SA/Rz 1825/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w sprawie umorzenia odsetek od pożyczki z Funduszu Pracy, uznając, że przepisy dotyczące ulg mają zastosowanie również do odsetek, a poręczyciele są traktowani jako współdłużnicy.
Sprawa dotyczyła skargi Kazimierza R. na decyzję Wojewody P. odmawiającą umorzenia części odsetek od pożyczki z Funduszu Pracy. Pożyczkobiorca naruszył warunki umowy, zaprzestając działalności gospodarczej i wyjeżdżając za granicę, co skutkowało wypowiedzeniem umowy i naliczeniem odsetek. Sąd uznał, że przepisy o umorzeniu pożyczki (art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu) mają zastosowanie również do odsetek, a poręczyciele odpowiadają solidarnie jak współdłużnicy. Pomimo uznania przesłanek społecznych do umorzenia, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i możliwość egzekucji od poręczycieli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał sprawę ze skargi Kazimierza R. na decyzję Wojewody P. z dnia 29.06.2001 r. dotyczącą umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy. Kazimierz R. zawarł umowę pożyczki w 1997 r. na uruchomienie działalności gospodarczej, zabezpieczoną wekslem in blanco i poręczeniem trzech osób. Pożyczkobiorca naruszył warunki umowy, zaprzestając prowadzenia działalności i rejestrując się jako bezrobotny, co doprowadziło do wypowiedzenia umowy i naliczenia odsetek w wysokości 5.041,98 zł. Wniosek o umorzenie odsetek został częściowo uwzględniony przez Kierownika PUP w J. (umorzenie 2.000 zł), a następnie decyzją Wojewody P. uchylony do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu, Kierownik PUP umorzył kolejne 2.000 zł, odmawiając umorzenia pozostałych 3.041,98 zł, co utrzymał w mocy Wojewoda P. Skarżący kwestionował naliczanie odsetek jako "kary" i domagał się całkowitego umorzenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że przepisy art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dotyczące ulg w spłacie pożyczek z Funduszu Pracy, mają zastosowanie również do odsetek. Podkreślono, że poręczyciele odpowiadają solidarnie jak współdłużnicy, co oznacza, że przesłanki do umorzenia muszą być spełnione wobec wszystkich zobowiązanych. Sąd uznał, że decyzje organów nie naruszają prawa, a postępowanie wyjaśniające było wystarczające, mimo uznaniowego charakteru decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, wykładnia systemowa ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje, że tryb udzielania ulg w spłacie pożyczki ma także zastosowanie do odsetek należnych z tytułu niezastosowania się przez pożyczkobiorcę do postanowień umowy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni systemowej ustawy, uznając, że przepisy dotyczące ulg w spłacie pożyczki obejmują również odsetki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.z.p.b. art. 18 § ust. 4a
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Tryb udzielania ulg w spłacie pożyczki z Funduszu Pracy, w tym umorzenie, ma zastosowanie również do odsetek należnych z tytułu niezastosowania się przez pożyczkobiorcę do postanowień umowy.
u.z.p.b. art. 18 § ust. 4b
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Poręczyciel jest traktowany jako zobowiązany.
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. art. 18 ust. 4a, art. 18 ust. 4b
Dotyczy udzielania ulg w spłacie pożyczki z Funduszu Pracy.
Pomocnicze
k.c. art. 881
Kodeks cywilny
W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów wyważenia interesów.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § par. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ograniczenie kontroli organu odwoławczego względem decyzji uznaniowej organu samorządu terytorialnego (w okresie podejmowania decyzji).
p.p.s.a. art. 97 § par. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguła intertemporalna dotycząca rozpoznawania spraw złożonych przed 1 stycznia 2004 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy mają zastosowanie również do odsetek. Poręczyciele odpowiadają solidarnie jak współdłużnicy, co oznacza, że przesłanki do umorzenia muszą zachodzić wobec wszystkich zobowiązanych. Naruszenie warunków umowy przez pożyczkobiorcę i możliwość skutecznej egzekucji od poręczycieli uzasadniają odmowę całkowitego umorzenia odsetek. Odmowa umorzenia części odsetek jest uzasadniona ochroną środków publicznych z Funduszu Pracy.
