SA/Rz 1376/03

SA/Rz 1376/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska
Jolanta Ewa Wojtyna /sprawozdawca/
Marian Ekiert /przewodniczący/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 11 ust. 1, art. 17 ust. 3, art. 43 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Oddział Regionalny [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia trwałego zarządu nieruchomością I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Oddział Regionalny [...] kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1376/03 U z a s a d n i e n i e
Starosta Powiatu [...] decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku , po rozpatrzeniu wniosku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział [...] o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa trwałego zarządu do nieruchomości lokalowej, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 105 par.1 k.p.a. i art. 11 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wniosek dotyczył państwowej jednostki organizacyjnej, która domaga się wydania decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa trwałego zarządu nieruchomością lokalową, stanowiącą lokal użytkowy – garaż nr 7 o powierzchni użytkowej 16,80 m2 , objętą księgą wieczystą Kw nr 49 463 ,położoną w budynku "B", na działkach nr 1988/1, 1988/2,1988/3,1988/5,1988/6 w obrębie ewidencyjnym nr [...], jednostka ewidencyjna Miasto M., pow. [...], woj. [...]. Prawo własności garażu w dz.II Księgi wieczystej nr 49 463 wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z siedzibą w Warszawie na podstawie umowy zniesienia współwłasności i ustanowienia odrębnej własności lokali z dnia 17.12.2000 rep. [...]. Z własnością tego lokalu połączone jest współużytkowanie wieczyste w 1680/89660 częściach działek nr 1988/1,1988/2, 1988/3,1988/5,1988/6 oraz taki sam udział w częściach wspólnych budynku objętego K.w nr 41 153, działki stanowią grunt własny Gminy Miejskiej [...].
Organ wskazał, że w sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami , przedmiotem trwałego zarządu są przede wszystkim nieruchomości gruntowe zabudowane. Dopuszczalne jest również ustanowienie trwałego zarządu na nieruchomości lokalowej z którą jest związany odpowiedni udział w częściach wspólnych budynku oraz udział w prawie własności gruntu. Zdaniem organu nie jest możliwe, w świetle przepisów tej ustawy, powstanie trwałego zarządu na nieruchomości lokalowej, z którą związany jest m.in. udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu.
W odwołaniu od tej decyzji ,Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny [...] zarzuciła, że stanowisko Starosty nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa, a sprawa nie jest bezprzedmiotowa, bowiem KRUS jest zainteresowana rozstrzygnięciem merytorycznym sprawy. Zgodnie z przepisem art. 17 ustawy o gospodarce nieruchomościami, państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej nabywają nieruchomości na własność Skarbu Państwa i uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd. Zdaniem odwołującej, w kwestii trwałego zarządu należy sięgnąć do definicji nieruchomości z k.c., zgodnie z którą, nieruchomościami są m.in. części budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią one odrębny od gruntu przedmiot własności / art. 46 k.c./ Nieruchomościami takimi są właśnie lokale wyodrębnione zgodnie z przepisami ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nabywając odrębny przedmiot własności czyni to na rzecz Skarbu Państwa , uzyskując do niego trwały zarząd , niezależnie od tego, jaki uzyska tytuł do gruntu. Grunt stanowi odrębną nieruchomość. Jeżeli budynek został wzniesiony na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, przedmiotem wspólności jest to prawo / art. 4 ust.3 ustawy o własności lokali/. Choć prawo do nieruchomości lokalowej powiązane jest z prawem do nieruchomości gruntowej, nie zmienia to faktu, że są to odrębne nieruchomości i można mieć własność lokalu i współużytkowanie wieczyste gruntu. Zdaniem KRUS prawo do trwałego zarządu do lokalu jest niezależne od prawa do gruntu.
Wojewoda [...] decyzją [...] z dnia [...].08.2003 r. na podstawie art. 138 par.1 pkt 1 k.p.a., art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 17 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że oddanie w trwały zarząd następuje w stosunku do nieruchomości gruntowej zarówno zabudowanej , jak i niezabudowanej. Oddanie w trwały zarząd nieruchomości budynkowej jest bezprzedmiotowe, ponieważ zarówno grunt, jak i budynek muszą stanowić własność Skarbu Państwa lub gminy, budynek zatem nie jest odrębną nieruchomością. Oddanie w trwały zarząd nieruchomości lokalowej uzależnione jest od tego, czy dopuści się możliwość oddania w trwały zarząd udziału we współwłasności nieruchomości. Odpowiedź powinna być pozytywna. Jednocześnie art. 43 ust.5 ustawy stanowi, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego – odpowiedniej samorządowej jednostce organizacyjnej. Akta sprawy wskazują, ze działki stanowią własność Gminy Miasto [...]. Zatem - jedynym podmiotem mogącym zgodnie z art. 43 ust.5 ustawy ustanowić prawo trwałego zarządu na prawie własności jest Prezydent Miasta [...]. W związku z tym Starosta [...] nie będąc organem właściwym rzeczowo do załatwienia wniosku, słusznie umorzył postępowanie.
W skardze do NSA Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny [...] wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca nie godzi się z argumentacją organów, że w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przedmiotem trwałego zarządu są nieruchomości gruntowe zabudowane, a trwały zarząd można ustanowić na nieruchomości lokalowej tylko wówczas, gdy własność lokalu Skarbu Państwa związana byłaby ze współwłasnością gruntu, a nie ze współużytkowaniem wieczystym.
Zarzuca, że zgodnie z art. 105 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Jeśli organ nie jest właściwy w sprawie, przekazuje ją do załatwienia organowi właściwemu. / art. 65 k.p.a. /. Uznanie przez Starostę, a potem przez Wojewodę, postępowania za bezprzedmiotowe, było niezgodne z prawem. Kasa była i jest zainteresowana merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Lokal jest własnością Skarbu Państwa i Starosta jako organ właściwy powinien merytorycznie orzec w przedmiocie potwierdzenia prawa trwałego zarządu do tego lokalu. KRUS nie zgadza się też z argumentem, że oddawanie w trwały zarząd następuje tylko w stosunku do nieruchomości gruntowej, gdyż budynek nie jest odrębną nieruchomością, a w jej ocenie , organ odwoławczy nie dokonał żadnej analizy przepisów. Zdaniem skarżącej możliwa jest sytuacja , w której Skarb Państwa jest właścicielem lokalu i współużytkownikiem wieczystym gruntu, zaś państwowa jednostka organizacyjna posiada trwały zarząd tylko do nieruchomości lokalowej. Tym bardziej, gdy weżmie się pod uwagę zakres uprawnień trwałego zarządcy określony w art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami , obejmujący tylko prawo do korzystania z nieruchomości, a nie do rozporządzania nią.
Odnosząc się do tych zarzutów w odpowiedzi na skargę, organ stwierdził, że oddanie w trwały zarząd nieruchomości gruntowej następuje w stosunku do zabudowanej, jak i niezabudowanej. Oddanie w trwały zarząd nieruchomości budynkowej jest bezprzedmiotowe, ponieważ zarówno grunt, jak i budynek muszą stanowić własność Skarbu Państwa lub gminy, budynek bowiem nie jest odrębną nieruchomością. Oddanie w trwały zarząd nieruchomości lokalowej uzależnione jest od tego, czy dopuści się możliwość oddania w trwały zarząd udziału we współwłasności nieruchomości. Jedynym podmiotem mogącym zgodnie z art. 43 ust.5 ustawy ustanowić prawo trwałego zarządu na prawie własności przedmiotowych działek jest Prezydent Miasta [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje.
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział [...], bowiem skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 roku. Sąd rozpoznając skargę zgodnie z treścią art. 134 par.1 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / zwanej dalej P.p.s.a. , rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi , ani powołaną podstawą prawną.
