II SA/WR 1395/02

II SA/Wr 1395/02 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Ewa Janowska
Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Sygn. powiązane
OSK 1918/04 - Wyrok NSA z 2005-06-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku T. M. z dnia 3 stycznia 2002 r. orzekł o przyznaniu skarżącemu świadczenia przedemerytalnego od dnia 4 stycznia 2002 r. w wysokości 80 % kwoty emerytury z zastrzeżeniem, że jest to kwota w wysokości nie mniejszej niż 120 % zasiłku i nie więcej niż 200% zasiłku dla bezrobotnych.
Powyższą decyzję zaskarżył T. M., domagając się jej uchylenia i przyznania świadczenia przedemerytalnego w wysokości 90 % kwoty emerytury. W odwołaniu od decyzji podniósł, że zakład pracy rozwiązał z nim stosunek pracy 2 stycznia 2002 r. na podstawie art. 7a ustawy z dnia 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. W związku z tymi okolicznościami, w jego sytuacji powinien mieć zastosowanie art. 37k ust 1 pkt 4 ustawy oraz przyznanie świadczenia powinno być dokonane na podstawie poprzednio obowiązujących zasad.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 6c ust 2, art. 37 k ust 1 pkt 2 i ust 2 , art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przywołał treść art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zwaną dalej ustawą, zgodnie z którą świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem ust 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku.
Wskazał, iż godnie z art. 37 k ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2002 r., wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 80 % kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie mniej jednak niż 120% i nie więcej niż 200 % zasiłku dla bezrobotnych.
Natomiast w myśl art. 37l ust 1 i 2 prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień z zastrzeżeniem art. 27 ust 1 pkt 3-6 i ust 2 pkt 2-4, ponieważ T. M. z zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 3 stycznia 2002 r., stąd przyznano mu świadczenie na podstawie obowiązujących przepisów w wysokości 200 %,uwzględniając decyzję ZUS Oddział w O. z dnia 12 marca.2002r., która określiła wysokość emerytury na kwotę 2020,81 zł.
Odpowiadając na zarzuty skarżącego wyjaśnił, że nawet w sytuacji spełniania przez stronę warunków wymienionych w w/w przepisie, w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości - przy ustalaniu wysokości świadczenia przedemerytalnego - stosowania przepisów obowiązujących w poprzednim stanie prawnym. Fakt, że stosunek pracy został rozwiązany z dniem 2 stycznia 2002 r. nie daje możliwości zastosowania przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. Skarżący zarejestrował się, bowiem 3 stycznia 2002 r. i do osób rejestrujących się po tym dniu stosuje się przepisy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...) (Dz. U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793),
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu l instancji nieprecyzyjnie określa wysokość przyznanego świadczenia przedemerytalnego, jednakże uchylenie decyzji nie skutkowałoby merytoryczną zmianą rozstrzygnięcia, przeto ustalił wysokość przyznanego świadczenia na kwotę 953,40 zł. brutto.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i Konstytucją R.P. Podniósł, iż z dniem 2 stycznia 2002 r. zakład pracy rozwiązał ze nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w rozumieniu ustawy z dnia 29. grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Posiada okres uprawniający do świadczenia przedemerytalnego wysokości 39 lat. Uprawnienia nabył do dnia 31 grudnia 2001 r., lecz ze względów formalnych nie mógł dopełnić wymogów związanych z rejestracją w urzędzie pracy. Ustawa jego zdaniem nie uwzględnia okresu przejściowego uwzględniającego możliwość rejestracji się w Urzędzie Pracy, a w dniu rejestracji tj. 3 stycznia 2002 r. został poinformowany przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy, że jest rejestrowany na podstawie przepisów obowiązujących w roku poprzednim, gdyż w tym czasie zmiana przepisów nie była ogłoszona ani dostępna w żadnej formie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. to w oparciu o przepisy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.200 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270.
Zgodzić się należało w pierwszym rzędzie z organami, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514- zwaną dalej ustawą) obowiązujący w dacie rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej, tj. w dniu 3 stycznia 2002 r. w brzmieniu:
"świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:
1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub
2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub
4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550).
W przypadku skarżącego nabył on uprawnienia, na podstawie art. 37k ust 1cyt. przepisu, który w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. nr 154, poz. 1793), zwaną dalej ustawą nowelizacyjną, złagodził warunki dotyczące wieku i stażu pracy. Przyjęto w nim bowiem, że wystarczające jest ukończenie przez mężczyznę 55 lat życia i osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat.
Przepis art. 12 ustawy nowelizacyjnej ustanowił generalną zasadę wejścia w życie jej przepisów z dniem 1 stycznia 2002 r., co oznacza, że mają one zastosowanie do stanów faktycznych, które zaistniały od tej daty. Jednocześnie zmieniony art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, również zmieniony ustawą nowelizacyjną, który jak już wyżej wskazano wszedł w życie od dnia 1 stycznia 2002 r. i który miał zastosowanie do wniosków o przyznanie świadczenia złożonych po tej dacie, stanowił, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący, którego status winien być oceniany zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy wg stanu na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, spełniał przesłanki uprawniające go do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Jednakże w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie należy mieć jednocześnie na względzie przepis ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r – nr 6 poz. 65), który w art. 3 stanowi, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Bezrobotni wymienieni w ust 1 cyt. przepisu nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek, od następnego dnia po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002 r. Oznacza to, w ocenie Sądu, że wniosek T. M. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożony w dniu 3 stycznia 2002 r. należało rozpoznać przy uwzględnieniu prawa do tego świadczenia na zasadach określonych w art. 11 ustawy nowelizującej ustawę o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 17 grudnia 2001 r, tj. na dotychczasowych zasadach, obowiązujących do końca 2001 roku, i korzystniejszych dla skarżącego. Stosując wykładnię gramatyczną i celowościową przepisu art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, należy wywieść, zdaniem składu orzekającego wniosek, iż przepis ten ma moc wsteczną, albowiem analizowany przepis przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Jednakże bezrobotni, o których mowa w powołanym przepisie, nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., na swój wniosek od następnego dnia, po dniu złożenia wniosku, jednak nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002 r., a więc nie wcześniej niż od dnia 6 lutego 2003 r. Zwrot "nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy" oznacza, że ustawodawca założył, iż występują sytuacje gdy uprawnieni złożyli już wcześniej wnioski w tym przedmiocie, które powinny zostać rozpatrzone, po myśli tego przepisu. Gdyby ustawodawca uzależniał przyznanie omówionego prawa od złożenia nowego wniosku nie zachodziłaby potrzeba określania w/w cezury czasowej.
T. M. spełnił warunki nałożone nowelą ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 20 grudnia 2002 r., gdyż zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. do dnia 12 stycznia 2002 r., spełniał warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego określone art. 37k ust 1 ustawy i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie świadczenia, zatem winny mieć wobec niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Za złożenie wniosku wymaganego ustawą z 20 grudnia 2002 r., w ocenie Sądu, należy uznać złożenie wniosku pierwotnego, nie było zatem potrzeby składania ponownego wniosku zważywszy, że skarżący już określił swoje żądanie, odwołując się od decyzji I instancji. Z przepisu art. 3 ust 2 ustawy z 20 grudnia 2002 r., jak już wcześniej wywiedziono, wynika, że ustawodawca przewidział istnienie wcześniejszych wniosków, skoro uprawnienie do wypłaty świadczenia na starych zasadach, powstaje nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy.
Przepis ten broni tych bezrobotnych, którzy złożyli wnioski o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, uzyskując uprawnienia do ich przyznania na dzień 31 grudnia 2001 r. i przekonani byli, że ich wnioski zostaną rozpatrzone zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2001 roku, tym bardziej, że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. została zamieszczona w Dzienniku Ustaw opublikowanym dnia 29 grudnia 2001 r., a moc obowiązującą przepisów zamieszczonych w tej ustawie wyznaczono na dzień 1 stycznia 2002 r. W ocenie sądu takie było ratio legis tego przepisu.
Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego, działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135 poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.