SA/Rz 111/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszej oceny prawnej sądu.
Sprawa dotyczyła odwołania F. D. od decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który nakładał obowiązek związania organu administracji oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu. Sąd uznał, że organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku NSA, który uchylił poprzednią decyzję w tej samej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę F. D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2002 r., która utrzymała w mocy decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich z tytułów "udział w ruchu oporu GL" i "utrwalanie władzy ludowej". Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Głównym zarzutem było naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji), który stanowił, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem skargi. Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2001 r. uchylił poprzednią decyzję Kierownika Urzędu, wyrażając pogląd prawny dotyczący zastosowania art. 21 ust. 4 ustawy o kombatantach oraz kwestii oceny Armii Ludowej jako organizacji niepodległościowej. Organ, wydając ponownie decyzję, nie zastosował się do tej oceny prawnej, co stanowiło wadę postępowania. Sąd podkreślił, że zasada związania oceną prawną jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego. Wskazał, że organ nie wykazał przesłanek zwalniających go od związania wcześniejszym wyrokiem NSA. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji publicznej jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego lub przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził naruszenie art. 30 ustawy o NSA, który nakłada obowiązek związania organu oceną prawną sądu. Organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku NSA, co stanowiło wadę postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
Dz.U. 1995 nr 74 poz 368 art. 30
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem skargi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji administracyjnej.
Dz.U. 1991 nr 17 poz 75 art. 21 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Przepisy dotyczące stosowania przepisów o pozbawianiu uprawnień kombatanckich, w tym wyjątki dla osób skierowanych przez organizacje niepodległościowe lub wykonujących zadania niezwiązane ze zwalczaniem takich organizacji.
Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 art. 25 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Podstawa do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób pełniących służbę lub funkcję w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa.
Pomocnicze
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Dz.U. 1991 nr 17 poz 75 art. 26 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Wykonaniu podlegają jedynie prawomocne decyzje o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa utrzymania w mocy własnej decyzji.
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył art. 30 ustawy o NSA, nie stosując się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku NSA. Organ nie wykazał wystarczających dowodów na poparcie swojej tezy o niepodległościowym charakterze Armii Ludowej. Organ nie zastosował się do wymogu zasięgnięcia opinii komisji, co było kwestionowane w poprzednim wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem skargi. Naruszenie zasady związania oceną prawną przez organ administracji stanowi wadę decyzji skutkującą uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Negatywne skutki zaniedbań po stronie organu w postępowaniu nie mogą obciążać skarżącego.
Skład orzekający
Anna Lechowska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Ewa Wojtyna
członek
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych dla organów administracji publicznej w kolejnych postępowaniach."
Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których doszło do naruszenia zasady związania oceną prawną sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest związanie organów administracji oceną prawną sądów, co ma kluczowe znaczenie dla praworządności i ochrony praw obywateli.