Dokonując w ramach postępowania sądowo administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. W związku z tym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, ze przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo.
Kluczowym problemem w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy możliwe jest powstanie z mocy prawa trwałego zarządu państwowej jednostki organizacyjnej do nieruchomości lokalowej, w sytuacji, gdy jednostka ta jest współużytkownikiem wieczystym gruntu, którego właścicielem jest Gmina Miejska.
Stosownie do przepisu art. 17 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 46 poz. 543/ państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej nabywają nieruchomości na własność Skarbu Państwa, a samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej – na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z ust.3 tego przepisu jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd.
Akta sprawy wskazują, że nieruchomością, której dotyczył wniosek skarżącej o wydanie decyzji potwierdzającą powstanie trwałego zarządu jest garaż nr 7 o powierzchni użytkowej 16,80 m. Odrębna własność tego lokalu powstała, zgodnie z wymienionym przepisem art. 17 ust.1 ,na rzecz Skarbu Państwa Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w wyniku umowy zniesienia współwłasności i ustanowienia odrębnej własności lokali z dnia 17 grudnia 2000, co zostało uwidocznione w księdze wieczystej Kw 49463 prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych . Z własnością lokalu połączone jest współużytkowanie wieczyste 1680/89660 części działek 1988/1, 1988/2,1988/3,1988/5,1988/6 oraz taki sam udział w częściach wspólnych budynku objętego księgą wieczystą Kw 41153 prowadzoną przez ten Sąd. W dziale II tej księgi prawo własności gruntu wymienionych działek wpisane jest na rzecz Gminy Miasta [...]/ odpis z księgi wieczystej Kw 41 153 z dnia 21 kwietnia 2005/ .
Oddawanie w trwały zarząd nieruchomości Skarbu Państwa regulują przepisy zawarte w rozdziale 5 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami w art. od 43 do 50. Przepis art. 43 ust.1 stanowi, że trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Jednostka organizacyjna ma prawo korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania/ art. 43 ust.2 pkt.1/. Zgodnie z pkt.5 tego przepisu nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej. W tym miejscu należy stwierdzić, że ustawodawca w wymienionych przepisach nie precyzuje, jakich nieruchomości trwały zarząd dotyczy – zabudowanych, czy niezabudowanych, odnosząc się jedynie do "nieruchomości". Przepis art. 46 par.1 k.c. definiuje pojęcie nieruchomości, którymi są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności / grunty/ , jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie garaż nr 7 stanowi przedmiot odrębnej własności, Sąd podziela stanowisko skarżącej, że w świetle przytoczonych przepisów, fakt nabycia przez nią na rzecz Skarbu Państwa odrębnej własności przedmiotowego lokalu, uprawnia skarżącą do uzyskania prawa trwałego zarządu do tego lokalu, niezależnie od tego, czyją własność stanowi grunt . Zwłaszcza, że uprawnienia trwałego zarządcy, w świetle przepisu art. 43 ust.2 ograniczają się do korzystania nieruchomości oddanej w trwały zarząd, bez prawa rozporządzania nieruchomością.
Drugą kwestią do rozważenia jest ustalenie podmiotu upoważnionego do ustanowienia trwałego zarządu nieruchomością. W tym miejscu należy przytoczyć treść przepisu art. 11 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta. Sąd , mając na uwadze brzmienie tego przepisu , stoi na stanowisku, że skarżąca zwracając się do Starosty Powiatu [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa trwałego zarządu do nieruchomości lokalowej, zwróciła się do właściwego organu.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że decyzja Starosty [...] umarzająca postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, a także decyzja Wojewody [...] utrzymująca ją w mocy, wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 11 ust.1 , art. 17 ust.3 oraz art. 43 ust 2 pkt 5. Dlatego – stosownie do przepisu art. 145 par.1 ust.1 lit.a P.p.s.a., uznając skargę za uzasadnioną, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku Nr [...]. Stosownie do przepisu art. 152 P.p.s.a Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.