Odrzucone argumenty
Naliczanie odsetek po spłacie pożyczki jest "karą" i powinno zostać umorzone. Udzielanie pożyczek z Funduszu Pracy było "pseudopomocą" i miało charakter "korupcyjnej praktyki". Organ I instancji nie uwzględnił całego wniosku o umorzenie. Organ I instancji nie odniósł się do możliwości egzekucji od kredytobiorcy przed egzekucją od poręczycieli. Przesłanki z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu muszą zachodzić łącznie. Pojęcie dłużnika z art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu nie obejmuje poręczyciela.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia systemowa ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje, że tryb o jakim mowa w art. 18 ust. 4a ustawy [...] dotyczący udzielania ulg w postaci odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo umorzenia w części lub w całości pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, ma także zastosowanie do odsetek należnych z tytułu niezastosowania się przez pożyczkobiorcę do postanowień zawartych w umowie o tego rodzaju pożyczkę. Ograniczenie możliwości zastosowania ulgi z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu, polegające m.in. na umorzeniu w części zaległych odsetek od udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki odnosi się podmiotowo nie tylko do pożyczkobiorcy będącego dłużnikiem głównym, ale także do poręczycieli odpowiadających solidarnie z tytułu umowy pożyczki, będących zobowiązanymi w rozumieniu art. 18 ust. 4b cyt. ustawy. sąd administracyjny w przedmiotowej sprawie nie może zastępować organów administracji publicznej i orzekać merytorycznie w sposób oczekiwany przez skarżącego, poprzez umorzenie zaległych odsetek od kwoty pożyczki. środki z Funduszu Pracy tworzą kwoty przekazane na ten cel z budżetu, a przez to mają charakter środków publicznych. Nakłada to na organy zatrudnienia obowiązek wyważenia interesów, zgodnie z art. 7 Kpa, tak aby pochopnie nie udzielać ulg w spłacie należności, z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.
Skład orzekający
Jolanta Ewa Wojtyna
członek
Robert Sawuła
sprawozdawca
Ryszard Bryk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia pożyczek z Funduszu Pracy, zastosowanie ulg do odsetek, odpowiedzialność poręczycieli jako dłużników solidarnych, zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz stanu prawnego obowiązującego w 2004 roku. Uznaniowy charakter decyzji starosty ogranicza możliwość ingerencji sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących Funduszu Pracy i odpowiedzialności poręczycieli, a także rolę sądu administracyjnego w kontroli decyzji uznaniowych. Jest to interesujące dla prawników zajmujących się prawem pracy i administracyjnym.
“Fundusz Pracy: Czy odsetki od pożyczki można umorzyć? Sąd wyjaśnia odpowiedzialność poręczycieli.”
