieniem z dnia 2 lipca 2001 r. sygn. akt SA/Rz 1203/01 Sąd ten odrzucił skargę, z uwagi na niewyczerpanie środków odwoławczych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż przedmiot sprawy przesądza o decyzyjnej formie jej załatwienia i wyraził podgląd, że pismo Starosty zawiera wszystkie, poza nazwą "decyzja" i pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych - elementy decyzji Oznacza to, że strona może wnieść od niej odwołanie. Jako organ odwoławczy, Sąd wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się w tym zakresie na wyrażoną w art. 17 § 1 pkt 1 kpa zasadę domniemania kompetencji Kolegium, jako organu wyższego stopnia w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego.
P. K. i A. B., zgodnie z pouczeniem Sądu złożyli odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. datowane na 25 lipca 2001 r. - domagając się jej zmiany i przyznania pomocy na kontynuowanie nauki
W odwołaniu zarzucono, iż zaskarżona decyzja oparta jest na błędnej interpretacji przepisów prawa a w szczególności art. 33p ust. l ustawy o pomocy społecznej. Ponadto odwołujący podnieśli, że zaskarżona decyzja rażąco narusza zasady wynikające z postanowień Konwencji o Prawach Dziecka a w szczególności z art. 3 ust. 1 (nadrzędność zabezpieczenia interesów dziecka w działaniu wszelkich organów) oraz 2 ust. 2 (zasada ochrony dziecka przed wszelkimi formami dyskryminacji).
W jego motywach stwierdzono, że A. B. stała się dla P. K. rodziną zastępczą na podstawie umowy zawartej ze Starostą Powiatowym. P. K. przebywał w tej rodzinie od 1999 r. Wprawdzie postępowanie o zmianę wcześniej wydanych zarządzeń opiekuńczych zostało umorzone przez Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 1 marca 2001 r. sygn. akt [...], wobec jego pełnoletności, jednak Sąd nie odmówił zatwierdzenia umowy o umieszczeniu P. K. w rodzinie zastępczej. Oznacza to spełnienie warunku przewidzianego 33c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i czyni roszczenie uzasadnionym. Twierdzenia Starosty, że status członka rodziny zstępczej dziecko uzyskuje dopiero w następstwie zatwierdzenie umowy przez sąd jest chybiony , bowiem żaden przepis prawa nie ustanawia warunku zatwierdzenia, jako przesłanki ważności umowy o powierzeniu dziecka rodzinie zastępczej. Umowa ta podlega przepisom prawa cywilnego. Z zapisu, że umowa wygasa z chwilą wydania postanowienia o jej nie zatwierdzeniu, nie można wywodzić obowiązku jej zatwierdzenia, i skutku jego braku w postaci nieważności umowy.
Odwołujący wywodzą również, że wobec różnic w wydawanych postanowieniach opiekuńczych Sądu powstaje wątpliwość, co do daty urodzenia P. K. a nawet jego tożsamości. A. B. wystąpiła do Sądu z wnioskiem o sprostowanie jego aktu urodzenia i sprawa jest w toku. Odmowa świadczenia z uwagi na nieuregulowany stan prawny P. K. byłaby formą jego dyskryminacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. utrzymało zaskarżoną decycyzję w mocy.
W uzasadnieni decyzji stwierdziło, że podstawę materialno-prawną żądania odwołującego stanowi ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednol. Dz.U. z 1998 r., nr 64, póz. 414 z późn. zm.).
Stosownie do art. 33p ust. l osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej oraz osoba pełnoletnia opuszczająca niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej oraz schronisk dla nieletnich, zakłady poprawcze i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zostaje objęta pomocą mającą na celu jej usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną a także pomocą między innymi pieniężną na kontynuowanie nauki.
Ust. 8 powołanego art. 33p stanowi, że pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki i pomocy pieniężnej na usamodzielnienie udziela starosta powiatu właściwego na miejsce pobytu dziecka.
Jak wynika z danych osobowych - PESEL P. P. K. urodził się [...] grudnia 1982 r. wobec powyższego pełnoletność uzyskał [...] grudnia 2000 r.
Pismem z dnia 12. lutego 1999 r. Kurator Oświaty w R. skierował małoletniego wówczas P. K. do Domu Dziecka w Ż., w którym przebywał on do 17 marca 2000 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego - Sąd Rodzinny w Rzeszowie z dnia 21.03.2000 r. sygn. [...]).
Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. - Wydział Rodzinny z dnia 31 marca 2000 r. sygn. [...] małoletni wówczas P. K. został powierzony pod tymczasową pieczę opiekunowi prawnemu – P. A. B.
Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w R. - Sądu Rodzinnego z dnia 1 marca 2001 r. sygn. [...] A. B. wystąpiła o zmianę zarządzeń opiekuńczych w stosunku do P. K.
Sąd umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż nie mógł wydać zarządzenia opiekuńczego i umieścić P. K. w rodzinie zastępczej, ponieważ uzyskał on już pełnoletność.
Biorąc pod uwagę powyższe dowody należy stwierdzić, iż A. B. nigdy nie została postanowieniem Sądu ustanowiona rodzina zastępczą dla P. K..
Kolegium podziela pogląd organu I instancji, iż P. K. osiągając pełnoletność nie był wychowankiem rodziny zastępczej, gdyż umowa zawarta między Starostą R. a A. B. nie została zatwierdzona przez sąd opiekuńczy. Sama tylko umowa cywilnoprawna nie zatwierdzona stosownym orzeczeniem sądowym nie czyni nikogo rodziną zastępczą, ani też nie powoduje, że dziecko w sensie prawnym staje się automatycznie wychowankiem osoby, u której faktycznie przebywa.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że w sprawie brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku P. K. i P. A. B.
Wyjaśniło też, iż jako organ wyższego stopnia w stosunku do organu I instancji związane jest przepisami prawa i jedynie w tym zakresie może badać zgodność decyzji z prawem.
Kolegium poinformowało odwołującego się, iż może wystąpić ze stosownym wnioskiem do GOPS w B. o przyznanie stosownej pomocy finansowej na podstawowe potrzeby bytowe.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli P. K. i A. B., która określiła się jako "opiekun prawny i sprawująca pieczę nad P. K. do chwili uzyskania przezeń pełnoletności".
W motywach skargi ponowiono zarzuty odwołania, wyjaśniając, że w dniu 4 października 2001 r. P.K. otrzymał postanowienie Sądu z dnia 21 maja 2001 r., którym Sąd postanowił umorzyć postępowanie opiekuńcze w zakresie ustania opieki placówki opiekuńczo wychowawczej, podległej MEN tj. Domu Dziecka. W ocenie skarżących na mocy tego postanowienie z dniem 27 grudnia 2000 r. ustał jedynie w sensie prawnym pobyt P. K. w placówce opiekuńczo- wychowawczej podległej MEN.
Skarżący zwracają uwagę, iż skierowanie P. K. do Domu Dziecka w Ż., z uwagi na wskazane w piśmie kierującym dane nie może być traktowane , jako skierowanie skarżącego. Prawidłowe dane podał Sąd dopiero w swoim postanowieniu o anulowaniu swego zarządzenia o skierowaniu go do placówki opiekuńczo- wychowawczej.
Zaskarżona decyzja nie uwzględnia stanu prawnego i faktycznego sprawy. Nie bierze ona pod uwagę historii skarżącego, który przebywał przez całe niemal życie w rodzinach zastępczych, ostatnio u A. B., najpierw na mocy powierzenia jej pieczy przez Sąd a następnie zawarcia przez nią stosownej umowy ze Starostą.
W ocenie skarżących, żądane świadczenie nie jest uzależnione od zatwierdzenia przez Sąd takiej umowy. Rodzinę zastępczą definiuje art. 2a ust. 1 pkt 10 ustawy, jako tę w której umieszcza się dziecko małoletnie w celu sprawowania nad nim opieki i jego wychowania, jeśli rodzice nie spełniają swojej funkcji.
Ojciec skarżącego nie żyje od 1992 r. a wcześniej oboje rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej.
Art. 33 dopuszcza umowę cywilno-prawną jako formę powierzenia dziecka rodzinie zstępczej a 33 ust. 4 wymienia rodzinę zastępczą, jako tę, która została powołana z mocy zawartej umowy cywilno-prawnej.
Art. 33 h stanowi,że umowa tak wygasa z dniem wydania postanowienia o jej nie zatwierdzeniu przez Sąd.
Z brzmienia tego przepisu nie można wnioskować, że ważność umowy jest uwarunkowana jej zatwierdzeniem, co czynią organy w zaskarżonej decyzji. Przeciwnie przepis ten oznacza, że umowa jest ważna i wywołuje skutki do dnia wydania postanowienia o jej nie zatwierdzeniu.
