SA/Rz 203/02

SA/Rz 203/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-06-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /sprawozdawca/
Krystyna Józefczyk.
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Jerzy Solarski /spraw./ Protokolant ref. stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości -oddala skargę.-
Uzasadnienie
SA/RZ 203/02
UZASADNIENIE
Po rozpatrzeniu wniosku M. M. Starosta Powiatu [...] działając na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U.Nr 46, poz. 543 tekst jedn. z 2000r. ) decyzją z dnia [...].11.2001r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie o zwrot działki nr 598 położonej przy zbiegu ulic W. i J. w M.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni domagała się zwrotu w/w działki, która wywłaszczona została zarządzeniem nr [...] Kierownika Wydziału [...] Urzędu Miejskiego w M. z dnia 2 maja 1985r. Nieruchomości objęte tym Zarządzeniem poza działkami, które właściciele zachowali na własność lub zostały nadane na własność członkom ich rodzin, przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...].09.l986r. znak [...] Kierownika Wydziału [...] Urzędu Miejskiego w M. zostało przyznane odszkodowanie w wysokości 12918,00 zł za część działki nr 697/3 (poprzednie oznaczenie) o pow. 0.1168 ha przejętej na rzecz Skarbu Państwa dla właścicieli tej nieruchomości. Nabycie z mocy prawa własności nieruchomości nr 598 przez Gminę Miasta M., zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...].11.1991r. znak [...] i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...]. Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 27.05.1998r. działka nr 598 został przeznaczona do sprzedaży w trybie przetargu publicznego. W wyniku rozstrzygnięcia ogłoszonego przetargu umową notarialną nr rep. [...] z dnia 06.10.1999r. prawo własności działki nr 598 zostało przeniesione na rzecz osób fizycznych, z ujawnieniem tego prawa w księdze wieczystej KW [...]. W tej sytuacji bezprzedmiotowe będzie każde postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zwrot nie stanowi własności Skarbu Państwa lub własności jednostki samorządu terytorialnego.
Decyzję tą zaskarżyła odwołaniem skierowanym do Wojewody M. M. zarzucając uchwale Rady Miasta z dnia 27.05.1998r. o sprzedaży działki sprzeczność z art. 136 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 20, 21 i 64 Konstytucji, a także naruszenie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 77 Konstytucji i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając odwołanie podniosła, że celem wywłaszczenia działki nr 598 było przeznaczenie działki na "teren zieleni urządzonej" a nie na sprzedaż, jak uchwaliła to Rada Miasta M. w dniu 21.05.1998r. W chwili zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki powstał obowiązek zawiadomienia imiennego poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu wywłaszczonej działki, czego nie uczyniono.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzją z dnia [...].01.2002r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach swojej decyzji organ II instancji podniósł, iż w okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia możliwość zwrotu określonej nieruchomości od tego, czy jest ona w chwili orzekania o zwrocie własnością Skarbu Państwa lub własnością gminy. Jeżeli nieruchomością wnioskowaną o zwrot rozporządzono w drodze sprzedaży, zamiany, darowizny, wniesienia jako wkładu niepieniężnego do spółki łub oddano w użytkowanie wieczyste, a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej, to zwrot nie jest możliwy. W związku z tym, że działka nr 598 na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 06.10.1999r. nr rep. [...] stanowi własność osób fizycznych (prawo nabywcy zostało w dniu 30.11.1999r. ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...]), przedmiotowa nieruchomość nie może być zwrócona na rzecz wnioskodawczyni nawet w przypadku gdyby ustalono, że nie została wykorzystana na cel pozyskania na rzecz Skarbu Państwa.
Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości sprzedaży przedmiotowej działki i związanej z tym zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. "[...]" organ II instancji zaznaczył, że kwestia ta wykracza poza niniejsze postępowanie.
Także i tą decyzję zaskarżyła M. M. kierując ją do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wymienionej decyzji skarżąca zarzuciła obrazę art. 136 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniosła, że sprzedaż działki i uchwała Rady Miasta M. były bezprawne co powoduje nieważność aktu sprzedaży działki.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 01.01.2004r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Zadaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest kontrola, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, z uwagi na jej cechy lub z uwagi na sposób przeprowadzenia postępowania, które doprowadziło do jej wydania. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastępuje organu administracji w orzekaniu co do istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny jest przy tym, dokonując kontroli zgodności decyzji z ustawą, związany stanowiskiem ustawodawcy co do treści, jaką nadał on w ustawie.
Przedmiot postępowania w sprawie wyznaczony został przez wniosek M. M. z daty M., 18.09.2001r., w którym strona domagała się "wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie niedokonanego zwrotu nieruchomości... dgr 598 położonej w M.", ze wskazaniem w uzasadnieniu jako podstawy prawnej żądania art.136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei art. 137 ustawy zawiera definicję "zbędności" stanowiąc, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Wskazane przepisy dotyczą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc będącej własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Wynika to wprost z art. 113 ustęp 1 ustawy, bowiem nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
Wskazane przepisy jednoznacznie wskazują, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej wszczyna się na wniosek poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego a także, iż materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest - co najmniej w dacie składania wniosku o zwrot -własność tejże nieruchomości po stronie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast w sytuacji, gdy własność wskazanym podmiotom nie przysługuje, nie jest możliwe orzekanie o zwrocie nieruchomości nawet gdyby okazało się, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Przenosząc wskazane powyżej unormowania na występujący w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że organ rozpatrujący wniosek o zwrot nieruchomości w pierwszej kolejności winien zbadać, czy nieruchomości jest nadal "nieruchomością wywłaszczoną", tzn. będącą własnością Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Tymczasem w sprawie jest bezsporne, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot (działka nr 598) stanowi własność G. i M. L. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 06.10.1999r. nr rep. [...]. Zatem utrata własności nieruchomości przez Gminę Miasto M. wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku.
Jak już wyżej stwierdzono, przedmiot postępowania wyznaczony został przez wniosek M. M. i obejmował roszczenie z art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami co ma ten skutek, że prowadząc postępowanie w tym przedmiocie organ nie był władny dokonywać ustaleń dotyczących zgodności z prawem uchwały Rady Miasta dotyczącej sprzedaży nieruchomości, czy też dokonywać oceny zawartych w konsekwencji takiej uchwały aktów notarialnych. Przy tak sprecyzowanym przedmiocie postępowania (pomijając przy tym zagadnienie właściwości organu) nie był władny orzekać w tej materii co ma ten skutek, że również poza zakresem rozważań Sądu pozostają zarzuty sprowadzające się do podważania uchwały Rady Miasta nr [...] i zawartych na jej podstawie aktów notarialnych.
Końcowo należy nadmienić, że wątpliwości Sądu budzi sentencja rozstrzygnięcia: negatywnie odnosząc się do żądania wnioskodawczyni organ winien odmówić zwrotu nieruchomości, ponieważ stronie roszczenie z art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje (w odróżnieniu od sytuacji objętej dyspozycją art.229 ustawy), jednakże o odmowie jego uwzględnienia zadecydowała materialnoprawna przesłanka, a dokładniej jej brak, określona w wyżej powołanych przepisach. Jednakże z punktu widzenia skutków, jakich oczekiwała skarżąca przy załatwieniu sprawy, uchybienie to nie stanowi istotnego naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, które w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd skargę oddalił, w oparciu o przepis art.151 ppsa.