“Organ zignorował wyrok sądu? Sprawdź, dlaczego to naruszenie prawa!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Rz 111/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2004-12-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-01-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Anna Lechowska /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Ewa Wojtyna Robert Sawuła Symbol z opisem 634 Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej Hasła tematyczne Kombatanci Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 1995 nr 74 poz 368 art. 30 Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1991 nr 17 poz 75 art. 21 ust. 3 i 4, art. 26 ust. 1 Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. D. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie SA/Rz 111/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku F. D., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 1999 r. Nr [...] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich z tytułów: "udział w ruchu oporu GL" i "utrwalanie władzy ludowej". Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138§ l pkt l w związku z art.127 §3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 01 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371. Z uzasadnienia tej decyzji i akt postępowania w sprawie wynika, że decyzją z [...] sierpnia 1998 r. Kierownik Ud/sKiOR pozbawił uprawnień kombatanckich F. D., jako osobę zatrudnioną w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Okoliczność ta uzasadniała pozbawienie uprawnień w oparciu o dyspozycję art. 25 ust. 2 pkt l lit. a ustawy o kombatantach. Decyzję tę zakwestionował F. D. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. Kierownik Ud/sKiOR utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2001 r. Nr SA/Rz 1999/99 uchylił decyzję Kierownika Ud/sKiOR z dnia [...] listopada 1999 r. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w trybie określonym w art. 127 §3 kpa, Kierownik Ud/sKiOR po raz kolejny utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2002r. W jej motywach podniósł, że fakt zatrudnienia F. D. w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa jest bezsporny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził on m.in.: "Z zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że nie zwalczałem organizacji i osób walczących o niepodległość i suwerenność RP. Przedłożyłem również dowody, że do pracy w organach BP zostałem skierowany przez organizację wojskową AL, w której szeregach walczyłem, a wcześniej w GL," F. D. przedłożył również oświadczenie własne z dn. 25. sierpnia 1999 r., w którym stwierdził, że nie brał udziału w walkach "z bandami reakcyjnego podziemia". , lecz raz tylko uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii w okolicach Sanoka i Leska. Z nadesłanych do Urzędu przez Instytut Pamięci Narodowej kopii dokumentów znajdujących się w aktach osobowych F. D., wynika, że służył on w organach Bezpieczeństwa Publicznego od września 1944 r. (zatw. rozkazem z 11 XII .1944 r.) w PUBP K., jako wywiadowca Sekcji IV, od l VII 1945 r., jako referent Sekcji W.B. (Walki z Bandytyzmem), 12 XI 1945 r. został przeniesiony do Centralnej Szkoły MBP w charakterze słuchacza, od 10 II 1946 r. w MBP, jako kurier poczty specjalnej II Departamentu. Służbę zakończył dnia 1. 02 1951 r. W piśmie do Departamentu Personalnego MSW z dnia 6 lipca 1980 r. F. D. stwierdził m.in.: "Ogólnie w organach Bezpieczeństwa Publicznego ewidentnie pracowałem od 21 września 1994 r. do l lutego 1951 r., natomiast nie ewidentnie, społecznie, jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej na posterunku w R. od l VIII do 21 IX 1944 r. razem z wszystkimi członkami AL Oddziału "Iskra". W czasie wykonywania specjalnej pracy operacyjnej w listopadzie 1948 r. zostałem zaatakowany przez wrogie podziemie i mocno pobity na ul. Kruczej, za wykazaną odwagę, nie dopuszczenia do zdradzenia tajemnicy wykonywanej pracy, na wniosek ówczesnego Dyrektora Departamentu, zostałem odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. . (...) Za aktywny udział w walkach z bandami w 1944 -1945 r. na rzeszowszczyźnie w byłych powiatach Kolbuszowa i sąsiednich otrzymałem 2 wyroki śmierci od dowódców ściganych band (...) Za udział w walkach z bandami zostałem wyróżniony: Medalem Zwycięstwa i Wolności, Odznaką Grunwaldu, Srebrnym Krzyżem Zasługi." Dowodzi to jednoznacznie, że w czasie