Postanowienie takie w sprawie nie zostało wydane, jako że postępowanie w przedmiocie zmiany zarządzeń opiekuńczych zostało przez Sąd umorzone z uwagi na osiągnięcie pełnoletności przez skarżącego przed dniem jego wydania.
W tym stanie rzeczy, w ocenie skarżących P. K. spełnia przesłanki warunkujące udzielenie mu pomocy z dwu tytułów, bowiem w sensie prawnym opuścił placówkę opiekuńczą, a nadto w sensie faktycznym opuścił rodzinę zastępczą, jaką stanowiła dla niego skarżąca.
Skarga zawiera wniosek o dopuszczenie w charakterze dowodu akt Sądu w sprawie SA/Rz 1203/01, bowiem zalegające tam materiały mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji, ponawiając twierdzenie, że nie zatwierdzona przez sąd umowa cywilnoprawna nie czyni nikogo rodziną zastępczą, ani nie powoduje, że dziecko staje się automatycznie wychowankiem osoby, u której faktycznie przebywa.
Na rozprawie przed Sądem skarżąca A. B. cofnęła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwanej skrótem u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2).
Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (§1).
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że wydano ją z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, co czyni skargę P. K. uzasadnioną
Z akt sprawy wynika, iż skarżący P. K. - uprzednio przybywający w rodzinie zastępczej J. i M. K. a później w placówkach opiekuńczych - postanowieniem wydanym w dniu 18 grudnia 1998 r. przez Sąd Rejonowy w R. – Sąd Rodzinny w sprawie o sygn. akt [...] umieszczony został w placówce opiekuńczo- wychowawczej podległej MEN a nadto, że do listopada 1999 r. przebywał w Domu Dziecka w Ż.
W tym to miesiącu zamieszkał u A. B., która postanowieniem tegoż Sądu z dnia 13 listopada 1998 r. wydanym w sprawie o sygn. [...] została ustanowiona jego opiekunem prawnym. Postanowieniem z dnia 31 marca 2000 r. sygn. akt [...] Sąd powierzył A. B. tymczasową pieczę nad P. K.
Nie jest też kwestionowane przez organ , że w dniu 22 grudnia 2000 r. została zawarta umowa o Nr [...] między Starostą a A. B. powierzająca jej, jako rodzinie zastępczej, skarżącego P. K., jak również, że tenże Starosta, decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] udzielił jej pomocy pieniężnej jednorazowej i miesięcznej na pokrycie kosztów jego utrzymania. Faktów tych dowodzą kserokopie wskazanych wyżej dokumentów znajdujące się w dopuszczonych przez Sąd, jako dowód w sprawie - aktach sprawy SA/Rz 1203/01.
Niesporne jest również, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2001 r. sygn. akt [...] wydanym w sprawie z wniosku A. B. o zmianę zarządzeń opiekuńczych w kierunku umieszczenia u niej P. K. tymczasowo na zasadzie rodziny zastępczej – sąd opiekuńczy umorzył postępowanie w tym przedmiocie, wobec faktu, iż w dacie wydawania orzeczenia skarżący P. K. był już pełnoletni. Jednocześnie Sąd odrzucił wniosek A. B. o zasądzenie kwot pieniężnych z tytułu rodziny zastępczej, wskazując jako właściwą drogę administracyjną.
Skarżący i A. B. pismem z dnia 2 kwietnia 2001 r. zwrócili się o przyznanie mu od dnia 1 stycznia 2001 r. pomocy na kontynuowanie nauki.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] uznanym przez tutejszy Sąd za decyzję administracyjną, Starosta Powiatowy odmówił przyznania takiej pomocy, prezentując nim stanowisko, iż wobec nie zatwierdzenia umowy o ustanowienie A. B. rodziną zastępczą przez Sąd i umorzenia postępowania w przedmiocie jej ustanowienia, skarżący P. K. nie spełnia przesłanek przyznania takiej pomocy. Pogląd ten podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, iż sama tylko umowa cywilno-prawna, nie zatwierdzona stosownym orzeczeniem sądowym nie czyni nikogo rodziną zastępczą, ani też nie powoduje, że dziecko w sensie prawnym staje się automatycznie wychowankiem osoby, u której faktycznie przebywa.
Pogląd ten kwestionuje skarga, która w ocenie Sądu jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1121 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego istotą instytucji rodziny zastępczej jest prawo i obowiązek wykonywania bieżącej pieczy nad osobą małoletniego umieszczonego w takiej rodzinie, jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania.
