SA/Rz 1837/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2004-02-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba celnazwolnienie ze służbytymczasowe aresztowanieprawo intertemporalnezasada niedziałania prawa wsteczprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby, uznając, że przepis wprowadzający zwolnienie z powodu tymczasowego aresztowania nie może działać wstecz do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie.

Skarżący, funkcjonariusz celny M. S., został zwolniony ze służby na podstawie przepisu ustawy o Służbie Celnej, który przewidywał obligatoryjne zwolnienie w przypadku tymczasowego aresztowania. Tymczasowe aresztowanie zostało zastosowane wobec niego przed wejściem w życie nowelizacji wprowadzającej ten przepis, a następnie zostało uchylone. Skarżący argumentował, że przepis nie powinien być stosowany wstecz. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do jego argumentacji, uchylając decyzję o zwolnieniu.

Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej o zwolnieniu go ze służby celnej. Podstawą zwolnienia był art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie 10.08.2003 r. i przewidywał obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza w przypadku tymczasowego aresztowania. Tymczasowe aresztowanie wobec skarżącego zostało zastosowane postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 31.01.2003 r., a następnie uchylone przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 17.04.2003 r., czyli przed datą wejścia w życie nowelizacji. Skarżący podnosił, że przepis nie może działać wstecz i że jego zastosowanie narusza zasadę domniemania niewinności oraz prawo procesowe. Dyrektor Izby Celnej utrzymywał w mocy decyzję, argumentując, że nowe przepisy wchodzą w życie natychmiastowo i mają zastosowanie do wszystkich spraw, niezależnie od daty wszczęcia postępowania, powołując się na art. 3 ust. 1-3 ustawy nowelizującej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że art. 3 ust. 1-3 ustawy nowelizującej, interpretowany językowo i logicznie, odnosi się do wszystkich postępowań objętych zarówno Kodeksem celnym, jak i ustawą o Służbie Celnej, a zasada "tempus regit actum" nakazuje stosowanie prawa obowiązującego w dacie zdarzenia. Ponieważ tymczasowe aresztowanie i jego uchylenie nastąpiły przed wejściem w życie przepisu, jego zastosowanie było nieuprawnione. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie może być stosowany wstecz do zdarzeń, które miały miejsce przed jego wejściem w życie, jeśli postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 3 ust. 1-3 ustawy nowelizującej stanowi normę kolizyjną intertemporalną, która odnosi się do wszystkich postępowań, a zasada "tempus regit actum" nakazuje stosowanie prawa obowiązującego w dacie zdarzenia. Tymczasowe aresztowanie i jego uchylenie nastąpiły przed wejściem w życie przepisu, co czyni jego zastosowanie nieuprawnionym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.S.C. art. 25 § ust. 1 pkt 8b

Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej

Pomocnicze

Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej art. 3 § ust. 1 – 3

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.S.C. art. 81 § ust. 1, ust. 1a i ust. 2

Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej

u.S.C. art. 61 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97

p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 231 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis ustawy o Służbie Celnej wprowadzający obligatoryjne zwolnienie ze służby w przypadku tymczasowego aresztowania nie może być stosowany wstecz do zdarzeń, które miały miejsce przed datą wejścia w życie nowelizacji. Zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) jest fundamentalną zasadą interpretacji prawa, która znajduje zastosowanie również w prawie administracyjnym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Dyrektora Izby Celnej, że nowe przepisy wchodzą w życie natychmiastowo i mają zastosowanie do wszystkich spraw, niezależnie od daty wszczęcia postępowania, oparta na błędnej interpretacji art. 3 ust. 1-3 ustawy nowelizującej.

Godne uwagi sformułowania

"Spór natomiast dotyczy kwestii związanej z możliwością zastosowania w sprawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej, który to przepis prawa wprowadzony został nowelą zawartą w ustawie z dnia 23.04.2003 r." "Analiza tekstu komentowanego przepisu prawa przy uwzględnieniu właśnie wykładni językowej wspartej zasadami logiki formalnej wbrew poglądom Dyrektora Izby Celnej uprawnia tezę, iż wyrażona w nim intertemporalna reguła kolizyjna odnosi się do wszystkich postępowań objętych zarówno przepisami ustawy – Kodeks celny jak i ustawy o Służbie Celnej" "Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego przełamania w działalności orzeczniczej przez organ zasady " lex retro non agit " wypadnie zauważyć, że nie została ona bezpośrednio wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie mniej jednak pośrednio wyprowadzić ją można z zapisu zawartego w art. 7 ustawy zasadniczej, zgodnie z którym organy stosujące prawo działają na podstawie prawa i w jego granicach."

Skład orzekający

Marian Ekiert

przewodniczący sprawozdawca

Robert Sawuła

sędzia

Ewa Wojtyna

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących stosunków służbowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza służby celnej i przepisów ustawy o Służbie Celnej, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej - niedziałania prawa wstecz - w kontekście zmian w przepisach dotyczących służby celnej. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy przejściowe i chronią prawa obywateli przed retroaktywnym stosowaniem przepisów pogarszających ich sytuację.

Czy nowe prawo może Cię zwolnić z pracy za coś, co stało się przed jego wejściem w życie? Sąd Administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Rz 1837/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna
Marian Ekiert /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne
Służba celna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /del./ spr. Sędzia WSA Robert Sawuła AWSA Ewa Wojtyna Protokolant: staż.ref. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].11.2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2003 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego M. S. tytułem kosztów postępowania sądowego kwotę 200 zł /słownie: dwieście/.
Uzasadnienie
Działając na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 81 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej [ Dz.Ust. Nr 72 poz. 802 z późn.zm. ] Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].09.2003 r. [...] zwolnił M. S. Kontrolera Celnego w Urzędzie Celnym w P. ze służby celnej w Izbie Celnej w P. : Urzędzie Celnym w P. z dniem doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zawiadomieniem z dnia 31.01.2003 r. sygn.akt [...] Izba Celna została poinformowana przez Sąd Rejonowy w P., że postanowieniem z dnia 31.01.2003 r. Sąd Rejonowy w P. zastosował w stosunku do M. S. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, w związku z podejrzeniem popełnienia przez niego przestępstwa z art. 231 § 2 i innych Kodeksu karnego. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej nakłada na kierownika urzędu obowiązek zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby w wypadku jego tymczasowego aresztowania.
W związku z tą decyzją M. S. wystąpił do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W motywach wniosku wnioskodawca podnosi, iż nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu, a postawione mu zarzuty są bezpodstawne i nieuzasadnione. Obecnie toczy się postępowanie przygotowawcze, a on jest przekonany, że przed Sądem wykaże, iż nie dopuścił się zarzucanych mu czynów. W tej sytuacji uważa on, że decyzja o zwolnieniu go jest co najmniej przedwczesna i narusza prawo procesowe jak i konstytucyjnie gwarantowaną zasadę domniemania niewinności. Powołany zaś w decyzji art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej obowiązuje od dnia 10.08.2003 r. Stąd też nie znajduje on zastosowania w jego przypadku, skoro tymczasowe aresztowanie miało miejsce przed tą datą. Ustawa wprowadzająca ten przepis nie działa przecież wstecz i dlatego wprowadzone nią przepisy nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji o zwolnieniu go ze służby. Podobne stanowisko zaprezentowały w przedmiotowej sprawie Związki Zawodowe Służby Celnej w swoim wystąpieniu z dnia 1.09.2003 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich. Poza tym podnosi on, iż decyzja ta jest dla niego szczególnie krzywdząca, albowiem do tego momentu nie dopuścił się żadnych uchybień w wypełnianiu obowiązków służbowych i jako funkcjonariusz zawsze był pozytywnie oceniany przez przełożonych, a poza tym stanowi ona dużą dolegliwość dla członków jego rodziny, którzy pozostają na jego utrzymaniu. Wreszcie zauważa wnioskodawca, iż cała ta sytuacja związana ze sprawą karną wpłynęła negatywnie na stan jego zdrowia, w związku z czym zmuszony był poddać się leczeniu i w dalszym ciągu pozostaje pod kontrolą lekarską.
Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 81 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej decyzją z dnia [...].11.2003 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].09.2003 r.
W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji Dyrektor Izby Celnej naprowadza, że w związku z dodaniem do art. 25 ust. 1 cyt. ustawy pkt 8a i 8b rozszerzony został katalog przyczyn stanowiących o obligatoryjnym zwolnieniu ze służby funkcjonariuszy celnych i dotyczy do sytuacji gdy przeciwko któremuś z nich wniesiony został akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz w przypadku tymczasowego aresztowania. Zagadnienia międzyczasowe związane z wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 23.04.2003 r. ustawę o Służbie Celnej zostały uregulowane w art. 3 ust. 1 – 3. Powołany przepis prawa mający charakter normy kolizyjnej intertemporalnej zarówno uprawnia organ do zastosowania w sprawach w nim wymienionych uprzednio obowiązujących przepisów prawa jak i określa zdarzenia prawne do których stosować należy przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23.04.2003 r. Z literalnego brzmienia komentowanego przepisu, jednoznacznie wynika, ze regulacja w nim zawarta nie dotyczy spraw do których mają zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Celnej, lecz ma wyłącznie zastosowanie do spraw z zakresu uregulowań zawartych w ustawie Kodeks celny. W tej sytuacji wykładnia art. 3 ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że ustawodawca przyjął zasadę natychmiastowego, bezpośredniego działania nowych przepisów do postępowań wszczętych przed wejściem w życie, z niewielkimi odstępstwami, nie mającymi jednak zastosowania do nowych instytucji prawnych i rozwiązań wprowadzonych art. 2 ustawy nowelizującej. Oznacza to, że od chwili wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy o Służbie Celnej, postanowienia art. 25 ust. 1 pkt 8a i pkt 8b dotyczą wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od terminu osadzenia w areszcie, bądź od daty wniesienia aktu oskarżenia, chyba że do dnia ich wejścia w życie funkcjonariusz celny został uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzono wobec niego postępowanie karne. Z tych zatem przyczyn podniesiony we wniosku zarzut dotyczący zasady nie działania prawa wstecz nie jest uzasadniony. Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest również okoliczność czy postępowanie karne wszczęte przeciwko wnioskodawcy jest nadal na etapie postępowania przygotowawczego oraz czy do sądu wniesiony został akt oskarżenia, jak też to czy dopuścił się on zarzucanych mu czynów czy też nie. Podkreślić bowiem należy, że znowelizowane przepisy ustawy o Służbie Celnej nie uzależniają podjęcia decyzji w zakresie personalnym od faktu winy stwierdzonej prawomocnym wyrokiem karnym. Z treści ich wynika, że do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, wystarczy sam fakt tymczasowego aresztowania bądź też wniesienia aktu oskarżenia do sądu o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Po myśli zaś art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, w przypadku uniewinnienia funkcjonariusza celnego prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzenia postępowania karnego, zwolnionemu funkcjonariuszowi celnemu przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie do służby. To stanowi o tym, iż zagwarantowane zostały w tym przypadku prawa konstytucyjnie chronione. Art. 25 ust. 1 pkt 8a i pkt 8b jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie pozostawia organowi w tym zakresie wyboru, przy czym dodać należy, iż na kwestię związaną z podjęciem takiej decyzji nie mogą mieć wpływu inne okoliczności jak np. dotychczasowa nienaganna służba czy też sytuacja rodzinna.
Decyzję tę z powodu niezgodności z prawem, a w szczególności wobec naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2003 r. i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania " administracyjnego " .
W motywach skargi skarżący podnosi, iż decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2003 r. zwolniony został ze służby z dniem doręczenia decyzji, przy czym decyzję tę oparto o art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, bazując na tym iż postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 31.01.2003 r. zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, w związku z zarzutem popełnienia czynu określonego w art. 231 § 2 kk. Środek powyższy został następnie uchylony przez Sąd Okręgowy w P. w następstwie rozpoznania zażalenia, co miało miejsce przed datą wejścia w życie powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o zmianie ustawy o Służbie Celnej tj. przed dniem 10.08.2003 r. Zarzut ten podnosił on już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wobec stanowiska decydenta pozostaje on nadal aktualny. Organ bowiem bezpodstawnie stosuje przepisy obowiązujące od dnia 10.08.2003 r. do postępowań które zostały wszczęte i nie zostały ostatecznie zakończone przed ich wejściem w życie. Nie do przyjęcia jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby art. 3 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 23.04.2003 r. dawał podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w sposób określony w zaskarżonej