pełnienie służby w UB brał on czynny udział w walkach z podziemiem. Zapisy w aktach personalnych pokrywają się przy tym z dokumentami znajdującymi się w aktach kombatanckich F. D. We "Wspomnieniu" F. D stwierdził m.in.: "Od l października 1944 r. zostałem już etatowym funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa w K. (..). Czynny i aktywny udział w walkach z bandytyzmem i reakcyjnym podziemiem na terenie powiatu: Kolbuszowa, Mielec, Tarnobrzeg, Nisko, Rzeszów i Dębicy. Walczyłem w grupie operacyjnej, którą dowodził W. O., W. T., z bandą "Lisa", "Puzia", "Tarzana" i "Zapory" oraz wielu mniejszymi ugrupowaniami podziemnymi. (...). Za udział w walkach z bandytyzmem i reakcyjnym podziemiem otrzymałem dwa wyroki śmierci i jedno zagrożenie natychmiastowego wystąpienia z tych organów.. (...). W październiku 1945 r. zostałem skierowany na oficerską szkołę MBP w Ł. Po ukończeniu tej szkoły w stopniu chorążego zostałem skierowany do dalszej pracy w MBP w W. Tam w dalszym ciągu brałem udział w walkach z bandytyzmem na terenie województwa warszawskiego i częściowo białostockiego. Pamiętam tylko jedną nazwę bandy Rudego. W 1946 r. pod koniec września w potyczce z bandą w okolicach z Siedlcami (sic!) zostałem ranny w lewą nogę.". Jak wynika, z "Informatora o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944 - 1956" opracowanego przez MSW (Lublin 1993 r.), oddział Wojciecha Lisa ps. "Lis" należał do podziemia poakowskiego (s. 34), oddział Czesława Chuchmalskiego "Tarzana" należał do podziemia o rodowodzie narodowym (s. 111). W. P. ps. "Tokaj" był komendantem Obwodu Lubaczów Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (s. 117). Oddział Hieronima Dekutowskiego "Zapory" należał do Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" (s. 82). Były to zatem oddziały należące do podziemia niepodległościowego. Odnośnie faktu skierowania F. D. do organów bezpieczeństwa przez Armię Ludową, należy podnieść, że według literatury przedmiotu żołnierze AL stanowili jeden z podstawowych elementów składowych tworzonego od lipca 19944 r. aparatu bezpieczeństwa i MO. Jak np. stwierdził prof. Henryk Dominiczak w książce "Organy Bezpieczeństwa PRL 1944 - 1990" (Warszawa 1997 r.): "Skład osobowy organów bezpieczeństwa wywodził się z trzech źródeł: grup specjalnych szkolonych w ZSRR, Armii Polskiej w ZSRR oraz pepeerowskiej Gwardii Ludowej i Armii Ludowej" (s. 16). Należy przy tym podkreślić, że AL była zorganizowana i podlegała Polskiej Partii Robotniczej, która od lipca 1944 r. rządziła Polską. W związku z powyższym skierowanie do organów bezpieczeństwa przez AL, nie spełnia dyspozycji art. 21 ust. 3 pkt l cyt. ustawy. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt l lit. a cyt. ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Podług art. 21 ust. 3 pkt l cyt. ustawy o kombatantach w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dn. 25. 04. 1997 r. przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy nie stosuje się wobec osób, które: przedłożą dowody, że do organów BP zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy, bądź przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w UB wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Z uchwały NSA w składzie 7 sędziów z dn. 12. 03. 2001 r. sygn. OPS 14/00 wynika, jeżeli decyzja została wydana w wyniku postępowania toczącego się po uchyleniu przez NSA poprzedniej decyzji ostatecznej w tej samej sprawie, wydanej przed wejściem w życie cyt. ustawy z dn. 4 marca 1999 r., ma zastosowanie przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dn. 24 01 1991 r. o kombatantach, wprowadzony ustawą z dnia 25 .04. 1997 r. W świetle dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy F. D., należy stwierdzić, że przepisy przywołanego wyżej artykułu 21 ust. 3 ustawy o kombatantach nie mają w jego przypadku zastosowania, stąd zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich została utrzymana w mocy - konkluduje organ. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył F. D. domagając się jej uchylenia i przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24.01. 1991r., bądź jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i przyznania mu uprawnień z tytułu pełnienia służby żołnierskiej w A.L. w czasie okupacji hitlerowskiej . W uzasadnieniu skarżący zarzucił naruszenie "art. 1 pkt 2 lit.5" ustawy o kombatantach poprzez uznanie , że Armia Ludowa nie stanowiła organizacji niepodległościowej. Była to organizacja zbrojna, walczyła z okupantem hitlerowskim i przyczyniła się do wyzwolenia spod okupacji niemieckiej. Była jedną z wielu organizacji niepodległościowych na terenie powiatu kolbuszowskiego. Teza , iż była ona zapleczem personalnym struktur Urzędu Bezpieczeństwa nie jest prawdziwa. Jeżeli nawet niektórzy żołnierze A.L. przeszli do pracy w tych strukturach, to czynili to z pobudek emocjonalnych , w zamiarze zabezpieczenia porządku publicznego, ochrony majątku państwowego i prywatnego przed bandami zbrojno-rabunkowymi. Bandy te nie miały nic wspólnego z organizacjami niepodległościowymi. Nie były takimi organizacjami ugrupowania Tarzana, Puzia, Zapory, czy Lisa działające na terenie powiatu kolbuszowskiego i powiatów sąsiednich . Były to bandy zbrojno- rabunkowe, czego dowodzą prawomocne wyroki skazujące ich członków za rabunki a nie za działalność polityczną. Przyjmując odmiennie i wykluczając skierowanie skarżącego do służby przez A.L. jako organizację niepodległościową zaskarżona decyzja narusza art. 25 w zw. z art. 21 ustawy ust. 2 pkt 4 lit. a i b w zw. z ust. 3 z którego wynika, że przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i b nie stosuje się do osób skierowanych do pracy przez organizacje niepodległościowe a także do osób , które pełniły zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.. Skarżący wykonywał prace kuriera poczty a zatem wykonywał swoje obowiązki tak, jak pracownik Poczty Polskiej, nie naruszał prawa i nie był karany a IPN nie prowadzi przeciwko niemu żadnych dochodzeń. Do UB poszedł z pobudek emocjonalnych. Nie jest winien wojnie i postanowieniom jałtańskim a w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa pracował w przekonaniu, ze służy niepodległemu państwu polskiemu.. Pozbawienie go uprawnień dowodzi zastosowania odpowiedzialności zbiorowej, co w kolejnym poselskim projekcie zmiany ustawy jest wyłączone. W związku z powyższym Sąd uchyli zaskarżoną decyzję i przyzna skarżącemu uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w "Ruchu Oporu Armii Ludowej" skreślając tytuł utrwalanie władzy ludowej, bądź uchyli zaskarżoną decyzje i przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, gdzie skarżące przedstawi nowe nieznane dowody skierowania go do służby w organach B.P. przez organizacje niepodległościową , jaką była A.L. – wnioskuje skarżący. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Sąd uwzględnia skargę na decyzje administracyjną, jeśli w wyniku kontroli stwierdzi, iż jest ona dotknięta naruszeniami prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu określonym w art. 145 §1 i 2. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na uchyleniu tej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn odmiennych, niż podnoszone w skardze. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dotyczy art.30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm. ) obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji. Z mocy tego przepisu, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem skargi. Oznacza to , że orzeczenie tego sądu wykraczało poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym podjęto zaskarżone rozstrzygnięcie i oddziaływało na przyszłe postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne w danej sprawie. Pojęcie "ocena prawna" oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawana sprawą. Mieści się w nim zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa ), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało uznane w danym konkretnym przypadku za błędne oraz jakie, zdaniem Sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena prawna może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Brak w przepisie art. 30 ustawy o NSA wyraźnego stwierdzenia o obowiązywaniu tzw. wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku ( o czym stanowił wyraźnie art. 386 § 6 kpc ) nie był w poglądach judykatury uważany za przeszkodę w przyjęciu ich obowiązywania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji . Związanie oceną prawną zwartą w orzeczeniu sądowym mogło być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy lub przepisów prawa, jeżeli nastąpiła ona po wydaniu wyroku, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej ( patrz np: wyrok NSA z dnia 27.11 1998 r. I SA 1015/98, z 9.07.1999 r IV SA 1177/97, z 6.02 1999 r. IV SA 587/97 Zbiór orzecznictwa komputerowego LEX Nr 45119, 47301, 47823 ) Naruszenie zasady związania oceną prawną przez organ administracji stanowi, podług jednolitych poglądów orzecznictwa, wadę decyzji skutkującą uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zaznaczyć przy tym wypadnie, że zasada ustanowiona w art. 30 ustawy o NSA została wprowadzone do P.p.s.a w art. 153 , który stanowi, że ocena prawna i wskazania, co dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu toczyło się postępowanie sądowadministracyjne zakończone jego wyrokiem NSA OZ w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2001r. sygn. akt SA / Rz 1999/99. Uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd wyraził pogląd , iż wydano ja z naruszeniem art. 21 ust. 4 ustawy kombatantach dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 25 kwietnia 1997r o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 68, poz. 436). Przepis ten przewidywał, że przy orzekaniu w sprawach osób, o których mowa w ust. 3 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasięga opinii powołanej przez niego komisji składającej się z przedstawicieli stowarzyszeń ( związków kombatanckich) i osób represjonowanych zgłoszonych przez Radę ( do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych). Pogląd prawny o obowiązku zastosowania tego przepisu wobec skarżącego, mimo jego nieobowiązywania w dacie wydania zaskarżonej decyzji ( wobec skreślenia go z dniem 9 października 1999r. kolejną ustawą zmieniającą z dnia 4 marca 1999r. – Dz.U. Nr 77, poz. 862 ) Sąd wywiódł z zasady, iż negatywne skutki zaniedbań po stronie organu w postępowaniu ( przewlekłość skutkująca rozpoznawaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy już po wejściu przepisów zmieniających ) nie mogą obciążać skarżącego. Pogląd ów Sąd wsparł odwołaniem się do uzasadnienia uchwały Składu 7 sędziów NSA z dnia12 marca 2001r. sygn. OPS 14/00 ONSA Nr 3 poz. 101 ) W ocenie Sądu wyrażonej we wspomnianym wyżej wyroku z dnia 12 kwietnia 2001r.organ nie wykazał również dowodów, na podstawie których ustalił okoliczność, iż wymienione w nim ugrupowania miały charakter niepodległościowy a Armia Ludowa taką organizacją nie była, stanowiła natomiast zaplecze kadrowe dla formowanego od 1944r. aparatu bezpieczeństwa w Polsce. Poglądy te zgodnie z przytoczonym art. 30 ustawy o NSA wiązały organ, który orzekał w sprawie ponownie i wydał obecnie zaskarżoną decyzję, jako że wyrok ten nie został uchylony, ani zmieniony w przewidzianej przez tą ustawą trybie. Wiążą one także Sąd orzekający w niniejszej sprawie, choć rozpoznaje on skargę już po uchyleniu ustawy o NSA, bowiem art. 99 powołanej na wstępie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjął zasadę związanie wojewódzkich sądów administracyjnych wyrokami NSA - poza uchwałami tego Sądu wydanymi przed 1 stycznia 2004r. Orzekając ponownie organ wskazał dowody, na podstawie których ustalił okoliczności dotyczące zakwalifikowania ugrupowań, zwalczanych przez skarżącego oraz Armii Ludowej, nie wypełnił natomiast wymogu uzyskania opinii przewidzianej we wspomnianym art. 21 ust. 4 ustawy o kombatantach.... Należy zauważyć przy tym, że kwestii tej nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , jak również odpowiedzi na skargę. O wątpliwościach po stronie organu w tym przedmiocie świadczyć może pismo Naczelnika Wydziału III Odwołań Departamentu Orzecznictwa adresowane do Dyrektora tegoż Departamentu z prośbą o wydanie dyspozycji w sprawie, wobec nie powoływania obecnie takich Komisji. W aktach brak jednak w tej kwestii jakichkolwiek innych ustaleń, co przy całkowitym milczeniu organu , odnośnie przyczyn odstąpienia od poglądu prawnego Sądu, nie pozwala uznać za wykazane , że zachodzą przesłanki zwalniające od związania wyrokiem. W postępowaniu ponownym organ szczegółowo wyjaśni kwestię funkcjonowania opisanych komisji i dokonana oceny, czy w świetle tych ustaleń istnieją podstawy do zwolnienia go od związania poglądem Sądu o obowiązku zasięgnięcia jej opinii. Jeśli nie, zasięgnie tej opinii i dopiero po jej uzyskaniu podejmie decyzję w sprawie. Stwierdzone naruszenie prawa czyni przedwczesnym rozważania co do oceny zarzutów skargi. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. Wobec wynikającej z art. 26 ust 1 ustawy o kombatantach.... zasady, iż wykonaniu podlegają jedynie prawomocne decyzje o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI