SA/Rz 1981/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania statusu osoby bezrobotnej, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, iż skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Skarżący S. B. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej decyzją Prezydenta Miasta, a następnie Wojewody, z uwagi na posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skarżący odwołał się, argumentując, że nie prowadzi działalności rolniczej i nie podlega ubezpieczeniu rolników. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób należyty tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego ani jego posiadania, a także nie uwzględniły toczącego się postępowania o podział spadku po zmarłej matce, co mogło mieć wpływ na ustalenie współwłasności.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania S. B. statusu osoby bezrobotnej, ponieważ organy administracji uznały, że jest on współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Prezydent Miasta odmówił przyznania statusu, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, podnosząc, że nie spełnia przesłanek negatywnych określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także kwestionując sposób prowadzenia postępowania przez organy. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego ani jego posiadania. Opierały się na nakazie płatniczym, który nie stanowi dowodu własności, a także nie uwzględniły faktu, że jedna ze współwłaścicielek (matka skarżącego) zmarła, a toczy się postępowanie o podział spadku. Sąd podkreślił, że ustalenie kręgu spadkobierców i prawa do spadku należy do sądów powszechnych, a organ administracji powinien był zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne postępowanie, w którym należy ustalić zakończenie postępowania o dział spadku i jego wynik, a także ocenić istnienie posiadania gospodarstwa rolnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, osoba taka nie może uzyskać statusu bezrobotnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że aby odmówić statusu bezrobotnego, organ musi udowodnić istnienie tytułu prawnego do nieruchomości rolnej lub jej posiadania o określonej powierzchni. W tej sprawie organy nie przedstawiły wystarczających dowodów, a także nie uwzględniły toczącego się postępowania spadkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
u.z.p.b. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Definicja osoby bezrobotnej i przesłanki negatywne do jej uzyskania, w tym posiadanie nieruchomości rolnej.
k.p.a. art. 97 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sąd.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Właściwość organów w sprawach dotyczących następstwa prawnego.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego.
k.c. art. 1059
Kodeks cywilny
Ograniczenia ustawowego dziedziczenia gospodarstw rolnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób wystarczający tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego. Organy nie wykazały posiadania gospodarstwa rolnego. Organy nie uwzględniły toczącego się postępowania o podział spadku. Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a.). W takim przypadku, organy prowadzące sprawę naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu bezrobotnego w kontekście posiadania nieruchomości rolnej oraz obowiązków organów administracji w przypadku istnienia zagadnień wstępnych rozstrzyganych przez inne organy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji posiadania gospodarstwa rolnego i postępowania spadkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji, zwłaszcza gdy w grę wchodzą kwestie spadkowe i własnościowe. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku błędów proceduralnych.
“Czy posiadanie ziemi po rodzicach pozbawia Cię statusu bezrobotnego? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Rz 1981/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2004-10-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-09-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/ Robert Sawuła Zbigniew Czarnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 633 Zatrudnienie i sprawy bezrobocia Hasła tematyczne Bezrobocie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie SA/Rz 1981/02 UZASADNIENIE Prezydent Miasta [...] decyzją z [...].05.2002r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i lit. e ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił uznania S. B. za osobę bezrobotną z dniem 27.12.2001r. W uzasadnieniu organ wskazał, że S. B. nie spełnił warunków art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i lit. e ustawy z dnia 14.12. 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, bowiem przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że S. B. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, a zeznania świadków nie wykazały istnienia umowy współwłaścicieli gospodarstwa ustalającej zakres korzystania z tego gospodarstwa. W odwołaniu S. B. stwierdził, że decyzja narusza ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu odwołania, S. B. wyjaśnił, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z powodu jej niewykonywania. Wskazał też na stosowanie przez organ różnej terminologii w określeniu statusu skarżącego, bowiem organ raz mówi o osobie poszukującej pracy, a raz o osobie bezrobotnej. Przedłożył też decyzję z PUP w P. z 26.08.1999r. nr [...], o uznaniu za bezrobotnego, bez prawa do zasiłku, w takim samym stanie faktycznym. Decyzją z [...].07.2002r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że S. B. jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej położonej w Ostrowie o powierzchni użytków rolnych wynoszących 2,64 ha przeliczeniowego. Prawo własności wykonuje wspólnie ze swoją matką J. B. oraz dwiema siostrami D. Ł. i T. W. Udział każdego ze współwłaścicieli oznaczono ułamkiem ¼ (ostateczny nakaz płatniczy Wójta Gminy [...]), a współwłaściciele nie zawarli żadnej umowy, mocą której wyzbyliby się posiadania lub ustanowiliby sposób korzystania ze wspólnej nieruchomości odmiennie, aniżeli wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.d przedmiotem własności, który stanowi przeszkodę w nabyciu statusu bezrobotnego jest nie tylko nieruchomość wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, ale także nieruchomość, która może być wykorzystana na takie cele. Grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego S. B. mimo, że są odłogowane nie są pozbawione możliwości wykorzystania na cele rolnicze. W skardze do Sądu S. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie postanowienia zgodnie z obowiązującym prawem i zasadą praworządności na jego korzyść. Skarżący stwierdził, że nie zostały dogłębnie zbadane jego uwagi i racje, co narusza art. 127 k.p.a. Status bezrobotnego miał przyznany w 2001r., a na przestrzeni tego czasu nie uległ zmianie jego areał jaki posiada po rodzicach, co odpowiada ¼ powierzchni z 2,64 ha przeliczeniowego. W myśl ustawy o ubezpieczeniu rolników jest rolnikiem, ale nie czynnym rolnikiem, ani też nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie pracuje jako rolnik. Wskazał też, że w niniejszej sprawie zachodzą przyczyny określone w art. 156 1 k.p.a. oraz art. 6 Konwencji o Obronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według natomiast art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1pkt1 lit.c P.p.s.a.). Sąd podziela stanowisko organów, że bezrobotnym nie może zostać osoba, która jest właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego lub posiadaczem (samoistnym albo zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu pracy stałej jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. Jednak, aby wykazać, że określona osoba spełnia warunki wynikające z art.2 ust. 1 pkt 2 lit.d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to w postępowaniu trzeba udowodnić, że takie okoliczności wystąpiły, tym samym były podstawą do pozbawienia bezrobotnego przysługującego mu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd organy tych faktów nie ustaliły, bowiem na podstawie ostatecznego nakazu płatniczego Wójta Gminy [...] z 21.02.2002r. przyjęły, że S. B. wykonuje wspólnie ze swoją matką oraz dwiema siostrami, D. Ł. i T.W. prawo własności gospodarstwa rolnego. Przede wszystkim należy stwierdzić, że z nakazu płatniczego nie można wywodzić prawa własności do jakiejkolwiek nieruchomości. Wystawiony w 2002r. nakaz płatności odnosił się również do M. B., która jak wynika z zeznań córki T. W., złożonych do protokołu z 8.05.2002r. zmarła 20.01.2000r., a przed Sądem Rejonowym w P. toczyła się sprawa o podział gospodarstwa ( karta akt adm. nr 7). Zgodnie z art. 30 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych, art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 k.p.a. ( wyrok NSA z 16.01.2002r. sygn. akt I SA 1421/00 ONSA 2003/2/64). W takim przypadku, organy prowadzące sprawę naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, a okoliczność ta powinna była zostać uwzględniona przez organ, przy dołożeniu należytej staranności, albowiem stosowna informacja znajdowała się w aktach sprawy. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d wynika, że bezrobotnym jest osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Podstawą odmowy przyznania statusu bezrobotnego przez organy było twierdzenie, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Aby być właścicielem gospodarstwa rolnego należy wykazać się tytułem prawnym. Posiadanie samoistne lub zależne (art. 336 i nat. k.c.) ma natomiast odpowiadać treści jaka została nadana posiadaniu przez ustawodawcę w przepisach Kodeksu cywilnego i musi zostać wykazane w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie znajduje się w kręgu spadkobierców ustawowych do dziedziczenia po zmarłej matce, ale fakt należenia do kręgu spadkobierców ustawowych nie stwarza domniemania nabycia prawa do gospodarstwa rolnego, albowiem ustawowe dziedziczenie gospodarstw rolnych zostało ograniczone do określonego w art. 1059 k.c. kręgu spadkobierców, którzy muszą spełnić warunki w nim określone. Zatem będąc zstępnym spadkobiercy można nie dziedziczyć gospodarstwa z mocy prawa, jeżeli nie pracuje się stale przy produkcji rolnej lub nie jest się osobą małoletnią pobierającą naukę, albo nie jest się trwale niezdolnym do pracy. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stwierdzenie, że dziedziczenie gospodarstwa rolnego wymaga ustalenia dodatkowych okoliczności po stronie spadkobiercy, które warunkują jego dziedziczenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowego i wynikający z nich stan faktyczny nie dawał prawa do przyjęcia, że S. B. nie przysługuje status bezrobotnego z przyczyn wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tego też względu zaskarżoną decyzję jak i decyzję Prezydenta Miasta z [...].05.2002r. znak: [...] należało uchylić. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy ustalić, czy zostało zakończone toczące się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie o dział spadku po zmarłej M. B. oraz jakiej treści zapadło rozstrzygnięcie, bowiem wyjaśnienie tej kwestii pozwoli na dokonanie oceny, czy S. B. stał się właścicielem, czy współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Rzeczą organu będzie również ocena pozostałych przesłanek to jest ustalenia istnienia posiadania, bądź jego wykluczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d powoływanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, mających istotny wpływ na przyznanie, bądź nie statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. nr 58, poz. 514 ze zm). Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd orzekł jak na wstępie.