Dane finansowe
WPS: 5041,98 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Rz 1825/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2004-02-18 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2001-08-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jolanta Ewa Wojtyna Robert Sawuła /sprawozdawca/ Ryszard Bryk /przewodniczący/ Symbol z opisem 633 Zatrudnienie i sprawy bezrobocia Hasła tematyczne Bezrobocie Zatrudnienie Sygn. powiązane OSK 605/04 - Wyrok NSA z 2004-09-08 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 art. 18 ust. 4a, art. 18 ust. 4b Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Tezy 1. Wykładnia systemowa ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje, że tryb o jakim mowa w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, dotyczący udzielania ulg w postaci odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo umorzenia w części lub w całości pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, ma także zastosowanie do odsetek należnych z tytułu niezastosowania się przez pożyczkobiorcę do postanowień zawartych w umowie o tego rodzaju pożyczkę. 2. Ograniczenie możliwości zastosowania ulgi z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu, polegające m.in. na umorzeniu w części zaległych odsetek od udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki odnosi się podmiotowo nie tylko do pożyczkobiorcy będącego dłużnikiem głównym, ale także do poręczycieli odpowiadających solidarnie z tytułu umowy pożyczki, będących zobowiązanymi w rozumieniu art. 18 ust. 4b cyt. ustawy. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie Anny Sieradzkiej-Żukowskiej sprawy ze skargi Kazimierza R. na decyzję Wojewody P. z dnia 29.06.2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy - skargę oddala. Uzasadnienie W dniu 2.04.1997 r. została zawarta umowa między Kazimierzem R. a Rejonowym Urzędem Pracy w J., na mocy której urząd pracy udzielił wnioskodawcy Kazimierzowi R. pożyczki w kwocie 15.000 zł na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Kwota pożyczki przeznaczona miała być na uruchomienie własnej działalności gospodarczej. Umowa precyzowała warunki spłaty tej pożyczki oraz odsetek. W przypadku niedotrzymania - warunków umowy pożyczkobiorca zobowiązał -się do niezwłocznego zwrotu pożyczki wraz z odsetkami w kwocie 120 procent zmiennej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, naliczonymi od dnia wypłacenia pożyczki /par. 13 umowy/. Zabezpieczeniem spłaty wraz z odsetkami, kosztami zabezpieczenia oraz kosztami sądowymi i egzekucyjnymi był weksel in blanco pożyczkobiorcy poręczony przez Jerzego D., Piotra K. oraz Tadeusza F. Z akt sprawy wynika, że Kazimierz R. pożyczkę wykorzystał na zakup samochodu ciężarowego marki Mercedes. Pismem z dnia 24.05.1999 r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w J. powiadomił Kazimierza R., że wobec braku spłaty rat kapitału i odsetek zgodnie z umową z dnia 2.04.1997 r. wypowie powyższą umowę, informując o skutkach takiego wypowiedzenia. Pismem z dnia 19.09.2000 r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w J., działający z upoważnienia starosty wypowiedział Kazimierzowi R. umowę pożyczki, powołując się na jej par. 8, wskazując że w okresie jej spłaty pożyczkobiorca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, rejestrując się jako bezrobotny. Pisma powyższego Kazimierz R. nie odebrał, a poręczyciele zawiadomili urząd pracy, że przebywa on za granicą i zobowiązał się sprawę załatwić osobiście. W dniu 19.10.2000 r. Kazimierz R. wraz z poręczycielami zwrócili się do Kierownika PUP w J. o umorzenie w całości odsetek powstałych z tytułu spłaty kwoty pożyczki, które zostały określone w wysokości 5.041,98 zł, w sytuacji gdy kwota kapitału została przezeń spłacona w sierpniu 2000 r. Wnioskodawcy powołali się na swą trudną sytuację materialną, która ich zdaniem nie pozwala na zapłacenie powstałych odsetek. Wnioskodawcy na żądanie organu I instancji złożyli karty informacyjne o ich sytuacji materialnej, przedkładając także kopie umów kredytowych, jakie zawarli z bankami i instytucjami o charakterze pożyczkowym. Powiatowa Rada Zatrudnienia w J. podczas swego posiedzenia w dniu 26.01.2001 r. rozpatrzyła wniosek Kierownika PUP w J. i wydała opinię w przedmiotowej sprawie, jednogłośnie opowiadając się za umorzeniem w części odsetek w kwocie 2.041,98 zł, zaś przewidzieć do zwrotu kwotę 3.000 zł. Decyzją z dnia 5.02.2001 r. Kierownik PUP w J., działający z upoważnienia starosty orzekł o umorzeniu części naliczonych odsetek od umowy pożyczki, wypowiedzianej Kazimierzowi R., z tytułu zaprzestania przez niego prowadzenia działalności gospodarczej, w kwocie 2.000 zł. Od tej decyzji odwołał się Kazimierz R., działając także jako pełnomocnik poręczycieli, zarzucając że nie uwzględniono całego wniosku, wskazując ponadto, że cele umowy pożyczkowej zostały osiągnięte. Wojewoda P. rozpatrując to odwołanie decyzją z dnia 20.04.2001 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczym powodem wydania tej decyzji kasacyjnej był, zdaniem organu odwoławczego, brak w orzeczeniu odniesienia się przez organ I instancji do całości wniosku. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzją z dnia 9.05.2001 r. (...) postanowił umorzyć część naliczonych odsetek tj. kwotę 2.000 zł oraz odmówić umorzenia pozostałej części odsetek, tj. kwotę 3.041,98 zł, z tytułu wypowiedzenia umowy pożyczki. W uzasadnieniu wskazano, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy społeczne, pożyczkobiorca prowadził działalność gospodarczą, zatrudniając 4 osoby, osiągając w ten sposób częściowo cel pożyczki, a obecnie znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, mając także na utrzymaniu chorego syna. Odmowa uwzględnienia w całości wniosku o umorzenie, zdaniem organu I instancji, jest uzasadniona możliwością przeprowadzenia skutecznej windykacji od poręczycieli, z których co najmniej dwóch posiada stosowny majątek. Od tej decyzji odwołanie wniósł Kazimierz R., działając także w imieniu poręczycieli, wskazując w nim, że decyzja Kierownika PUP w J. "niesłusznie nalicza karę" po spłacie pożyczki i wniósł o całkowite umorzenie należności. Odwołujący się powołał się na ustną opinię "kierownictwa PUP w J." o bezcelowości składania wniosku o umorzenie pożyczki, naprowadzał że w toku działalności gospodarczej zatrudniał 4 osoby, ale działalność ta okazała się nieopłacalną. Wskazał, że egzekwowanie należności skutkować będzie zagrożeniem egzystencji, zaś działania urzędu pracy ocenił jako godne krytyki i potępienia. Kazimierz R. wskazał ponadto, że powołanie się organu I instancji na możliwość egzekwowania z dóbr poręczycieli winno być poprzedzone wskazaniem jakichkolwiek innych możliwości egzekucji od kredytobiorcy. Decyzją z dnia 29.06.2001 r. (...) Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umorzenie należności, jaką jest kwota odsetek od wypowiedzianej zawartej umową pożyczki jest instytucją nadzwyczajną, uzależnioną nie tylko od uznania właściwego organu, ale także od spełnienia ustawowych przesłanek uzasadniających zastosowanie tej instytucji. Powołując się na normę art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ odwoławczy wskazał na przesłanki umorzenia pożyczki, nadto wskazał, że okoliczności uzasadniające umorzenie pożyczki muszą zaistnieć do wszystkich zobowiązanych. Powołując się na uznaniowy charakter decyzji wydawanej przez organ I instancji organ II instancji uznał, że nie narusza ona prawa, skoro w stosunku do dwóch poręczycieli uznano, że egzekucja należności byłaby skuteczną. Zarzut odwołującego się braku skorzystania z możliwości skorzystania przezeń z umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odparto argumentem, że tryb ten dotyczy udzielania ulg w innej sytuacji, wobec niewymagalnej jeszcze wierzytelności i nie mógł być stosowany w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie Kazimierz R., traktując że przedmiotem orzeczeń administracyjnych była "kara" za wcześniejsze spłacenie kwoty pożyczki. Skarżący uważa, że udzielenie tego typu pożyczek było działalnością "pseudopomocową" i nosiła charakter "korupcyjnej praktyki". Zdaniem skarżącego Kierownik PUP w J. po spłaceniu przez pożyczkobiorcę całej kwoty pożyczki wymierzył mu karę w kwocie 5.041,98 zł, opierając się na podjętej jednoosobowo decyzji Powiatowej Rady Zatrudnienia w J. i zaczął nękać poręczycieli nie zawiadamiając o tym fakcie skarżącego. Kazimierz R. kwestionuje prawidłowość działania urzędu pracy, wskazując że kosztem rodziny musi spłacać niesłusznie nie umorzoną kwotę należności, domagając się w prolegomenie skargi "ponownego rozpatrzenia sprawy i umorzenia kary w całości". W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji, wskazując że umowa pożyczki ani zasadność płacenie odsetek przewidzianych tą umową nie były kwestionowane przed sądem powszechnym, a ponadto opinia rady zatrudnienia była podjęta kolegialnie. W postępowaniu udział swój zgłosił prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie Anna Sieradzka-Żukowska, zarzucając wydanym decyzjom naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa poprzez nie przeanalizowanie faktycznej sytuacji materialnej skarżącego, wywodząc także, iż zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego. Zdaniem prokuratora naruszono przepis art. 18 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez przyjęcie, że przesłanki z art. 18 ust. 4a muszą zachodzić łącznie, a ponadto błędnie organy przyjęły, że pojęcie dłużnika z art. 18 ust. 4b cyt. ustawy obejmuje także poręczyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., dlatego też z mocy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu sprawowana jest, co do zasady, z punktu widzenia zgodności z prawem /legalności/. Trzeba tu wyjaśnić skarżącemu, że sąd administracyjny w przedmiotowej sprawie nie może zastępować organów administracji publicznej i orzekać merytorycznie w sposób oczekiwany przez skarżącego, poprzez umorzenie zaległych odsetek od kwoty pożyczki. Zdaniem sądu zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego ani procesowego w stopniu nakazującym ich eliminację z obrotu prawnego. Bezspornym w sprawie jest, że Kazimierz R. zawarł umowę pożyczki z Rejonowym Urzędem Pracy w J., której treść i postanowienia nie zostały skuteczne w stosownym trybie podważone. Z tego względu jakiekolwiek oceny skarżącego, co do warunków udzielania tego typu pożyczek są bez znaczenia, skoro dobrowolnie i na własny wniosek taka umowę zawarł. Jest także bezspornym, że umowa ta przewidywała, że pożyczkobiorca zobowiązał się do prowadzenia działalności gospodarczej w okresie spłaty pożyczki oraz do niezwłocznego zawiadamiania Urzędu Pracy o zaprzestaniu lub zawieszeniu prowadzenia tej działalności /par. 8 umowy/. Jest także niespornym, że skarżący warunku tego-nie spełnił, zaprzestając prowadzenia tej działalności i nie powiadamiając pożyczkodawcy o tym fakcie. Konsekwencją tego działania Kazimierza R. było wypowiedzenie mu umowy pożyczki z wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z tej umowy. Jedną z nich stało się zapłacenie odsetek w wysokości 120 procent zmiennej stopy oprocentowania kredytu lombardowego naliczonymi od dnia wypłacenia pożyczki. W tej sytuacji kwota należnych odsetek nie jest w żadnym razie "karą", jak to przedstawia skarżący, lecz świadczeniem związanym z samą umową pożyczki, przewidzianym wyraźnie w umowie, do przestrzegania warunków której, skarżący zawierając ją zobowiązał się. Sama kwota owych odsetek nie jest sporna miedzy stronami, a jej dokładne wyliczenie znajduje się w aktach organu I instancji. Jest także niewątpliwym, że postępowanie toczyło się na wniosek skarżącego i jego poręczycieli i za przedmiot miało umorzenie odsetek od kwoty pożyczki w łącznej wysokości 5.041,98 zł. W podstawie prawnej organu I instancji powołano przepisy art. 6 pkt 6 lit. "d" oraz art. 18 ust. 4a pkt 5 i ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/. Pierwszy z tych artykułów stanowi normę kompetencyjną, wymieniając wśród zadań starosty m.in. orzekanie w sprawach o umorzenie w części albo w całości pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Art. 18 ust. 4a cyt. ustawy stanowi, że "Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1/ w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2/ w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3/ pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4/ wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; 5/ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne." Przepis art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi natomiast, że "umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych". Cyt. art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odnosi się do