Po myśli art. 1122 tego kodeksu sprawy doboru rodzin zastępczych oraz zakresu współdziałania sądów opiekuńczych z organami administracji państwowej w tych sprawach a także zakresu i form pomocy Państwa na rzecz dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych i zasady odpłatności rodziców za pobyt ich dzieci w tych rodzinach oraz postępowanie w tych sprawach regulują odrębne przepisy.
Do przepisów tych należy ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414, ze zm.), zwana dalej ustawą.
Art. 2a ust. 1 pkt 10 ustawy definiuje na jej potrzeby pojęcie "rodzina zastępcza" stanowiąc, że ilekroć w jej przepisach jest mowa o rodzinie zastępczej oznacza to: rodzinę, w której umieszcza się małoletnie dziecko, w celu sprawowania nad nim opieki i wychowania, w wypadku gdy rodzice nie spełniają swojej funkcji.
Obowiązek zapewnienia opieki dziecku pozbawionemu jej ze strony rodziców obciąża powiat, który taką opiekę i wychowanie zapewnia w rodzinie zastępczej (art. 33b i 33c ust. 1 ustawy).
Ustawa przewiduje dwa tryby umieszczenia rodzinie zastępczej: zasadniczy (sądowy) i tryb tymczasowy (uproszczony) na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jej art. 33c ust. 2 stanowi bowiem, że umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na mocy orzeczenia sądu, zaś art. 33c ust. 3 przewiduje, że w razie pilnej konieczności zapewnienia dziecku opieki zastępczej możliwe jest jego powierzenie rodzinie zastępczej, na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka, na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej między rodziną zastępczą a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny. O zawartej umowie starosta zawiadamia niezwłocznie sąd opiekuńczy, który orzeka o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 rodzina zastępcza podejmuje obowiązek opieki nad dzieckiem i jego wychowania z dniem umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na podstawi orzeczenia sądu opiekuńczego albo umowy, o której mowa w ust. 3.
Brzmienie tego ostatniego przepisu, przy uwzględnieniu przedstawionych wcześniej unormowań dotyczących istoty rodziny zastępczej, uprawnia do wniosku, że dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej na podstawie umowy cywilno-prawnej pozostaje w tej rodzinie od dnia umieszczenia go w niej, określonego w umowie, od tego bowiem dnia rodzicom zastępczym przysługuje zespół praw i obowiązków określonych w art. 1121 kodeksu rodzinnego.
I choć z zapisu art. 33c ust.3 ustawy wynika po stronie starosty obowiązek zawiadomienia o zawartej umowie sądu opiekuńczego, który to sąd ostatecznie orzeka w kwestii umieszczenia w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej, co wyklucza alternatywność umownego trybu w stosunku do trybu sądowego, to nie można przyjąć, by rodzina zastępcza powstawała dopiero z chwilą orzeczenia o umieszczeniu w rodzinie zastępczej przez sąd opiekuńczy. Orzeczenie tego sądu (co wynika ze wspomnianego przepisu) nie zatwierdza bowiem umowy a umowę tę, z momentem jego wydania zastępuje, o ile sąd dojdzie do wniosku, że uzasadnione jest umieszczenie dziecka w tej rodzinie zastępczej, w której przebywało dotychczas na podstawie umowy.
W przeciwnym razie, a w szczególności – gdy w ocenie sądu - osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej na podstawie umowy nie odpowiadają wymogom określonym w art. 33 d. ustawy, wydaje on postanowienie o odmowie zatwierdzenia umowy.
Stanowi o tym art. art. 33h ustawy przewidujący w pkt 1, że umowa cywilnoprawna, o której mowa w art. 33 c ust. 3 wygasa z dniem wydania postanowienia o niezatwierdzeniu tej umowy, zaś w pkt 2, że jej wygaśnięcie następuje z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego, które w inny sposób reguluje sytuację dziecka (np. poprzez skierowanie dziecka do innej rodziny zastępczej, do placówki opiekuńczo-wychowawczej, czy organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo innej placówki sprawującej pieczę nad dziećmi).
Przepis art. 33 h pkt 1 nie w pełni koresponduje z art. 33c ust. 3, bowiem stosując wnioskowanie a contrario można byłoby sądzić, że umowa cywilnoprawna powierzenia dziecka rodzinie zastępczej wymaga zatwierdzenia przez sąd opiekuńczy.
