SA/Rz 1987/03

SA/Rz 1987/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-10-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Magdalena Józefczyk.
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
I OSK 72/06 - Wyrok NSA z 2006-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr.sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. S.A. kwotę 20 zł /słownie: dwadzieścia/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
do wyroku z dnia 12 października 2005 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 KPA w zw. z art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, póz. 602, z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. S.A. zs. we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] w sprawie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia [...] marca 2002 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1998 r. następstwem, której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...] marca 2002 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta. Następnie decyzją z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu podano, że decyzja Prezydenta Miasta została wydana z rażącym naruszeniem prawa gdyż zmiany przeznaczenia pojazdu dokonano w oparciu o zaświadczenie z badania technicznego wobec prawnego wymogu uzyskania w takim wypadku świadectwa homologacji. Pogląd taki, jak podaje Kolegium, znajduje także odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Powyższą decyzję zaskarżył wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy A.z/s we W. Skarżący nie podzielił argumentacji zawartej w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. W jego ocenie pogląd Kolegium w kwestii rażącego naruszenia prawa jest niesłuszny a jego uzasadnienie dalece niewystarczające. Przesłanki, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję rejestracyjną oparto na treści budzących zasadnicze wątpliwości interpretacyjne przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i przepisach wykonawczych w przedmiocie warunków technicznych i badań pojazdów zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej z dnia 1 lutego 1993 r (Dz. U. Nr 21, poz. 9). Interpretacja tych przepisów, poparta tezami orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, daje podstawę do przyjęcia, że dla zmiany przeznaczenia pojazdu wystarczające jest zaświadczenie z badania technicznego pojazdu, nie zaś świadectwo homologacji. Jak podaje skarżący kolegia w Polsce w analogicznych sprawach przyjmują odmienną interpretację obowiązujących przepisów. Podobną, jak inne kolegia, interpretację przyjmuje także Minister Transportu w piśmie z dnia 1 grudnia 2000 r.
Rozpoznając wniosek Kolegium uznało, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak stanowi art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę). W miastach na prawach powiatu funkcję procesową starosty pełni prezydent tego miasta. Stroną postępowania administracyjnego mającego za przedmiot rejestrację pojazdu jest jego właściciel. Jemu też przysługują środki weryfikacji rozstrzygnięcia tak w przedmiocie rejestracji pojazdu jak i rozstrzygnięć zapadłych w bezpośrednim związku z rejestracją pojazdu, wpływających na status prawny pojazdu. W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 września 2003 r. sygn. SA /Rz 719/03 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyraził pogląd, że skarżąca Spółka jako kolejny nabywca samochodu ciężarowego posiada przymiot strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji w wyniku której dokonano zmiany przeznaczenia pojazdu. Mając na względzie powyższą wykładnię Kolegium stwierdziło, że A. z/s we W., jako kolejny nabywca samochodu, posiada przymiot strony w sprawie. Organ nie podzielił jednak poglądów skarżącej Spółki zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Regulacje prawne odnoszące się do zmiany przeznaczenia pojazdu z osobowego na ciężarowy zostały zawarte w art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Przepisy te w sposób jednoznaczny określają wymogi dokonania takiej zmiany. Wpis w dowodzie rejestracyjnym powodujący zmianę rodzaju pojazdu powiązany został z obowiązkiem uprzedniego uzyskania świadectwa homologacji. Taki wymóg prawny był przewidziany także w dacie wydawania decyzji przez Prezydenta Miasta. Zgodnie z art. 68 ust. 9 cytowanej ustawy w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część, przy czym za producenta, zgodnie z ust. 2 tego samego przepisu uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu. Uzyskane przez producenta świadectwo homologacji, stwierdzające, iż dokonane zmiany w pojeździe spełniają warunki przewidziane w przepisach prawa dla danego rodzaju i przeznaczenia pojazdu, stanowi przesłankę jego zarejestrowania stosownie do regulacji art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy. Jednoznaczne brzmienie przepisów ustawy nie daje podstawy do ich zawężającej interpretacji i stwierdzenia w jej następstwie, że zmiany przeznaczenia pojazdu mogą być dokonane w oparciu o zaświadczenie z badania technicznego. W kwestii tej wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądowe. Przykładem może być wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2001 r. sygn. RN III RN 194/01 (OSNAP 2002/5/103). W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd zawarł tezę, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu. Naruszenie zatem w sposób oczywisty przepisów nakładających na osobę dokonującą zmiany w pojeździe i organ rejestrujący taką zmianę kategorycznych obowiązków prawnych należy zaliczyć do sytuacji, kiedy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a to z kolei obliguje do wyeliminowania jej z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności. Pogląd taki znajduje odbicie w orzecznictwie sądowym. Przyjmuje się w nim bowiem, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Kolegium uznało, że nie ma możliwości prawnych ani też potrzeby ustosunkowywania się do rozstrzygnięć podjętych w analogicznych sprawach przez inne samorządowe kolegia odwoławcze w Polsce. Podstawę rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, zgodnie z zasadą praworządności zawartą w art. 6 i 7 KPA mogą stanowić jedynie przepisy powszechnie obowiązującego prawa, a pisma innych organów, w tym pochodzące od właściwego ministra, nie mogą służyć za podstawę wydawania decyzji administracyjnej i za interpretację przepisów.