pożyczki udzielonej bezrobotnemu z Funduszu Pracy, niemniej jednak w ocenie składu orzekającego ma on także zastosowanie do odsetek należnych z tytułu samej umowy. Wykładnia systemowa ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje, że tryb o jakim mowa w art. 18 ust. 4a tej ustawy, dotyczący udzielania ulg w postaci odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo umorzenia w części lub w całości pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, ma także zastosowanie do odsetek należnych z tytułu nie zastosowania się przez pożyczkobiorcę do postanowień zawartych w umowie o tego rodzaju pożyczkę. Uczestniczący w postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator zarzucił, że organy bezpodstawnie przyjęły, iż przesłanki do umorzenia pożyczki zawarte w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu musza zachodzić łącznie. Zarzut ten nie jest zasadny. W podstawie prawnej organu I instancji wskazano na art. 18 ust. 4a pkt 5 cyt. ustawy, zaś w uzasadnieniu powołano się na szczególne względy społeczne w odniesieniu do osoby skarżącego, o jakich mowa w cyt. przepisie. Podobną argumentację powołał organ odwoławczy, nie jest więc tak, że organy orzekające w sprawie utrzymywały iż przesłanki uzasadniające umorzenie pożyczki z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu muszą zachodzić łącznie, skoro eksponowano, że za umorzeniem przemawia wzgląd tylko na jedną z nich, o jakiej mowa, w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy. Jest poza tym logiczne, że przesłanki z art. 18 ust. 4a cyt. ustawy mają charakter rozłączny, do wydania decyzji o zastosowaniu jednej z ulg przewidzianych w cyt. przepisie wystarczy uznanie przez starostę, że zachodzi którakolwiek z nich. Na samodzielny byt przesłanek z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje ponadto orzecznictwo sądowe /por. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r. SA/Rz 298/00 - ONSA 2003 Nr 1 poz. 15/. Kolejny zarzut prokuratora wobec zaskarżonych decyzji dotyczył bezpodstawnego, w jego ocenie, przyjęcia przez orzekające w sprawie organy, iż pojęcie dłużnika z art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotyczy także poręczyciela. Zarzutu, tego skład orzekający nie podziela. Cyt. przepis stanowi o możliwości umorzenia pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, jeśli okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Organy obu instancji w swych decyzjach wyraźnie tak kwestii postawionej przez prokuratora nie ujęły, niemniej jednak nie sposób nie przyjąć, że art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu miał zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Umowa pożyczki jaką zawarł Kazimierz R. została zabezpieczona poręczeniem solidarnym udzielonym przez trzy osoby fizyczne. W zakresie nieuregulowanym umową miały do niej zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. W myśl art. 881 Kc "w braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny". Ustawowy model poręczenia przyjmuje koncepcję poręki, zasadzającej się na równorzędnej odpowiedzialności poręczyciela wraz z dłużnikiem głównym, co oznacza, że wierzycielowi przysługuje prawo wyboru osoby, od której chce dochodzić wykonania zobowiązania /por. Z. Rozwadowski: Zobowiązania, Warszawa 1986, str. 313-314/. Z tej przyczyny ograniczenie możliwości zastosowania ulgi z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, polegającej m.in. na umorzeniu w części zaległych odsetek od udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki, odnosi się podmiotowo nie tylko do pożyczkobiorcy, będącego dłużnikiem głównym, ale także do poręczycieli odpowiadających solidarnie z tytułu umowy pożyczki, będących zobowiązanymi w rozumieniu art. 18 ust. 4b cyt. ustawy. Aby więc umorzyć w części należność organy musiały w sprawie przyjąć, że w sprawie zastosowana przesłanka z art. 18 ust. 4a pkt 5 /szczególne względy gospodarcze lub społeczne/ ma zastosowanie nie tylko wobec Kazimierza R., ale także względem Tadeusza F., Piotra K. i Jerzego D. Decyzja podejmowana przez starostę na podstawie art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma charakter decyzji uznaniowej, o czym świadczyć może treść cyt. przepisu - "Starosta może odroczyć (...), rozłożyć na raty albo (...) umorzyć w części lub w całości". Przewidziana w tym przepisie przesłanka zastosowania ulgi posługuje się ponadto pojęciem niedookreślonym, skoro odwołuje się do "szczególnych względów gospodarczych lub społecznych". Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowej, zakres jednak tej kontroli jest ograniczony w pewnym stopniu, bowiem sprowadza się głównie do oceny zachowania wymogów proceduralnych, zwłaszcza rzetelności postępowania wyjaśniającego. Sąd poddaje także kontroli wykładnie pojęć niedookreślonych, zastosowanych przez organy. Sąd nie podziela zarzutu prokuratora naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa w tym zakresie, uznając że organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego skarżący oraz jego poręczyciele przedstawili stosowne oświadczenia o stanie majątkowym, wydatkach i źródłach utrzymania. Wydane w sprawie decyzje nie naruszają granic uznania, nie są dowolne. Oceniając stan majątkowy i osobisty skarżącego oraz innych zobowiązanych organ I instancji, po uzyskaniu stosownej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w J., wydał decyzję udzielając skarżącemu częściowego umorzenia zaległych odsetek. Nawet uznanie, że wobec skarżącego zachodziła przesłanka z art. 14 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także iż miała ona zastosowanie do wszystkich poręczycieli, nie zobowiązywała organu I instancji do uwzględnienia wniosku w całości. Warto także zauważyć, że w okresie podejmowania decyzji przez Wojewodę P. obowiązywał art. 138 par. 3 Kpa, ograniczający kontrolę organu odwoławczego względem decyzji uznaniowej podjętej przez organ jednostki samorządu terytorialnego. Prawidłowo zatem II instancji uznała, że brak jest podstaw do wzruszenia decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu J., skoro decyzja ta prawa nie naruszała, choć kwestia ograniczenia swobody decyzji tego organu nie została w niej wyeksponowana. Odmowę umorzenia części odsetek organ I instancji uzasadnił możliwością wyegzekwowania tej części należności od niektórych poręczycieli wskazując źródła majątkowe, z których może nastąpić zaspokojenie tej należności. Godzi się zauważyć, że środki z Funduszu Pracy tworzą kwoty przekazane na ten cel z budżetu, a przez to mają charakter środków publicznych. Nakłada to na organy zatrudnienia obowiązek wyważenia interesów, zgodnie z art. 7 Kpa, tak aby pochopnie nie udzielać ulg w spłacie należności, z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Oceny zawartej w decyzjach obu instancji nie podważa argumentacja skargi. Postawiony zaś w niej zarzut braku informowania skarżącego o przystąpieniu przez organ zatrudnienia do egzekwowania postanowień umowy względem poręczycieli nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. W aktach administracyjnych zalega dowód nadania pisma wypowiadającego umowę Kazimierzowi R. wobec nie wywiązywania się przez niego z jej postanowień, które jednakowoż nie zostało podjęte, a z adnotacji poczty wynika, że adresat przebywał za granicą. Z akt sprawy wynika, że w okresie poprzedzającym wypowiedzenie umowy do skarżącego kierowane były pisma w związku z kontrolą wykorzystania pożyczki z Funduszu Pracy, ale nie podejmowano je. Skoro więc skarżący w okresie czasu, kiedy wedle umowy miał prowadzić w kraju działalność gospodarczą, bez powiadomienia urzędu pracy działalność tę zaprzestał i wyjechał za granicę, to zarzut skargi o skierowaniu stosownych pism do poręczycieli jest całkowicie chybiony. Wniosek prokuratora o uchylenie decyzji obu instancji, niezależnie od tego, że sąd nie podzielił podnoszonych zarzutów o naruszeniach prawa, znajduje przeszkodę w normie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Wedle tego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego /zakaz reformationis in peius/, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Decyzja II instancji utrzymywała w mocy decyzję, na mocy której skarżącemu częściowo umorzono wnioskowaną przezeń kwotę odsetek. Zarówno skarżący jak i prokurator nie podnieśli zarzutu rażącego naruszenia prawa, takiego naruszenia nie stwierdza także sąd. Brak podstaw do uwzględnienia skargi czynił zasadnym jej oddalenie, po myśli art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI