SA/Rz 1828/03

SA/Rz 1828/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-09-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska
Magdalena Józefczyk. /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 43 poz 163
art. 3 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. N. Zakład Fryzjersko Kosmetyczny "A." na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie wypłacenia świadczenia urlopowego skargę oddala
Uzasadnienie
Nakazem z [...].10.2003r. o nr [...] wydanym na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001r. nr 124, poz. 1362 ze zm.), Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, w pkt 1 nakazał H. N. - Salon Fryzjersko-Kosmetyczny "A." wypłacić należne świadczenie urlopowe za 2002r. pracownikowi W. W. w kwocie 658 zł brutto, a w punkcie 3 nakazał wypłatę należnego świadczenia urlopowego za 2002r. pracownikowi E. M. w kwocie 658,57 zł brutto oraz nadał tym nakazom rygor natychmiastowej wykonalności.
W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach 30.09.2003r. i 01.10.2003r. w Salonie Fryzjersko-Kosmetycznym "A." w P. stwierdzono, że pracodawca, właścicielka tego salonu nie wypłaciła pracownikom, którzy w 2002r. korzystali z urlopów wypoczynkowych trwających co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych należnych im świadczeń urlopowych. Fakt niewypłacenia świadczenia urlopowego został wykazany w protokole z kontroli nr rej. [...] z 1.10.2003r., który pracodawca podpisał bez zastrzeżeń. Nakaz został zaopatrzony w rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie w art. 108 k.p.a. z uwagi na ważny interes społeczny.
W odwołaniu od nakazu H. N. przestawiła trudną sytuacje finansową salonu i poinformowała o podjętej wspólnie z pracownikami decyzji, mającej na celu stworzenie zakładu na wysokim poziomie, między innymi poprzez inwestowanie w szkolenia, a wypłata świadczeń urlopowych wymusiłaby zwolnienie pracowników. Według skarżącej obowiązek wypłaty świadczenia urlopowego zaistniałby w przypadku korzystania przez pracownika z urlopu wypoczynkowego przez 14 dni kalendarzowych. Natomiast pracownicy salonu fryzjerskiego korzystali z urlopu od poniedziałku do piątku następnego tygodnia, co łącznie nie dawało 14 dni kalendarzowych korzystania z urlopu. Sobota następująca po zakończeniu urlopu była już dniem gotowości do ewentualnego świadczenia pracy, a nie dniem urlopu.
Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z [...].11.2003r. nr [...], działając na podstawie art. 16 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001r. nr 124, poz. 1362 ze zm. oraz z 2002r. nr 166, poz. 1360) utrzymał w mocy zaskarżone nakazy. Obowiązek wypłaty świadczeń urlopowych w 2002r. dotyczył pracodawców, którzy nie utworzyli zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na podstawie art. 3 ust. 4, 5, 5a ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996r. nr 70, poz. 335 ze zm. przed zmianą dokonaną w 2002r. Dz. U. nr 135, poz. 1146), a na dzień 1 stycznia danego roku kalendarzowego zatrudniali do 20 pracowników w przeliczeniu na pełny etat. Świadczenie urlopowe należało wypłacić raz w roku pracownikowi korzystającemu z urlopu wypoczynkowego trwającego co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych i nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego. Podczas kontroli przeprowadzonych w dniach 30.09 2003r. i 1.10.2003r. na podstawie list obecności ustalono, że z urlopów wypoczynkowych trwających co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych korzystali pracownicy wymienieni w sentencji decyzji. Zawarte w ustawie sformułowanie "14 kolejnych dni kalendarzowych" należy odnieść do 14-stu kolejno następujących po sobie dni kalendarzowych, do których wlicza się zarówno dni robocze udzielonego urlopu wypoczynkowego, jak i też dni wolne od pracy, wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy oraz niedziele i święta. Brzmienie przepisu wskazuje, że chodzi o dni kalendarzowe, a nie dni robocze urlopu wypoczynkowego. Argumentacja skarżącej, iż sposób prowadzenia polityki finansowej zakładu był uzgodniony z pracownikami nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca H. N. - Salon Fryzjersko-Kosmetyczny "A." wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy nakazu Inspektora Pracy z [...].10.2003r. nr rej. [...] w części określonej w pkt 1 i pkt 3 tej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996r. nr 70, poz. 335 ze zm.) poprzez błędną wykładnię. Zgodnie z tym przepisem (w stanie prawnym obowiązującym w 2002r.) świadczenie urlopowe wypłacał pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi, korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Roszczenie o wypłatę tego świadczenia powstawało, gdy urlop pracownika, licząc od dnia jego rozpoczęcia do dnia zakończenia trwał co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Do tych kolejnych 14 dni kalendarzowych wliczyć należało dni robocze jak i dni wolne od pracy, wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy oraz niedziele i święta. Granice, w jakich mogło to "wliczenie" nastąpić wyznaczał dzień rozpoczęcia i zakończenia urlopu.
Do "kolejnych dni kalendarzowych korzystania z urlopu wypoczynkowego" wliczyć można było jedynie dni robocze i dni wolne przypadające w okresie od dnia rozpoczęcia do dnia zakończenia urlopu. Nie można natomiast było zaliczyć dni wolnych następujących po zakończeniu urlopu, gdyż sformułowanie art. 3 ust. 5 ww. ustawy wyraźnie wskazuje, że w przepisie tym chodzi o 14 kolejnych dni kalendarzowych w okresie korzystania z urlopu. Warunki takie nie zostały spełnione w przypadku W. W. (1 pkt nakaz) i E. M. (pkt 3 nakazu), co potwierdzają listy obecności. W przypadku tych pracowników, bezpodstawnie do okresu "kolejnych dni kalendarzowych korzystania z urlopu" wliczono sobotę i niedzielę, to jest dni wolne następujące już po dniu zakończenia urlopu.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepisy zawarte w art. 145 tej ustawy.
Poddając takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy z [...].11.2003r. nr [...] w zakresie pkt 1 i 3 sentencji, mocą której zostały utrzymany nakazy Inspektora Pracy z [...].10.2003r., zobowiązujące H. N. - Zakład Fryzjersko-Kosmetyczny "A." w P. do wypłacenia świadczenia urlopowego dla dwóch pracowników, którzy korzystali z urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 kolejnych dni kalendarzowych w 2002r. Skarżąca w skardze zakwestionowała sposób liczenia "kolejnych dni kalendarzowych" poprzez zaliczenia do okresu 14 dni kalendarzowych, uprawniających do świadczenia urlopowego sobót i niedziel, następujących bezpośrednio po zakończeniu urlopu wypoczynkowego.
Stosownie do art. 3 ust.5 ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996r. nr 70, poz. 335 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 maja 1997r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 82, poz. 518), świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, wypłaca pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu z urlopu wypoczynkowego w wymiarze, co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Obowiązek ten odnosił się tylko do pracodawców, którzy odstąpili od tworzenia funduszu socjalnego i na dzień 1 stycznia danego roku kalendarzowego zatrudniali do 20 pracowników w przeliczeniu na 1 etat ( ust. 4 art. 3 ustawy).
Powołana wyżej ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w słowniczku zawartym w art. 2 nie definiuje pojęć użytych w art. 3 ust. 5, a w szczególności, co należy rozumieć pod pojęciem "urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej kolejnych dni kalendarzowych". Wyrażenie to nie zostało też użyte w żadnym innym przepisie tej ustawy.
Brak wprowadzenia przez ustawodawcę definicji legalnej danego terminu powoduje - w sytuacji jego wieloznaczności, bądź niejasności - konieczność nadania temu terminowi takiego znaczenia, jakie wynika dla niego z analizy znaczeniowej określonych przepisów ogólnych oraz szczegółowych, stanowiących kontekst interpretowanego przepisu.
Zastosowanie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że użyte wyrażenie "kolejnych dni kalendarzowych" uprawnia do przyjęcia, że 14 kolejnych dni kalendarzowych obejmuje zarówno dni robocze jak i wolne soboty i niedziele. Gdyby bowiem ustawodawca użył pojęcia "14 dni", należałoby odnosić te dni do wymiaru urlopu wypoczynkowego. Ustawodawca wskazał jednak, że to korzystanie z urlopu wypoczynkowego ma trwać przez 14 kolejnych dni kalendarzowych. Tym samym do tego okresu należy zaliczyć zarówno dni robocze jak i wolne soboty, niedziele i święta, które są kolejnymi dniami kalendarzowymi
Za przyjęciem takiego znaczenia przepisu zawartego w art. 3 ust 5 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przemawia nie tylko wykładnia językowa, ale znajduje ono również oparcie w wykładni systemowej. Wykładnia systemowa zmierza bowiem do ustalenia znaczenia i roli odtwarzanej wypowiedzi normatywnej, uwzględniając jej usytuowanie w ramach danego aktu normatywnego, instytucji prawnej, gałęzi prawa lub całego systemu prawa.
Zagadnienia świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych należą niewątpliwie do prawa pracy. W tej sytuacji celem wyjaśnienia cytowanej wypowiedzi normatywnej, odnośnie korzystania w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych można posłużyć się terminologią zawartą w ustawie z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. nr 21, poz.94 ze zm.).
Z art. 162 Kodeksu pracy, w brzmieniu na dzień 1 stycznia 2003r., nadanym ustawą z dnia 26 lipca 2002r. o zmianie ustawy- Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 153, poz. 1146) wynika, że na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części, w takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Użyte w tym przepisie wyrażenie, że "wypoczynek winien trwać co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych" potwierdza, że do dni wypoczynku od pracy należy wliczyć dni urlopu wypoczynkowego jak i wolne soboty, niedziele i święta. Innymi słowy sobota i niedziela następująca po zakończeniu urlopu wypoczynkowego są kolejnymi dniami kalendarzowymi wliczonymi do okresu korzystania z wypoczynku. Przepis art. 162 Kodeksu pracy do 1.01.2003r. miał następujące brzmienie: "Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. Co najmniej jedna część urlopu powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych".
Dokonując zmiany tego przepisu ustawodawca wyraźnie wskazał, że określenie "14 kolejnych dni kalendarzowych" nie należy odnosić do wymiaru urlopu wypoczynkowego, ale faktycznie trwającego wypoczynku przez okres 14 kolejnych dni kalendarzowych, do których należy wliczyć soboty, niedziela i święta.
W przepisie zawartym w art. 3 ust. 5 cytowanej ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia urlopowego w danym roku kalendarzowym od korzystania z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Użytego w tym przepisie wyrażenia "wymiar" nie można utożsamiać z "wymiarem urlopu" w rozumieniu z art. 154 Kodeksu pracy, który odnosi się do dni roboczych. Za dni robocze uważa się wszystkie dni z wyjątkiem niedziel oraz świąt określonych w odrębnych przepisach (art. 154 § 2 Kodeksu pracy). Czym innym jest zatem sam wymiar urlopu wypoczynkowego w rozumieniu kodeksu pracy, a czym innym jest korzystanie z urlopu wypoczynkowego, trwającego co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, w rozumieniu ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, przez który należy rozumieć okres korzystania z wypoczynku. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "kolejnych dni kalendarzowych" uprawnia do wliczenia do tego okresu wolnych sobót, niedziel i świat.
Powyższe uwagi pozwalają na stwierdzenie, że przez korzystanie z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych należy rozumieć faktyczny okres wypoczynku i w tym przypadku znaczeniowo tożsamy z okresem wypoczynku, o którym mowa w art. 162 Kodeksu pracy. Przepis art. 3 ust. 5 ustawy o zakładowych świadczeniach socjalnych, co prawda nie posługuje się wyrażeniem "wypoczynku trwającego 14 kolejnych dni kalendarzowych", ale dokonana zmiana terminologii, jaka nastąpiła w Kodeksie pracy, uprania do przyjęcia stanowiska, że istota tego przepisu odnosi się do kolejnych dni kalendarzowych składających się na okres wypoczynku.
W świetle wyżej naprowadzonych uwag zaprezentowany w skardze pogląd odnośnie sposobu liczenia dni urlopu uprawniającego do wypłaty świadczenia urlopowego, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawnych, co zostało wyżej wykazane. Jednoznacznego rozróżnienia wymaga bowiem wymiar urlopu wypoczynkowego w rozumieniu Kodeksu pracy, a czym innym jest korzystanie z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, czyli następujących dni w kolejności wynikającej z kalendarza, z którym to okresem ustawodawca łączy nabycie uprawnień przez pracownika do świadczenia urlopowego na podstawie ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996r. nr 70, poz. 335).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił jako nieuzasadnioną.