Powyższą decyzję do NSA zaskarżył A. S.A. we W. i zarzucając jej mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w postaci przyjęcia art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego jako podstawy unieważnienia decyzji o rejestracji samochodu jako ciężarowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w ww. przepisie, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. o sygn.[...], koncentrując się na kwestii świadectwa homologacji i na konieczności jego posiadania przy zmianie typu pojazdu, praktycznie w ogóle nie odniosło się do zasadniczego zarzutu stawianego przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli do kwestii charakteru naruszenia prawa. Dlatego też Skarżący w całej rozciągłości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz ustosunkowując się do argumentów zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniósł, iż pierwotna decyzja SKO z dnia [...] września 2003 r. Nr [...], odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...].03.2002 r., Nr [...] została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Jeżeli bowiem w przedmiotowej sprawie doszło nawet do naruszenia prawa (z czym Skarżący się nie zgadza), to z całą pewnością nie miało ono charakteru rażącego, co z kolei pociągało za sobą niemożność stwierdzenia przez organ nieważności kwestionowanej decyzji. Zauważyć również należy, iż lakoniczne potraktowanie charakteru naruszenia prawa przez organ wydający pierwotną decyzję o stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji, nie spełnia wymogów jakie na organy administracji nakładają art. 7, 8 oraz 107 § 3 kpa. Kolegium zobowiązane jest do przeprowadzenia we własnym zakresie wyczerpującego postępowania w rozpatrywanej przez siebie sprawie. Nawet jeżeli organ podziela pogląd jednego ze składów NSA, nie zwalnia go to z obowiązku rzeczowej analizy wyraźnych rozbieżności występujących w całym dotychczasowym orzecznictwie. Uznanie decyzji rejestracyjnej za wadliwą stanowi dopiero podstawę zbadania przez Kolegium występowania drugiej przesłanki niezbędnej do stwierdzenia jej nieważności. Kolegium powinno w tym zakresie przeprowadzić szczegółową i wyczerpującą analizę zarówno stanu prawnego jak i istniejącego orzecznictwa sądowego.
Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" jest pojęciem niedookreślonym, niezdefiniowanym w KPA. Z tego powodu wielokrotnie wątpliwości dotyczące jego znaczenia rozstrzygał Sąd Najwyższy, a także Naczelny Sąd Administracyjny. Wg utrwalonego już w orzecznictwie poglądu rażące naruszenie prawa występuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. W tej materii skarżący odwołał się orzeczeń NSA. Podkreślił zwłaszcza, że w przypadku rozbieżnej interpretacji przepisu przez organy wybór jednej z takich interpretacji, nawet jeśli potem zostanie uznany za nieprawidłowy (albo , co się częściej zdarza - inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną) nie może być oceniany jako naruszenie prawa "rażące". Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy uchybienie ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni.
Stwierdzenie przez Kolegium, iż decyzja rejestracyjna wydana została z rażącym naruszeniem prawa jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż jej wydanie miało miejsce w warunkach jasnego, oczywistego i niewątpliwego stanu prawnego. Stoi to w oczywistej sprzeczności z rozbieżnością rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych w analizowanej materii. Wątpliwości interpretacyjne miało przecież także Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zapytaniem prawnym w sprawie w której NSA wydał w dniu 23 października 2000 r. uchwałę zmieniającą dotychczasową wykładnię przepisów o homologacji i rejestracji pojazdów. Zgodnie z treścią art. 22 ustawy z 12.10.1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 z późn. zm.) Kolegium może wystąpić do NSA z pytaniem prawnym od odpowiedzi, na które zależy rozstrzygniecie sprawy. W uchwale NSA z 06.11.95 r. (VI SA 7/95 ONSA 1996/1/4) Sąd uznał, że możliwość uzyskania przez SKO odpowiedzi na pytanie prawne zależy od kilku warunków m.in. występowania poważnych wątpliwości prawnych, odnoszących się do konkretnej sprawy. Wobec powyższego nie sposób zatem uznać, że mamy do czynienia z niewątpliwym stanem prawnym, w ramach którego nie zachodzi możliwość rozbieżnych interpretacji tego samego przepisu. Argumentację podzieliło przykładowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając w decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. ([...]) na tle identycznego z przedmiotowym stanu faktycznego, że nie można przyjąć iż decyzje rejestracyjne wydane zostały w warunkach oczywistego i niewątpliwego stanu prawnego, dlatego uchyliło własne decyzje i odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanego dowodu rejestracyjnego. Uchwała NSA z 23.10.2000 r., którą w świetle całości prowadzonego postępowania należy uznać za jeden z zasadniczych argumentów uzasadniających stanowisko SKO, miała dość istotny wpływ na wykładnię przepisów stosowanych przez organy administracji przy rejestracji pojazdów. Oddziaływanie to powinno jednak ograniczyć się do decyzji administracyjnych wydawanych po przyjęciu przez NSA tej uchwały. Innymi słowy jej wpływ powinien nastąpić ze skutkiem na przyszłość. Odwołując się do orzecznictwa SN skarżący stwierdził, że w praworządnym państwie obywatel powinien móc przewidzieć przyszłe rezultaty swoich działań i móc się do nich rozsądnie przygotować. Niedopuszczalnym jest przerzucania ryzyka (w tym także finansowego) pomyłek urzędników administracji na obywateli.
W przedmiotowej sprawie, jak również w innych podobnych sprawach zakończonych decyzją rejestracyjną (w skali kraju decyzji takich wydano kilkaset tysięcy) od jej treści zależała opłacalność umów leasingu lub sprzedaży pojazdów związana ze skutkami podatkowymi zakwalifikowania samochodu jako osobowego lub ciężarowego. Strony umowy dokonując kalkulacji jej aspektu finansowego opierały się na zaufaniu do praworządności i legalności działania organów administracji. Zgodność decyzji rejestracyjnych z obowiązującym prawem wielokrotnie podkreślało Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, zarówno w pismach wyjaśniających, jak i w decyzjach merytorycznie rozstrzygających odwołania od decyzji wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej (decyzja z [...].12.97 r. sygn.[...]). Stanowisko takie przyjmowały również inne organy ( wojewodowie i SKO). Odwołując się do wyroku SN z 18.11.1993 r. (III ARN 56/93, OSNC 1994/5/116) skarżący wskazał, że przy korzystaniu z przepisów pozwalających na wzruszenie ostatecznej decyli powinny być uwzględnione w prawnie dopuszczalnym zakresie prawa nabyte na jej podstawie w dobrej wierze. Jest to niezbędne także z punktu widzenia budowy zaufania obywatela do administracji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do jej zarzutów wskazało, że przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym określały i nadal określają wymogi dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym. Wymogi te sprowadzały i nadal sprowadzają się do obowiązku uzyskania świadectwa homologacji typu pojazdu, nie zaś zaświadczenia z badania technicznego. Dokonanie zatem w dowodzie rejestracyjnym zmiany w następstwie, której samochód osobowy staje się, w sensie prawnym, pojazdem ciężarowym możliwa była i jest wyłącznie w oparciu o uzyskane uprzednio świadectwo homologacji typu. Analiza stosownych przepisów Prawa o ruchu drogowym jak i przepisów wykonawczych do tej ustawy nie pozostawia w tej materii żadnych wątpliwości. Pogląd, że przepisy obowiązujące tak w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta jak i Kolegium w omawianej materii są niejasne i niedookreślone nie jest trafny. O rażącym naruszeniu prawa decydują następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja administracyjna. Ponieważ przepisy dotyczące rejestracji pojazdu, w następstwie której dochodzi do zmiany jego przeznaczenia, w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości wymagały i wymagają uzyskania świadectwa homologacji, należy przyjąć, że zmiana taka dokonana bez jego uzyskania stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Nie bez znaczenia dla takiej klasyfikacji są skutki wydania decyzji rejestracyjnej w sferze podatkowej i gospodarczej. Nabywca takiego pojazdu uzyskuje przecież prawo do zwrotu podatku VAT, co ma już swoje, trudne do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa, skutki w sferze ekonomicznej i gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się następująco.
W dniu 12.11.1998 r. Prezydent Miasta [...] na wniosek Ł. C. zarejestrował pojazd samochodowy marki Renault Safrane, jako samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...]. Następnie na wniosek Ł. C. w dniu 13.11.1998 r. dokonał zmiany w dowodzie rejestracyjnym tego pojazdu określając jego rodzaj, jako samochód ciężarowy. Podstawę dokonania tej zmiany stanowiło zaświadczenie z dnia 13.11.1998 r. o przeprowadzonym badaniu technicznym. Z zaświadczenia wynika, że w pojeździe dokonano zmiany przystosowujące go do przewozu 4 osób i ładunku.
Decyzją z dnia [...].03.2002 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o przepisy art. 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 i 2, 158 § 1 KPA stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z [...].11.1998 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy. Za rażące naruszenie prawa uznał organ fakt naruszenia przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym oraz § 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. Nr 21, poz. 91 z późn. zm.) polegający na dokonaniu zmiany w dowodzie rejestracyjnym w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu, a nie w oparciu o świadectwo homologacji na dany typ samochodu.
Następnie Prezydent Miasta wznowił z urzędu postępowanie dotyczące zarejestrowania przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia [...].09.2002 r., Nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...].11.1998 r. i zarejestrował ten pojazd jako osobowy.
Prezydent decyzją z dnia [...].05.2003 r., Nr [...] uchylił swoją decyzję z [...].11.1998 r. o rejestracji objętego niniejszym postępowaniem samochodu, wobec wydania tego aktu w oparciu o nieważną decyzję organu rejestrującego w R. i umorzył postępowanie w sprawie rejestracji tego pojazdu we W. z uwagi na fakt jego sprzedaży do R.
Wnioskiem z dnia 5.06.2003 r. A. z/s we W. domagał się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z [...].03.2002 r., Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z [...].11.1998 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 KPA.
Postanowieniem z dnia [...].08.2003 r. SKO wznowiło przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności, a decyzją z dnia [...].09.2003 r. odmówiło uchylenia decyzji SKO z dnia z [...].03.2002 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...].11.1998 r. następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy. Rozpoznając wniosek A. z/s we W. o ponowne rozpatrzenie tej sprawy SKO decyzją z dnia [...].11.2003 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że przy wydaniu decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym oraz § 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. Nr 21, poz. 91 z późn. zm.) polegającego na dokonaniu zmiany w dowodzie rejestracyjnym w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu, a nie w oparciu o świadectwo homologacji na dany typ samochodu. Ustalenie takie nie pozwoliło na korektę przedmiotowej decyzji w związku ze wznowieniem postępowania.
Ostatnia ze wskazanych decyzji jest przedmiotem niniejszej skargi.
Dokonując kontroli decyzji w zakresie określonym przez przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na początku stwierdzić należy, że Sąd przychyla się do stanowiska zaprezentowanego przez SKO, że A. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Przewidziany przez przepis art. 28 KPA interes prawny skarżącego wynika po pierwsze z faktu, że był on właścicielem przedmiotowego samochodu. Jako właściciel pojazdu po stwierdzeniu nieważności decyzji utraciłby możliwość korzystania z pojazdu ciężarowego i mógłby ponieść skutki takiej decyzji na płaszczyźnie podatku VAT.
Skoro A. mimo posiadanego przymiotu strony nie wziął udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] marca 2002 r. to uzasadnia to wznowienie tegoż postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 KPA.
Do rozstrzygnięcia problemu braku przesłanek do uchylenia decyzji objętej niniejszym postępowaniem koniecznym jest ustosunkowanie się do kwestii istnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 KPA i odpowiedzenie sobie na pytanie, czy dokonanie zmiany typu samochodu z osobowego na ciężarowy w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu, a nie w oparciu o świadectwo homologacji stanowiło naruszenie prawa, a jeżeli tak to czy naruszeniu temu można przypisać przymiot rażącego.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że dokonanie zmiany typu samochodu z osobowego na ciężarowy w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu, a nie w oparciu o świadectwo homologacji stanowiło naruszenie prawa. Obowiązujący w okresie wydawania decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z dnia [...].03.1998 r. przepis art. 68 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym przewidywał, że producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego był obowiązany uzyskać na taki pojazd świadectwo homologacji, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej; przy czym, za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów (art. 68 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). Stosownie do dyspozycji art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. W orzecznictwie przyjmowano, że pojęcie typu pojazdu obejmuje także jego rodzaj. Równocześnie art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, określający wyłącznie prawne przesłanki rejestracji pojazdu i w tym zakresie stanowiący, że może być ona dokonana między innymi także na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, nie daje podstaw do równorzędnego traktowania dwóch różnych rodzajów badań i potwierdzających ich wyniki dokumentów: z jednej strony - tzw. "badań homologacyjnych", mających na celu między innymi także określenie "rodzaju pojazdu", a stanowiących podstawę dla wydania "świadectwa homologacji" (art. 68 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14.04.1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów - Dz. U. Nr 37, poz. 164 ze zm.); a z drugiej strony - tzw. "badań technicznych pojazdu", stanowiących podstawę do wydania "zaświadczenia o wyniku badania technicznego pojazdu" (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.), których celem jedynie wyjątkowo może być ewentualne także określenie danych objętych "świadectwem homologacji" - może mieć to miejsce wówczas, gdy pojazd w ogóle nie posiada świadectwa homologacji (art. 68 ust. 10 i ust. 11 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.). Nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w "świadectwie homologacji" pojazdu w drodze wydania "zaświadczenia o wyniku badań technicznych" tego pojazdu. Jeżeli więc rejestracji pojazdu dokonuje się zasadniczo na podstawie dokumentów wskazanych w art. 72 Prawa o ruchu drogowym, przy czym w art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca użył w tym kontekście łącznika "lub", to uczynił to z tej przyczyny, że jakkolwiek do dokumentu rejestracji pojazdu powinny być wpisane również stosowne dane (informacje) wynikające zarówno ze "świadectwa homologacji" pojazdu, jak i z "zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu", to jednak w wypadku, gdy wydana zostanie decyzja zwalniająca w konkretnym wypadku pojazd z obowiązku uzyskania "świadectwa homologacji" (art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym), a także w sytuacji, gdy przepisy o obowiązku homologacji nie dotyczą określonego pojazdu (art. 72 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 12 Prawa o ruchu drogowym), można dokonać rejestracji pojazdu pomimo braku "świadectw homologacji".
W świetle tej argumentacji fakt dokonania przez Prezydenta m. zmiany typu przedmiotowego samochodu z osobowego na ciężarowy w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu stanowiło naruszenie prawa.
Nie została jednak w należyty sposób zbadana przez organ kwestia, czy wskazane wyżej naruszenie prawa miało charakter "naruszenia rażącego".
Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" użyte w art. 156 § 1 pkt 2 KPA budzi pewne wątpliwości w doktrynie, co wynika z tego, że należy wskazać taki stopień naruszenia prawa, który jest już "rażący" i należy też ustalić kryteria, wedle których można go odróżnić od lżejszych postaci naruszenia prawa.
Analiza orzecznictwa NSA pozwala na stwierdzenie, że decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu "rzuca się w oczy". Rażące naruszenie prawa materialnego będzie zachodzić wówczas, gdy organ administracji wbrew literalnemu brzmieniu przepisu nałoży na stronę obowiązek, przyzna uprawnienie bądź odmówi jego przyznania mimo, że powinien zdawać sobie sprawę, że w świetle obowiązującego prawa tego rodzaju stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Konkludując stwierdzić należy, że "rażące naruszenie prawa" jest to naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej normy prawa materialnego lub procesowego.
Przyjmując wskazane wyżej pojęcie "rażącego naruszenia prawa" stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 7 i 77 KPA, a jej uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 KPA.
Kodeks postępowania administracyjnego kreując w art. 7 zasadę prawdy obiektywnej obliguje organy administracji publicznej do podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w art. 77 § 1 nakłada na nie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. wskazał na pisma Ministra Transportu jedno z dnia 1.12.2000 r., Nr [...] oraz kolejne oznaczone numerami [...] i [...] podnosząc, że organ ten uważał, iż do zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z osobowego na ciężarowy wystarczającym jest potwierdzenie tego faktu badaniem technicznym w stacji kontroli pojazdów. Organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podjął żadnych kroków w kierunku zapoznania się z tymi pismami, a przecież Minister Transportu i Gospodarki Morskiej jest jednym z organów zajmujących się interpretacją przepisów dotyczących rejestracji pojazdów i jego stanowisko musi być oceniane przy określaniu jednoznaczności rozumienia przepisów, których niniejsze postępowanie dotyczy.
Godnym zauważenia jest także fakt, że w powołanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9.11.2001 r. III RN 194/01 Sąd ten wskazał na stanowisko Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wyrażone w piśmie z dnia 29.08.2001 r. korespondujące ze stanowiskiem prezentowanym w sprawie przez stronę skarżącą.
Oczywistym jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że orzeczenia wydawane w analizowanej materii przez inne kolegia na terenie kraju nie wiążą go w niniejszej sprawie. Jednak godzi się zauważyć, że analiza orzeczeń innych organów w analogicznych do badanego stanach faktycznych pozwoliłaby organowi wyrobić sobie zdanie, czy interpretowane przez niego przepisy są jednoznaczne. Jednoznaczność w tym przypadku należy rozumieć obiektywnie, a nie jako subiektywne przekonanie organu o oczywistości brzmienia stosowanych przepisów prezentowane zwłaszcza po wydaniu przez NSA uchwały z dnia 23.10.2000 r., OPK 17/00 i przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 9.11.2001 r., III RN 194/01. Za trafne i godne analizy przez SKO uznać należy zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenie, że pytanie prawne może być postawione wówczas, kiedy nasuwają się wątpliwości, co do jednoznacznego rozumienia określonego przepisu prawa.
Należy również wskazać, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. wskazał również szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdząc, że zajmowano w nich stanowisko odmienne od prezentowanego po wydaniu uchwały z dnia 23.10.2000 r., OPK 17/00.
Brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji ustosunkowania się do podnoszonej przez skarżącego problematyki orzecznictwa organów orzekających w sprawach w analizowanym przedmiocie przed wydaniem przez NSA uchwały z dnia 23.10.2000 r., OPK 17/00 i przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 9.11.2001 r., III RN 194/01 skutkować musi stwierdzeniem, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 KPA.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podda analizie interpretację przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11.1998 r. następstwem, której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy przez organy je stosujące, według stanu sprzed wydania przez NSA uchwały z dnia 23.10.2000 r., OPK 17/00. Analiza będzie miała na celu ustalenie zakresu ewentualnej jednolitości interpretacyjnej różnych organów stosujących prawo, co przełoży się na pojęcie jednoznacznego brzmienia analizowanych przepisów. W tym celu organ zapozna się z orzecznictwem organów stosujących prawo w analizowanym zakresie, a także przeprowadzi także dowody ze wskazanych wyżej pism Ministra Transportu.
Po dokonaniu powyższej czynności organ określi czy decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.1998 r. następstwem, której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Renault Safrane nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy dotknięta była naruszeniem prawa o charakterze "rażącym", a następnie stosownie do wyciągniętych wniosków wyda decyzję.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.