W ocenie Sądu jednakowoż, brak w ustawie i kodeksie rodzinnym wyraźnego przepisu statuującego wymóg zatwierdzenia takiej umowy, jako warunek jej bytu i ważności – przy brzmieniu art. 33c ust. 3, obligującego starostę do zawiadomienia sądu opiekuńczego o zawarciu umowy a sąd do wydania orzeczenia o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej - czyni uzasadnionym pogląd, że sąd ten nie zatwierdza umowy lecz w przypadku uznania, iż zachodzą przesłanki umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej powstałej tymczasowo z umowy, orzeka o umieszczeniu w niej dziecka, zaś w przypadku, gdy uzna, że przesłanek takich brak, odmawia zatwierdzenia umowy. Stanowisko to znajduje wsparcie w poglądach doktryny (patrz: C.Martysz, S. Nitecki,G. Szpor - Komentarz do ustawy o pomocy społecznej – Wyd. InfoTrade, Gdańsk 2001 r., str. 207-209 i 227).
Umowa o pełnienie funkcji rodziny zastępczej, jako instytucja prawa cywilnego może być rozwiązana w przypadkach i trybie w niej określonym.
Pełnienie natomiast funkcji rodziny zastępczej (niezależnie od sposobu jej ustanowienia) ustaje z mocy prawa z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, o czym stanowi art. 33c. ust 5 ustawy.
Jeśli zatem umowa o pełnienie funkcji rodziny zastępczej nie została przed dniem osiągnięcia pełnoletności przez dziecko rozwiązana, bądź przed tym dniem nie wygasła (art. 33h), jak również nie została na mocy orzeczenia sądu uznana za nieważną, z uwagi na jej bezprawność, czy wady oświadczenia woli, to fakt taki – w świetle wcześniejszych wywodów Sądu – oznacza, że osoba umieszczona w rodzinie zastępczej na podstawie umowy osiągnęła w takiej rodzinie pełnoletność.
Dotyczy to także przypadku, gdy jak w sprawie niniejszej, Sąd umorzył postępowanie w kwestii umieszczenia w rodzinie zastępczej, wobec osiągnięcia przez skarżącego pełnoletności, co czyniło orzeczenie merytoryczne niedopuszczalnym, z uwagi ustanie z mocy prawa władzy opiekuńczej.
Oznacza to, że wniosek skarżącego o udzielenie mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki winien być rozpatrzony przez uprawniony organ w aspekcie, czy zachodzą pozostałe, wynikające z art. 33p ust 3 i 5 a także wydanych na podstawie upoważnienia ustawowego przepisów wykonawczych, przesłanki warunkujące jej przyznanie
Przepis art. 33p ust. 1 pkt 2 ustawy stanowił bowiem w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, iż osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej zostaje objęta pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki.
Podług ust. 3 tego przepisu pomoc taka przysługuje osobie , o której mowa w ust. 1, jeżeli kontynuuje naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub szkole wyższej. Przyznaje się ją w określonej w nim kwocie do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak, niż do ukończenia 25 lat. Z ust. 5 natomiast wynika, że pomoc ta przysługuje osobom, znajdującym się w trudnej sytuacji dochodowej.
Organy obu instancji przyjąwszy nie znajdujący oparcia w przepisach ustawy pogląd, iż do powstania rodziny zastępczej dochodzi tylko w przypadku, gdy sąd wyda postanowienie zatwierdzające umowę powierzenia dziecka rodzinie zastępczej, pozostałych przesłanek przyznania takiej pomocy nie badały.
Czyni to ich decyzje wydanymi z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 33c ust. 1, 3 i 4, 33h a także 33p ust 1 pkt 2 , ust. 3 i 5 ustawy w zw. art. 7 i 77 § 1 kpa ).
W postępowaniu ponownym organ, rozstrzygnąwszy w pierwszej kolejności kwestię swej właściwości miejscowej (art. 33 p. ust. 8 ustawy) wyjaśni, czy skarżący P. K. istotnie osiągnął pełnoletność w czasie trwania umowy o powierzenie go rodzinie zastępczej i jeśli tak, ustali, czy spełnia on pozostałe przewidziane przepisami prawa przesłanki przyznania mu żądanej pomocy i wyda decyzję odpowiadającą tym ustaleniom.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cytowanej na wstępie rozważań ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.