decyzji. Stanowisko zajęte przez organ i jego uzasadnienie nie jest trafne, jest niezrozumiałe i w zupełności rozmija się z zasadami interpretacji jakichkolwiek przepisów prawa. Brzmienie cyt. przepisu prawa jest jednoznaczne i nie powoduje żadnych wątpliwości co do faktu, iż nowe przepisy nie mogą być stosowane do postępowań wszczętych i nie zakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy. Oznacza to, że w decyzji o zwolnieniu go służby bezpodstawnie zastosowano art. 25 ust. 1 pkt 8b z powodu tymczasowego aresztowania, w sytuacji kiedy środek zapobiegawczy zastosowany został przed wprowadzeniem w życie komentowanych przepisów prawa. Dotychczas obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały zwolnienia ze służby funkcjonariusza w przypadku jego tymczasowego aresztowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie polemizując ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze. Uzasadniając zasadność i legalność zaskarżonej decyzji organ odpowiadający na skargę podnosi, iż poza sporem w okolicznościach sprawy pozostaje fakt, że w przypadku skarżącego miały miejsce zdarzenia prawne, które wypełniają przesłanki określone w art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Problematyka międzyczasowa związana z wejściem w życie ustawy z dnia 23.04.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej została uregulowana w art. 3 ust. 1 – 3. Powołany przepis prawa uprawnia organ do zastosowania w sprawach w nim wymienionych uprzednio obowiązujących przepisów prawa i wymienia także zdarzenia prawne, do których należy stosować przepisy po nowelizacji. Z literalnego brzmienia komentowanego przepisu prawa w ocenie organu odpowiadającego na skargę jednoznacznie wynika, że regulacja ta nie dotyczy spraw do których mają zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Celnej, lecz odnosi się do materii regulowanej przepisami Kodeksu celnego. Poza tym organ zauważa, że stosowaniem norm prawa materialnego i procesowego w czasie rządzą dwie zasady, a to zasada jedności { jednolitości, ciągłości } postępowania oraz zasada aktualności, bezpośredniego { natychmiastowego } stosowania przepisów prawa. Zasada jedności oznacza, że w sprawie aż do jej zakończenia stosuje się przepisy ustawy obowiązującej w chwili wszczęcia postępowania, natomiast zasada aktualności, że nowe przepisy wchodzą w życie bezzwłocznie i znajdują zastosowanie we wszystkich sprawach bez względu na chwilę wszczęcia postępowania. Zdaniem organu ustawodawca przy omawianej regulacji przyjął zasadę natychmiastowego działania nowych przepisów z niewielkimi odstępstwami, nie mającymi zastosowania do nowych instytucji prawnych i rozwiązań procesowych wprowadzonych w art. 2 ustawy nowelizującej. Należy bowiem przyjąć, że jeżeli prawodawca zamierza od tej zasady odstąpić, to uchwala przepisy wyznaczające ściśle granice tego odstępstwa, a omawianej sytuacji brak tego typu dyrektyw normatywnych. Skoro zatem ustawodawca nie określił wprost, że znowelizowane art. 2 przepisy mają zastosowanie tylko do zdarzeń prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 23.04.2003 r. , to wobec powyższego przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b należało stosować również do zdarzeń, które zaistniały przed dniem 10.08.2003 r. W konsekwencji oznacza to, że do podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego wystarczy sam fakt zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania i to niezależnie od terminu osadzenia w areszcie, bądź od daty wniesienia aktu oskarżenia, chyba, że do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, funkcjonariusz celny został uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzono wobec niego postępowanie karne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty, generalnie rzecz ujmując, skutecznie podważają legalność zaskarżonej decyzji, mocą której przy uwzględnieniu rozstrzygnięcia zawartego w poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2003 r. , skarżący zwolniony został ze służby celnej.
Dokonując oceny wymienionego aktu właśnie w aspekcie legalności, do czego Sąd umocowany jest zapisem zawartym w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 152 poz. 1269 ] na wstępie podkreślić należy, iż w okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje to, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 31.01.2003 r. sygn.akt [....] zastosowano w stosunku do M. S. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania w związku z podejrzeniem popełnienia przez niego przestępstwa określonego w art. 231 § 2 i nast. kk oraz że w związku z kolejnym wnioskiem o przedłużenia tymczasowego aresztowania Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 17.04.2003r. sygn.akt [...] uchylił wobec niego areszt tymczasowy i zastosował środki zapobiegawcze typu wolnościowego.
Spór natomiast dotyczy kwestii związanej z możliwością zastosowania w sprawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej, który to przepis prawa wprowadzony został nowelą zawartą w ustawie z dnia 23.04.2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej [ Dz.Ust. Nr 120 poz. 1122 ]. Ustawa ta poza konkretnie określonym wyjątkiem nie mającym znaczenia dla rozstrzyganej sprawy weszła w życie z dniem 10.08.2003 r.
Nowela ta rozszerzająca katalog przyczyn stanowiących o obligatoryjnym zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby także o podstawę wynikającą z tymczasowego aresztowania w ocenie organu znajduje zastosowanie do wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od terminu osadzenia ich w areszcie, albowiem w tym przypadku mamy do czynienia z regulacją wynikającą z zasady bezpośredniego działania prawa od dnia jego wejścia w życie i to bez względu na to kiedy postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte. Do takich wniosków prowadzi Dyrektora Izby Celnej treść art. 3 ust.1 – 3 powołanego aktu prawnego, który to przepis prawa ma charakter kolizyjnej normy intertemporalnej. Zdaniem organu wynika z niego, iż zawarte w nim zasady odnoszą się li tylko do regulacji zawartych w ustawie - Kodeks celny.
W polemice z tym stanowiskiem skarżący twierdzi, iż tego rodzaju interpretacja komentowanego przepisu narusza wszelkie zasady wykładni prawa, a w szczególności godzi w powszechnie honorowaną zasadę nie działania prawa wstecz. Wedle niego nie można bowiem stosować art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, obowiązującego od dnia 10.08.2003 r. do sytuacji związanej z jego tymczasowym aresztowaniem, która zaistniała wcześniej i która jeszcze przed wejściem w życie cyt. przepisu spowodowała wszczęcie postępowania w jego sprawie i postępowanie to przed tą datą nie zostało zakończone. Konkludując swoje wywody skarżący podkreśla, iż stanowisko organu jest nietrafne, niezrozumiałe i zupełnie rozmija się z zasadami interpretacji jakichkolwiek przepisów prawnych. W jego ocenie brzmienie i treść art. 3 ustawy nowelizującej jest jednoznaczne i nie pozostawia żadnych wątpliwości co do czasowego zakresu działania przepisów poprzednio obowiązujących i obowiązujących obecnie.
Podejmując się próby rozstrzygnięcia zaistniałej kontrowersji dla przejrzystości wywodu przytoczyć na wstępie należy treść art. 3 ust. 1 – 3 ustawy zmieniającej z dnia 23.04.2003 r., który posiada poniższe brzmienie.
" ust. 1 Postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych z zastrzeżeniem ust. 2
ust 2. Do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII ustawy zmienianej w art. 1 oraz wyznaczania lub uznania miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego, stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Ust. 3 Decyzje o wyznaczeniu lub uznaniu miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego...... "
Analiza tekstu komentowanego przepisu prawa przy uwzględnieniu właśnie wykładni językowej wspartej zasadami logiki formalnej wbrew poglądom Dyrektora Izby Celnej uprawnia tezę, iż wyrażona w nim intertemporalna reguła kolizyjna odnosi się do wszystkich postępowań objętych zarówno przepisami ustawy – Kodeks celny jak i ustawy o Służbie Celnej, a zapis " z zastrzeżeniem..... " , określa jedynie wyjątki w których zasada ta nie znajduje zastosowania. To zaś, że wyjątki owe odnoszą się jedynie do określonych normatywnie postępowań objętych regulacją zawartą w Kodeksie celnym, nie oznacza bynajmniej, że do pozostałych postępowań regulowanych przepisami obydwu aktów normatywnych zasady tej się nie stosuje. Tezę tę potwierdzają ponadto paralingwistyczne środki wyrazu, którymi w tym przypadku posłużył się ustawodawca, takie jak zastosowane oznaczenie { artykuły i ustępy }, czy przestrzenne rozmieszczenie tekstu w akcie normatywnym. Wszak art. 3 ustawy nowelizującej poprzedzony została dwoma pierwszymi artykułami wprowadzającymi zmiany zarówno do ustawy Kodeks celny jak i ustawy o Służbie Celnej i stanowi swoistą klamrę spinającą w jedną całość w zakresie obowiązywania w czasie powyższe regulacje. W tym kontekście nie można zatem skutecznie twierdzić, iż norma ta jest wyrazem zasady bezpośredniego działania prawa w odniesieniu do zapisów objętych ustawą o Służbie Celnej, tym bardziej że w takim przypadku ustawodawca z reguły stosuje technikę legislacyjną polegającą na pominięciu właśnie normy kolizyjnej, ograniczając się do zapisu " ustawa wchodzi w życie od dnia..... " względnie " ustawa wchodzi w życie od dnia..... z mocą obowiązującą od dnia..... " .
Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego przełamania w działalności orzeczniczej przez organ zasady " lex retro non agit " wypadnie zauważyć, że nie została ona bezpośrednio wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie mniej jednak pośrednio wyprowadzić ją można z zapisu zawartego w art. 7 ustawy zasadniczej, zgodnie z którym organy stosujące prawo działają na podstawie prawa i w jego granicach. Oznacza to, że zakaz retroakcji obowiązuje również w tych gałęziach prawa, w których nie został on wyrażony " exspresis verbis " .
Wreszcie nie sposób pominąć dotyczącego tej materii stanowiska wypracowanego zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jak i Sądu Najwyższego, wywodzącego się z prawnokonstytucyjnej zasady zaufania obywateli do Państwa. Już w orzeczeniu z dnia 30.11.1988 r. nr 1/88 Trybunał Konstytucyjny bardzo szeroko ujął zasadę " nie działania prawa wstecz " utożsamiając ją nie tylko z sytuacją w której nowo ustanowione normy prawa miałyby znaleźć zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie, ale także wskazał na zakaz stanowienia intertemporalnych reguł, które określają treść stosunków prawnych powstałych przed nowelizacją, ale trwających w okresie wejścia w życie nowo ustanowionego prawa o ile reguły te miałyby wywołać ujemne następstwa z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i poszanowania praw nabytych. Dalej wywodzi Trybunał, iż wspomniana zasada wymaga, aby mocy wstecznej nie nadawać normom, które regulując prawa i obowiązki obywateli, pogarszają ich sytuację prawną. Tak sformułowane stanowisko pośrednio odnosi się również do przypadków w ramach których funkcjonować miałaby zasada bezpośredniego działania prawa. Tę linię dotyczącą zasad stanowienia prawa intertemporalnego kontynuował Trybunał Konstytucyjny dając temu wyraz w orzeczeniu z dnia 25.06.1995 r. sygn.akt K 15/95 gdzie stwierdził, iż z naruszeniem zasady " lex retro non agit " mamy do czynienia także wówczas gdy nowo stanowiony przepis pogarsza sytuację jego adresatów.
Odnosząc się do zarysowanego problemu należy zwrócić również uwagę na orzecznictwo Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 18.10.1995 r. sygn.akt III AZP 29/95 sformułował tezę, iż podstawową zasadą obowiązującą przy regulacjach intertemporalnych jest reguła " tempus regit actum " zgodnie z którą zdarzenie prawne oceniać należy wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, w której miało ono miejsce, zaś w wyroku z dnia 22.10.1992 r. sygn.akt III ARN 50/92 wyraził pogląd, iż w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustaw, należy przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość.
W świetle powyższych wywodów skoro w okolicznościach sprawy w ocenie Sądu mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym { tymczasowe aresztowanie } zaistniałym przed nowelizacją przepisów ustawy o Służbie Celnej i co więcej straciło ono rację bytu jeszcze przed wejściem w życie komentowanych przepisów prawa, a informacja o zastosowanych środkach zapobiegawczych dotarła do organu na długo przed tą datą, to ewentualna opieszałość organu związana z formalnym wszczęciem postępowania { brak ustaleń w tym zakresie } nie może negatywnie rzutować na sytuację prawną skarżącego, tym bardziej że ustawodawca w zasadzie wprost wypowiedział się, że do postępowań wszczętych przed nowelizacją stosować należy przepisy dotychczasowe { art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.04.2003r. }. Prezentacja zatem poglądu o bezpośrednim działaniu prawa w tym przypadku była nieuprawniona i stanowi o naruszeniu przepisów prawa materialnego o takim natężeniu, które miało wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją powyższego jest konieczność wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2003 r.
W dalszym zatem postępowaniu organ związany będzie wyrażoną powyżej oceną prawną { art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi}.
W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 } zwanej w skrócie p.s.a. w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 ] należało orzec jak w sentencji.
Sąd pominął w wyroku przewidziane w art. 152 p.s.a. rozstrzygnięcie o niewykonalności zaskarżonej decyzji z tej racji, iż zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło z dniem doręczenia mu decyzji z dnia [...].09.2003 r., a zatem w tych okolicznościach stało się ono bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI