SA/Rz 1902/01

SA/Rz 1902/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk. /sprawozdawca/
Maria Zarębska-Kobak /przewodniczący/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
art. 2, art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 7 1 pkt 1, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /del./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] 2/ wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 zł /sł. dziesięć zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.
Uzasadnienie
SA/Rz 1902/01
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] stycznia 2002r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uprawnienie do świadczenia jest przyznawane na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej w sprawie, bowiem strona nie przedstawiła w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji.
W odwołaniu, H. S. stwierdziła, że decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca i podniosła, że przesłała w tej sprawie oświadczenie złożone pod odpowiedzialnością karną, w którym szczegółowo opisała swój pobyt. Wcześniej został przesłany komplet dokumentów tj. zaświadczenie wydane przez KRUS w O., dotyczące zaliczenia tego okresu do pobieranej emerytury rolnej. Do odwołania dołączyła też pismo zredagowane w języku niemieckim z 15 stycznia 2001r., aby wykazać fakt pobytu i pracy w okresie okupacji w Niemczech.
Decyzją z [...] lipca 2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję. W lakonicznym uzasadnieniu stwierdził, że świadczenie pieniężne przyznawane jest na podstawie dokumentów i dowodów, potwierdzających pracę przymusową strony we wnioskowanym przez siebie okresie, które nie zostały doręczone przez zainteresowaną w wyznaczonym terminie.
W skardze na powyższą decyzję H. S. raz jeszcze podniosła, że decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca, gdyż jako kilkunastoletnie dziecko została wywieziona wraz z bratem, który zmarł po wojnie. Obecnie na udokumentowanie tego pobytu złożyła zeznania dwóch świadków ze względu na brak innych dokumentów. Na takiej samej podstawie, to jest zeznaniach świadków KRUS przyznał dodatek do otrzymywanej emerytury rolnej. Powyższe decyzje tych dwóch organów przeczą sobie wzajemnie. Skarżąca podniosła, że wcześniej świadczenia były przyznawane na podstawie zeznań. Końcowo wnosi o pozytywne rozpatrzenie skargi.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi z tego powodu, że skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dokumentów potwierdzających deportację. Z ankiety personalnej z teczek dowodów osobistych Powiatowego Biura Dowodów Osobistych z 28 września 1954r. wynika, że skarżąca H. S. przebywała podczas wojny w miejscowości J., a nie w Niemczech. Również zeznania świadków nie są wiarygodnym dowodem w sprawie, gdyż brak dokumentów, które potwierdzałyby fakt, iż pracowali przymusowo razem ze skarżącą. Dlatego też wniosek o oddalenie jest uzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji prowadzona jest w zakresie zgodności z prawem materialnym jak i procesowym.
Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 96, poz. 395 ze zm.), zwaną dalej ustawą, uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwanego dalej Kierownikiem Urzędu, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji, a w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 grudnia 1999r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 111, poz. 1300), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 4 ust. 3, w § 2 tego rozporządzenia zostały wyliczone dokumenty (ust. 1) jak również dowody (ust. 2.), którymi można udokumentować fakt podlegania represjom. Dowodami w rozumieniu tego rozporządzenia są:
dokumenty wystawione w czasie II wojny światowej przez władze niemieckie lub radzieckie świadczące o wykonywaniu pracy przymusowej w warunkach deportacji lub w obozach pracy,
świadectwa pracy wystawione w okresie powojennym przez zakłady pracy oraz indywidualnych pracodawców lub członków ich rodzin,
zaświadczenia wydane przez władze alianckie w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu oraz sporządzone przez placówki urzędów bezpieczeństwa publicznego przy punktach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego i przepustki Państwowego Urzędu Repatriacyjnego,
dokumenty ewidencji ludności wytworzone bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej na podstawie oświadczeń wnioskodawców, a w szczególności karty osobowe i ankiety personalne.
Zgodnie z § 3 ust. 1 w przypadku braku możliwości przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów lub innych dowodów wymienionych w § 2 ust.
1 - 3, dowodami w sprawie mogą być również oświadczenia co najmniej dwóch świadków, złożone na piśmie, z uwierzytelnionymi podpisami w sposób określony w rozporządzeniu, a świadkowie winni przedstawić dowody potwierdzające ich osobisty udział w zdarzeniach będących przedmiotem oświadczenia. W uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest możliwości udokumentowania doznanej represji dowodami wymienionymi w § 1 lub 3 dowodem może być również oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania.
Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem postępowanie należy prowadzić zgodnie z zasadami określonymi w tym kodeksie.
Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie. Przez rozpatrzenie zaś całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnieniu wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ rozpatrujący materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do ich wadliwej oceny. Dlatego też organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokładnie przeanalizować każdy przeprowadzony w sprawie dowód.
Otóż tym elementarnym zasadom nie czyni zadość zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja wydana w tej sprawie przez Kierownika Urzędu. Na organie prowadzącym postępowanie ciążył obowiązek bardzo wnikliwej analizy wszystkich zebranych dowodów w tej sprawie, gdy się zważy, że przedmiotem postępowania jest przyznanie lub odmowa świadczenia pieniężnego za represję zdefiniowaną w art. 2 ustawy, w okresie II wojny światowej, a znaczący upływ czasu działa na niekorzyść wnioskodawców, na których został złożony ciężar udowodnienia doznanych represji.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślić należy, że utrzymano nią w mocy decyzję z [...] stycznia 2001r., która w żadnej mierze nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 2 k.p.a., gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie nie zawiera nawet treści wniosku, nie wyjaśnia rodzaju represji, o jakiej rozstrzygał organ, nie zawiera faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Poza przytoczeniem przepisów prawa nie wyjaśniono podstawy prawnej decyzji. Te same zarzuty trzeba odnieść do decyzji z [...] lipca 2001r., wydanej w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Organ orzekający z naruszeniem art. 80 k.p.a. nie dokonał oceny dowodów w postaci oświadczeń świadków, oświadczenia wnioskodawcy, zaświadczenia KRUS, opinii Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę. Organ ograniczył się tylko do lakonicznego stwierdzenia, że w określonym terminie wnioskodawczyni nie uzupełniła wskazanego materiału dowodowego. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca dołączyła pismo z 15 stycznia 2001r. zredagowane w języku niemieckim, którego celem było zapewne uzyskanie dokumentów potwierdzających czas i okres pracy na terenie III Rzeszy. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił, czy i jaką odpowiedź otrzymała skarżąca na to pismo. Stwierdzenie przez organ, że podstawą decyzji odmownej jest niedoręczenie dokumentów w określonym terminie jest naruszeniem tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Żaden przepis cytowanej na wstępie ustawy nie określa terminu, w którym mają być doręczone dokumenty z upływem, którego ustawodawca łączyłby powstanie negatywnego skutku dla strony. Takiego przepisu nie zawiera również Kodeks postępowania administracyjnego w Rozdziale 4 pt. "Dowody".
Po bezskutecznym upływie terminu, do przedłożenia dokumentów rzeczą organu było wydać decyzję na podstawie posiadanych dokumentów, ale w uzasadnieniu decyzji należało szczegółowo wyjaśnić motywy rozstrzygnięcia jak i ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Kierownik Urzędu wydając decyzje w pierwszej instancji jak i na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i z tego też względu należało uchylić obydwie decyzje.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skarżąca przedłożyła pismo Instytutu Pamięci Narodowej z [...] września 2003r. znak: [...], z którego wynika, że skarżąca H. S. z domu T. ur. [...].1927r. przebywała na robotach przymusowych w Rzeszy od 1 lutego 1943r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ prowadzący postępowanie uwzględni niniejszy dokument.
W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art. 200 § 1 powołanej wyżej ustawy.