SA/Rz 1871/03

SA/Rz 1871/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-05-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Jolanta Ewa Wojtyna /sprawozdawca/
Ryszard Bryk
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 i 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sąd. M. Kołcz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] II. Zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A.P. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu wpisu sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1871/03
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja nr [...] Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] roku utrzymująca decyzję własną tego organu w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich A.P.
Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 127 § 3 i art. 138 § 1 w zw. a art. 154 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Akta sprawy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że orzeczeniem nr [...] z dnia [....] roku Wojewódzka Komisja Weryfikacyjna ZBoWiD przyjęła A.P. w szeregi związku i przyznała mu uprawnienia kombatanckie za okres od października do 31 grudnia 1947.
Ustalone zostało, że A.P., pełniąc służbę w LWP w 4 Oddziale Wojsk Ochrony Pogranicza, w okresie od 10 lipca 1947 do 29 kwietnia 1948 brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej w rejonie Koszalina, Mielna, Ustki, Białogardu i Kołobrzegu.
Nadto akta sprawy wskazują, że sprawa była przedmiotem rozpoznania w 2000 roku. Decyzją nr [....] z [...] Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów...pozbawił A.P. uprawnień kombatanckich, bowiem zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawnienia te nabyły wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Kierownik Urzędu wskazał, że A.P. nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy A.P. zarzucił , że jego służba wojskowa wypadła w wyjątkowo trudnym okresie, a jej ujemne skutki odczuwa do chwili obecnej.
Decyzją nr [...] z [...] roku organ utrzymał w mocy decyzję własną wskazując, że okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczące zadań wykonywanych w czasie służby wojskowej nie mają wpływu na rozstrzygnięcie.
W dniu [...] A.P. zwrócił się ponownie do Urzędu ds. Kombatantów o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Zarzucił, że niesłusznie został ich pozbawiony. Następnie w dniu 13 maja 2002 zwrócił się do NSA OZ w Rzeszowie o przyznanie uprawnień, z powodu braku odpowiedzi organu na wniosek z 14 lutego 2002. Postanowieniem z 31 lipca 2002 sygn. akt: SA/Rz 983/02 NSA OZ w Rzeszowie odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że decyzja rozstrzygająca niniejszą sprawę została doręczona A.P. w dniu 23 października 2000. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 22 listopada 2000, w tej sytuacji skargę wniesioną w dniu 13 maja 2002 roku Sąd uznał za wniesioną z uchybieniem terminu.
Wnioskiem z 12 maja 2003 A.p. zwrócił się do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów o przyznanie uprawnień kombatanckich, podnosząc okoliczność, że w latach 1945- 1947 wspólnie z MO walczył z UPA w obronie ludności cywilnej.
Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 154 § 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach... Odnośnie kwestii udziału strony w walkach z UPA w okresie od 1945 do 9 lipca 1947 /, przed służbą w WOP ,organ stwierdził, że za działalność kombatancką uznaje się m.in. uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA i Wehrwolfu jedynie w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych. Brak jest, zdaniem organu, jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, aby prowadzone w tym okresie walki spełniały wymogi stawiane przez ustawę.
W odwołaniu od tej decyzji A.P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponawiając argumentację.
Decyzją z [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów utrzymał decyzję własną. Podstawę prawną decyzji stanowią: art. 123 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. i art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy z 24 stycznia 1991 o kombatantach.
W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjątkiem jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem organu słuszny interes strony nie może sprowadzać się do obchodzenia przepisów prawa, w tym wypadku ustawy o kombatantach. Organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa /art. 6 k.p.a./ i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień, zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Nabycie praw kombatanckich przez stronę nastąpiło wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej. Potwierdza to zaświadczenie Archiwum Straży Granicznej z 10 maja 2003. Brak jest jednak informacji odnośnie zachowania uprawnień na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Akta nie zawierają żadnych dowodów na jakąkolwiek działalność kombatancką lub równorzędną z nią, w rozumieniu art. 1 – 4. Za działalność taką ustawodawca nie uznał służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. zarzucił, że decyzja odbierająca mu uprawnienia kombatanckie jest dla niego krzywdząca. Ponadto powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu, zarzucając, że odbywał służbę wojskową w trudnych warunkach, a obecny stan jego zdrowia wymaga stałych wydatków na leki. Odebranie uprawnień kombatanckich znacznie pogorszy jego sytuację finansową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/ .Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) zwanej dalej P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną /§ 1/.
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 ust. 2 P.p.s.a Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną i stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone z art. 156 gdy jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania określonych w tym przepisie.
Niesporne jest w sprawie, że skarżący A.P. miał przyznane uprawnienia kombatanckie przez ZBoWiD z tytułu uczestnictwa w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej w okresie do października do 31 grudnia 1947 roku.
Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Kierownik Urzędu pozbawił go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym nabycie uprawnień wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej stanowi postawę do ich pozbawienia .
Wnioskiem z dnia 12 maja 2003 roku A.P. zwrócił się do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnień kombatanckich, podnosząc okoliczność, że w latach 1945 – 1947 walczył z UPA w obronie ludności cywilnej.
Przedmiot i zakres postępowania o przywrócenie uprawnień kombatanckich określają przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz. U. 02.42.371/, w brzmieniu nadanym przepisem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 roku o zmianie w/w ustawy /Dz. U. 1997 nr 68, poz. 436/. Przepis ten stanowi, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywraca uprawnienia kombatanckie na wniosek osoby uprawnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ustala rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 roku /Dz. U. Nr 97.116.745/. Stosownie do § 10 tego rozporządzenia, decyzję o przywróceniu uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu w wypadkach określonych w art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy na wniosek osoby pozbawionej uprawnień kombatanckich, po ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
W badanej sprawie, wniosek skarżącego z dnia 12 maja 2003 roku o przyznanie utraconych uprawnień kombatanckich był wnioskiem, który należało rozpoznać w trybie wskazanym w w/w przepisie § 10 rozporządzenia, a po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, po wyjaśnieniu, czy w sprawie zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest przywrócenie uprawnień kombatanckich, należało wydać decyzję. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ był zobowiązany do działania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego wyznaczonego przepisami art. 7 i 77 k.p.a. celem sprawdzenia, czy zachodzą przesłanki do wydania orzeczenia pozytywnego lub negatywnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Decyzja Kierownika Urzędu... [...] nr [...] roku utrzymana w mocy decyzją tego organu zaskarżoną do Sądu, w podstawie prawnej wskazuje przepis art. 154 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmującym przypadki weryfikacji decyzji dotkniętymi wadliwością.
W badanej sprawie nie zachodzi przypadek postępowania nadzwyczajnego zmierzającego do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na podstawie przytoczonego przepisu, bowiem wskazane wyżej przepisy szczególne wskazują tryb postępowania w sprawie o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z § 17 tego rozporządzenia mają zastosowanie w zakresie nie uregulowanym w rozporządzeniu, która to sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie.
Wskazując na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz poprzedzająca ją decyzją tego organu wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a szczególności przepisu art. 2 ust.2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 roku o zmianie ustawy o kombatantach oraz § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22 września 1997 w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich... Dlatego, na podstawie przepisu art. 145 § 1 ust. 2 P.p.s.a Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, o kosztach orzekając na podstawie art. 200 tej ustawy.