II SA 862/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2005-06-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja gruntówdroga dojazdowagranice działkiprawo geodezyjnepostępowanie administracyjneprawo rzeczowesąd administracyjnyuchylenie decyzjinaruszenie prawawspółposiadanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące ewidencji gruntów, wskazując na istotne naruszenia proceduralne i brak jednoznacznego ustalenia stanu prawnego.

Sprawa dotyczyła wniosku A. K. o zmianę wpisu w operacie ewidencji gruntów wsi R. w zakresie działki nr 304/2, obejmującej drogę dojazdową. Skarżący domagał się wykazania go jako właściciela i przywrócenia przebiegu drogi zgodnie z mapą katastralną. Po wielokrotnych decyzjach organów administracji, WSA uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, w tym brak udziału wszystkich stron i niejednoznaczne ustalenie wniosku skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty dotyczącą ewidencji gruntów. Spór koncentrował się wokół działki nr 304/2, stanowiącej drogę dojazdową, oraz jej przebiegu i właściciela. A. K. domagał się wykazania go jako właściciela i przywrócenia pierwotnego przebiegu drogi zgodnie z mapą katastralną. Organy administracji kilkukrotnie wydawały decyzje, raz uchylając poprzednią i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, a raz odmawiając wprowadzenia zmian. Ostatecznie, Wojewódzki Inspektor utrzymał w mocy decyzję Starosty, która wprowadziła zmiany podmiotowe (wykazując A. K. i M. P. jako współposiadaczy samoistnych) i odmówiła zmian przedmiotowych dotyczących przebiegu drogi. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, które powinny być dochodzone przed sądem powszechnym. Wskazał na brak jednoznacznego ustalenia wniosku skarżącego, brak udziału wszystkich stron w postępowaniu oraz nieprawidłowe ustalenie stanu władania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani ich granic. Takie spory powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne lub w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów jedynie rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy, nie tworząc ani nie nadając praw. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Spory o granice i własność wymagają odrębnego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

rozp. MRRiB z 29.03.2001 § § 10 ust. 2, § 45, § 36

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnego naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

rozp. MRRiB z 29.03.2001 art. 10 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pozwala Staroście na wykazanie osoby władającego (samoistnego posiadacza) do czasu prawnego uregulowania własności gruntu.

rozp. MRRiB z 29.03.2001 art. 12 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

W związku z § 10 ust. 2, pozwala na wykazanie władającego do czasu uregulowania własności.

rozp. MRRiB z 29.03.2001 art. 36

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB z 29.03.2001 art. 45

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Dotyczy aktualizacji operatu ewidencji gruntów.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.g.k. art. 20 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zakres i cel ewidencji gruntów i budynków.

p.g.k. art. 22

Ustawa z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązek utrzymania ewidencji w stanie aktualności.

p.g.k. art. 23

Ustawa z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podstawa dokonywania zmian w danych ewidencyjnych.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Określenie kręgu stron postępowania.

k.p.a. art. 61

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 156

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Okoliczności stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organy obu instancji. Brak zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom w postępowaniu. Niejednoznaczne ustalenie zakresu wniosku skarżącego. Ewidencja gruntów nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości i ich granice.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów posiada tylko funkcje informacyjno –techniczne, nie tworzy natomiast stanów prawnych. Wpisy w niej dokonywane mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Spory, co do granic działki i jej powierzchni, jako pochodnej granic nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ewidencyjnym.

Skład orzekający

Anna Lechowska

przewodniczący sprawozdawca

Marian Ekiert

członek

Ryszard Bryk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ewidencji gruntów, rola sądów administracyjnych w kontroli działalności administracji, znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowań administracyjnych i zapewnienia udziału stron."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań ewidencyjnych i ich relacji do postępowań cywilnych. Konkretne zastosowanie zależy od stanu faktycznego i prawnego danej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości i podkreśla znaczenie prawidłowego procedowania oraz rozgraniczenia kompetencji między sądami administracyjnymi a cywilnymi.

Ewidencja gruntów to nie wyrok: jak błędy proceduralne mogą uchylić decyzję administracyjną.

Dane finansowe

WPS: 30 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Rz 1687/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-06-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Ekiert
Ryszard Bryk
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 10 ust. 2, § 45, § 36
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 28, 61 oraz 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert NSA Ryszard Bryk Protokolant: sekr. sąd. M. Kołcz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego A. K. kwotę 30 zł /słownie: trzydzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1687/03
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] października 2003r . Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R., po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].07.2003 r. Nr [...] orzekającej o:
- wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi R. w pozycji rej. nr 479 zmian podmiotowych dotyczących działki nr 304/2 o pow. 0,03 ha i wykazaniu w miejsce Z. K. c. S2. w 1/2 cz. A. K. s. S1. i J. oraz w 1/2 cz. M. P. c. J. i S1., jako współposiadaczy samoistnych,
- odmowie wykazania w operacie ewidencji gruntów wsi R. dawnej pgr 3730 stanowiącej drogę dojazdową zgodnie z mapą katastralną w skali l :2880 - utrzymał w mocy zaskarżoną tym odwołaniem decyzję.
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l Kpa oraz art. 20 ust. l i 2 , art. 7b ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz. U. Nr 100 z 2000 r. poz. 1086 ze zm.)
Z uzasadnienia decyzji wnika, że A. K. należący do grona ustawowych spadkobierców po J. K. i S2. K. zwrócił się z wnioskiem, który po modyfikacji zmierzał do wykazania go w ewidencji gruntów jako właściciela działki Nr 304/2 oraz przywrócenia jej przebiegu zgodnie z granicami dawnej parceli gruntowej Nr 3730 przedstawionej na mapie katastralnej w skali 1 :2880
Starosta [...] decyzją z dnia [...].05.2002 r. Nr [...] odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi R., gm. C. zmian polegających na wykazaniu wnioskodawcy, jako właściciela działki Nr 304/2 oraz zmiany przebiegu granic tej działki zgodnie z przebiegiem granic odpowiadających dawnej parceli gruntowej Nr 3730 przedstawionej na mapie katastralnej w skali l :2880.
Po rozpatrzeniu odwołania A. K. od tej decyzji, organ II instancji uchylił decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając w oparciu o wysuwane żądania analizę stanu ewidencyjnego części pgr 3730, odpowiadającej obecnej działce nr 304/2 od czasu założenia ewidencji gruntów do chwili odnowienia operatu ewidencyjnego wsi R.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] ponownie odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi R. zmian przebiegu granicy działki nr 304/2 odpowiadającej dawnej pgr 3730 oraz wykazaniu jej na rzecz A. K.
Odmawiając wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów zmian według żądań wnioskodawcy, organ I instancji stwierdził, iż brak jest przesłanek do ich dokonania, gdyż przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało istnienie sporu zarówno co do przebiegu linii granicznych działki nr 304/2 jak i do ustalenia osoby władającej działką. Ponadto Starosta podał, iż A. K. nie przedstawił dokumentu potwierdzającego aktualny stan prawny przedmiotowej działki.
Od tej decyzji A. K. złożył odwołanie, w którym stwierdził, iż jego ojciec korzystał z drogi dojazdowej i był wykazany jako jej użytkownik. Obecnie on sam korzysta z działki nr 304/2 w formie dojazdu do własnej posesji i dlatego powinien być wykazany w operacie ewidencyjnym . Ponadto domaga się wykazania tej drogi zgodnie z przebiegiem parceli gruntowej 3730 przedstawionej na mapie katastralnej. W oparciu o akty własności ziemi nie zgadza się również z przedstawioną powierzchnią całego gospodarstwa rolnego przejętego po ojcu.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...].10.2002 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję I instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia zalecając w szczególności analizę dokonanego wpisu w operacie ewidencji gruntów wsi R. odnośnie osoby władającej działką nr 304/2. Ponadto zalecił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ustalenie władającego tą działką.
Starosta [...] kolejną decyzją z dnia [...].12.2002 r. Nr [...] odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi R. zmian polegających na wykazaniu w części kartograficznej w działce nr 304/5 przebiegu dawnej pgr 3730 stanowiącej drogę, zgodnie z mapą katastralną w skali l :2880.
Tak podjętą decyzję uzasadnił brakiem jednoznacznego wskazania przez zainteresowane strony biorące udział w postępowaniu przebiegu granic drogi nr 304/2 . Ponadto w uzasadnieniu decyzji podał, że z uwagi na brak jednomyślnej zgody stron co do osoby władającej sporną drogą oraz niezgodności między prawami podmiotów ujawnionych w księgach wieczystych nie było możliwości dokonania zmian w operacie ewidencyjnym w zakresie spraw podmiotowych.
Odwołanie od decyzji Starosty [...] złożył A. K.
W jego uzasadnieniu nawiązując do rodzinnej tradycji związanej z użytkowaniem kwestionowanej drogi służącej jako dojazd do pól uprawnych, domagał się wykazania jej zgodnie z przebiegiem pgr 3730 przedstawionej na mapie katastralnej . Ponadto twierdzi iż zarówno droga jak i całe gospodarstwo należące do ojca znajdują się obecnie w jego użytkowaniu i dlatego wykazanie go w ewidencji gruntów jest zasadne.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi R. opisanych na wstępie zmian podmiotowych dotyczących działki nr 304/2 i odmówił wykazania w operacie ewidencyjnym zmian przedmiotowych dotyczących przebiegu pgr 3730 zgodnie z mapą katastralną w skali 1:2880.
Od tej decyzji złożył odwołanie A. K. zarzucając, że cała droga na odcinku od drogi asfaltowej do drogi w kierunku D. należała do S2. K. i powołując się na stan katastralny przebiegu tej drogi wykazany na mapie w skali 1:2880. Domaga się jej przywrócenia w obowiązującym operacie ewidencyjnym. Ponadto podkreśla, że wykazanie w operacie ewidencyjnym niewłaściwej osoby w 1/2 cz. jako samoistnego współposiadacza dz. nr 304/2 spowodowało konflikt pomiędzy użytkownikami tej drogi.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. nie uwzględnił odwołania i decyzją opisana na wstępie utrzymał zaskarżoną nim decyzję w mocy.
W jej motywach podniósł, iż przedmiotem wystąpienia A. K. do organu prowadzącego ewidencję gruntów wsi R. było dokonanie zmiany w części kartograficznej oraz opisowej przebiegu granic działki nr 304/2 stanowiącej drogę dojazdową , zgodnie z przebiegiem granic pgr 3730 przedstawionych na mapie katastralnej w skali 1:2880. A. K. we wnioskach kierowanych do Starosty [...] podważa również wykazanie w operacie ewidencji gruntów wsi R. drogi dojazdowej oznaczonej nr 304/2 na rzecz Z. K. i żąda wykazania tej drogi na swoją rzecz.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że kwestionowana droga dojazdowa oznaczona jako pgr 3730 wpisana została podczas regulowania własności gospodarstw rolnych w 1974 r. m.in. na rzecz S2. K. i wykazana na mapie katastralnej w skali 1:2880 wzdłuż wschodniej granicy pgr 2568/1 stanowiącej własność S1. T. Podczas odnowienia operatu ewidencyjnego wsi R. w 1986 r. nastąpiła zmiana oznaczenia i konfiguracji działek. Zgodnie z kopią mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 kwestionowana droga dojazdowa o zmienionym przebiegu granic została oznaczona nr 304/2 i wykazana w rejestrze gruntowym na rzecz Z. K. c. S1. Z protokołu ogłoszenia stanu władania wynika, że A. K., jako użytkownik po nieżyjącym ojcu S. K. przyjął wykazany stan władania pod względem powierzchni, klas i umiejscowienia gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po ojcu.
Zgodnie z aktem notarialnym Rep. A numer [...] sporządzonym w dniu 07.08.1992 r. Z. K. sprzedała na rzecz M. P. działki oznaczone w operacie ewidencyjnym nr nr 304/1 i 304/3 obj. Kw. Nr 40787.
Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, że stan faktyczny spornej drogi różni się od stanu wykazanego w operacie ewidencji gruntów. Załączona do sprawy dokumentacja z pomiaru geodezyjnego wraz ze szkicem polowym sporządzonym przez geodetę uprawnionego przedstawia stan faktyczny na gruncie przebiegu granic działki nr 304/2. Z treści protokołu granicznego wynika , że droga wykazana na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 na niewielkim odcinku pokrywa się ze stanem faktycznym na gruncie wyznaczonym przez użytkowników przyległych działek. Ponadto z protokołu oraz z całości prowadzonego postępowania administracyjnego wynika, iż przebieg granic działki nr 304/2 wykazanej na rzecz Z. K. jest sporny. Jednocześnie nie zgadza się ona na wyznaczenie przebiegu spornej drogi zgodnie z żądaniem A. K. wzdłuż wschodniej granicy działki nr 304/5 stanowiącej jej własność. A. K. natomiast nie zgodził się na jakiekolwiek czynności geodezyjne na gruncie związane z pomiarem drogi i odmówił podpisania protokołu granicznego.
Żądanie wykazania przebiegu granic działki nr 304/2 w obowiązującym operacie ewidencyjnym wsi R. zgodnie ze stanem przedstawionym na mapach katastralnych nie daje podstawy do dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów, a rozbieżności co do przebiegu granic tej działki wynikające z mapy katastralnej i obecnej ewidencyjnej nie oznaczają, iż prawidłowy jest stan katastralny.
Stan katastralny wnioskowanej nieruchomości istniał przed wielu laty a na przestrzeni okresu czasu od daty założenia katastru do daty odnowienia operatu ewidencyjnego zaistniały zdarzenia powodujące skutki w sferze prawa cywilnego odnoszące się do prawa własności. Nieruchomość ta nie została objęta postępowaniem uwłaszczeniowym a w wyniku odnowienia operatu ewidencyjnego zmieniła oznaczenie i konfiguracje
W postępowaniu administracyjnym w sprawie wprowadzania zmian w ewidencji gruntów nie mogą być rozstrzygane zagadnienia dotyczące przebiegu granicy, zwłaszcza gdy występują kwestie sporne między właścicielami sąsiednich nieruchomości. Ustalenie przebiegu spornej granicy może nastąpić w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości z wniosku z jednej ze stron.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wykazała, że w obowiązującym operacie ewidencji gruntów wsi R. działka nr 304/2 o pow. 0,03 ha została wykazana na rzecz Z. K.
Pisemne oświadczenia składane przez Z. K. podczas prowadzonego postępowania administracyjnego dowodzą, że działka nr 304/2 nigdy nie stanowiła jej własności;
Ponieważ unormowania prawne zawarte w § 12 ust. 2 w związku z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U.Nr 38 z 2001r. poz. 454), pozwalają Staroście na wykazanie osoby władającego ( samoistnego posiadacza ) do czasu prawnego uregulowania własności gruntu, zatem słusznie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzekł on o wykazaniu w operacie ewidencyjnym wsi R. władających działką nr 304/2 A. K. i M. P. po 1/2 cz.
Prawo własności jest prawem rzeczowym uregulowanym przez Kodeks cywilny i wszelkich żądań związanych z ustaleniem tego prawa lub jego odmową można dochodzić na drodze cywilno-prawnej przed sądem powszechnym, który jest wyłącznie uprawniony do ustalania własności lub rozstrzygania sporów na tym tle powstałych. Orzeczenie sądowe w tej sprawie będzie stanowiło podstawę do ewentualnego dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów.
Skargę na tę decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. K. nie precyzując kierunku jej weryfikacji.
W jej obszernym uzasadnieniu ponowił zarzuty swoich odwołań i stwierdził, że zmiany , co do przebiegu drogi i jej własności są następstwem działań organu. On złożył doniesienie w tej sprawie do Prokuratury, która prowadzi postępowanie. Wydanie decyzji przed jego zakończeniem uważa za przedwczesne. Zarzucił też, iż nie brał udziału w ustalaniu przebiegu granicy na gruncie w dniu 16 maja 2003r. i nie zna treści dokumentu spisanego w trakcie tych pomiarów. Przebieg drogi powinien odpowiadać mapie katastralnej, bowiem drogą o takim przebiegu dojeżdżał jego ojciec do pól. M. P. zagrodziła drogę i uniemożliwia mu przejazd.
Poruszył też nie wyjaśnioną kwestię zmiany powierzchni działek po rodzicach, o czym dowiedział się w 1992r. Nie zamierza prostować tych spraw na drodze sądowej, bowiem go na to nie stać.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Już po wydaniu decyzji zaskarżonej zmarł uczestnik postępowania administracyjnego T. K. O toczącym się postępowaniu sądowym i terminie rozprawy Sąd zawiadomił jego następców prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2) .Oznacza to, że Sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę , gdy narusza on prawo materialne , czy przepisy proceduralne w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) , zwanej dalej P.p.s.a.
Z mocy 134 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jej art. 135 obliguje go natomiast do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.
Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że zarówno decyzje organów obu instancji dotknięte są naruszeniami prawa obligującymi do ich eliminacji z obrotu prawnego – aczkolwiek głownie z przyczyn innych, niż w skardze podniesione.
Zaskarżoną decyzją dokonano zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu R. Gm. [...] polegające wprowadzeniu w pozycji rej. nr 479 zmian podmiotowych dotyczących działki nr 304/2 o pow. 0,03 ha i wykazaniu w miejsce Z.K. c. S1. w 1/2 cz. A. K. s. S2. i J. oraz w 1/2 cz. M. P. c. J. i S1., jako współposiadaczy samoistnych i jednocześnie odmówiono wykazania w tymże operacie dawnej pgr 3730 stanowiącej drogę dojazdową zgodnie z mapą katastralną w skali l :2880
Podług art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz. U. Nr 100 z 2000 r. póz. 1086 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą - ewidencja gruntów i budynków stanowi zbiór informacji o gruntach i budynkach ze wskazaniem danych wymienionych w tym przepisie, w tym także dotyczących ich właścicieli a w pewnych przypadkach również podmiotów władających gruntami i budynkami. Będąc zbiorem danych o istniejącym stanie faktycznym i prawnym w odniesieniu do przedmiotu nią objętego, ewidencja gruntów posiada tylko funkcje informacyjno –techniczne, nie tworzy natomiast stanów prawnych.
Z uwagi na swój charakter nie rozstrzyga ona w szczególności sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje natomiast stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy orzekające, co oznacza, że wpisy w niej dokonywane mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny.
Ze względu rolę ewidencji, która służy planowaniu przestrzennemu, wymiarowi podatków i świadczeń, a także oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, statystyce publicznej i gospodarce nieruchomościami winna być ona utrzymywana w stanie aktualności ( art. 22 ustawy w zw. z § 44 pkt. 2 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. Nr 38 poz. 454 ), zwanego dalej rozporządzeniem. Zadanie to należy do starosty, który winien zmian zapewniających jej aktualność dokonywać.
Zmian w danych ewidencją objętych dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń, decyzji , aktów notarialnych, aktów normatywnych i opracowań geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego a także innych dokumentów i ewidencji ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów ( art. 20 w zw. z art. 23 ustawy i § 46 rozporządzenia ). Służy temu aktualizacja operatu ewidencji gruntów, przewidziana w § 45 rozporządzenia, której dokonuje się urzędu lub na wniosek osób wymienionych w §10 i 11 rozporządzenia, w tym właścicieli i władających gruntami. W toku postępowania aktualizacyjnego organ prowadzący ewidencję nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych podlegających ewidencji ( patrz; wyrok NSA II SA 862/00, Zbiór orzecznictwa komputerowego Lex Nr 53361, II SA 566/99, Lex 46217, II SA 914/98, Lex 41816, II SA 1094/98, Lex 41305 ), bowiem przepisy ustawy nie stwarzają podstaw prawnych do kształtowania w tym trybie stosunków własnościowych i związanych z nimi uprawnień i obowiązków.
Akty innych organów, na podstawie których dokonywane są zmiany w ewidencji winny mieć walor aktualności. Oznacza to, że nie jest możliwe dokonywanie zmian na podstawie aktów pochodzących z odległej przeszłości, wobec których brak pewności, że w okresie po ich wydaniu nie zaszły zmiany w stanie prawnym nieruchomości, w szczególności mające wpływ na kwestie własnościowe. ( patrz; wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r. II SA 1155/92, ONSA 1994 r. Nr 2, poz. 61 ).
W postępowanie aktualizacyjnym, które wymaga złożenia wyjaśnień przez zainteresowanych lub uzyskania dowodów stosuje się art. 22 ust. 3 ustawy , uprawniający starostę do zobowiązania osób i podmiotów, których prawa są ujawniane w operacie, by dostarczyły dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do ich wprowadzenia lub prowadzi się postępowanie administracyjne.
Postępowanie takie podlega regułom kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza między innymi, że organ winien zapewnić w nim udział wszystkim stronom postępowania. Ich krąg zależy od tego czego wpis ma dotyczyć - co do zasady muszą to jednak być osoby, które żądają czynności organu ze względu na swój interes prawny lub, których interesu prawnego dotyczy postępowanie( art. 28 kpa). Z uwagi na treść art. 20 ustawy będą to niewątpliwie właściciele nieruchomości i ich następcy prawni oraz władający nieruchomościami.
Jeśli postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany wpisu w ewidencji wszczynane jest tak jak w sprawie na wniosek, to wobec faktu, że przedmiot wniosku wiąże organ, który może decyzją wniosek uwzględnić (w postępowaniu aktualizacyjnym poprzez orzeczenie o zarejestrowaniu prawa lub faktu) lub odmówić jego uwzględnienia (wydając decyzję o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów w żądanym zakresie).
Skoro zatem postępowanie w sprawie toczyło się z wniosku skarżącego i decyzja, co organ zaznaczył w jej części wstępnej została wydana w jego wniosku, obowiązkiem organu było ustalenie zakresu tego wniosku w sposób nie budzący wątpliwości. Tymczasem kwestia ta nie została jednoznacznie wyjaśniona. W szczególności nie ustalono, czy skarżący domaga się wydania decyzji o wpisaniu go w ewidencji gruntów, jako właściciela dawnej parceli gruntowej Nr 3730, co do której organ twierdzi , bez dostatecznego wykazania jednak tego faktu dokumentami, że obecnie odpowiada ona w części działce Nr 304/2. Uwzględnienie tego żądania, (tak zresztą określonego w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej) wymagałoby wykazania następstwa prawnego po A2. i W. K., na rzecz których wspomniana parcela wpisana była w księdze wieczystej oraz dokonania jej synchronizacji.
Oświadczenia skarżącego, co do zakresu wniosku były zmienne, jako że na początku domagał się on wyjaśnienia różnic, co do powierzchni gruntów wynikającej z aktów własności ziemi ( jego poprzedników prawnych ?) a stanem ujawnionym w ewidencji gruntów, w tym także co do powierzchni drogi oznaczonej Nr 3730. W dniu 15 maja 2002r., podczas przesłuchania przed organem I instancji wniósł o przepisanie działki Nr 304/2 z Pani K. Z. na jego rzecz, jako użytkownika tej drogi. Za wyjaśnione uznał natomiast kwestie powierzchni działek. W następnych pismach wniosek ten korygował nadal kwestionując powierzchnię użytkowanych nieruchomości i domagając się jej wyjaśnienia a także przyznania praw do drogi. Z jego licznych pism i wypowiedzi nie wynika natomiast, by kiedykolwiek składał wniosek o wpisanie go w stosunku do tej działki, jako posiadacza samoistnego w ½ części wraz z M. P.
Oznacza to, że orzekając w zaskarżonej decyzji o dokonaniu takiego wpisu organ działał z urzędu a nie na wniosek skarżącego , jak stwierdził w jej komparycji. Aktualizacja danych ewidencyjnych, co podnoszono wcześniej, jest możliwa z urzędu, jednak musi być ona oparta na dokumentach wymienionych w przepisach §46 rozporządzenia.
Zaznaczyć również należy, że z akt sprawy wynika, iż w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach, jako właścicielka działki Nr 304/2 została w ewidencji wpisana Z. K., co potwierdza wykaz zmian gruntowych na k. 13 akt I instancji. Organ I instancji w swojej decyzji stwierdza, że odpowiadająca tej działce parcela 3730 nie była przedmiotem uwłaszczenia, zaś organ II instancji wyjaśnia, że została ona w czasie regulowania własności w 1974r. wpisana na rzecz S2. K. (ojca skarżącego). W aktach sprawy brak przy tym aktów własności ziemi, które pozwoliłby na wyjaśnienie kwestii praw S. K. do tej działki. Z kserokopii wypisu z rejestru gruntów wynika, że w 1974 r. S. K. był wpisany, jako władający działka 3730.
Są stwierdza również, że przez większą część postępowania administracyjnego, które kilkukrotnie było przedmiotem kontroli instancyjnej pozbawieni w nim w nim udziału byli następcy prawni S. K., których o czynnościach i ustaleniach postępowania powiadomiono dopiero po zakończeniu postępowania dowodowego w dniu 16 lipca 2003r. Osobom tym doręczono tylko ostatnią z decyzji. Następstwa prawnego po W. i A2. K. nie ustalono w ogóle.
W efekcie tak przeprowadzonego postępowania wydano decyzję zaskarżoną. Jej sformułowanie a w szczególności wpisanie w miejsce ujawnionej w ewidencji jako właścicielka działki 304/2 Z. K., posiadaczy samoistnych tej działki ustalonych oparciu o operat pomiaru kontrolnego, uczestniczenia w którym odmówił skarżący , a o terminie którego nie zawiadomiono wobec ich nieustalenia następców prawnych osób, którym służyło prawo do działki 3730 - nie odpowiada przepisom art. 20 ust. 2 ustawy i §10 ust. 2 rozporządzenia, które przewidują wpisanie w określonych w nich przypadkach władającego gruntem. Pojęcie "władającego" charakterystyczne dla ewidencji gruntów a nie zdefiniowane w prawie cywilnym oznacza osobę użytkująca nieruchomość bez określenia rodzaju posiadania (samoistne, czy zależne). Zaznaczyć przy tym należy, że pomiędzy skarżącym i M. P. istnieje spór, co do zakresu użytkowania działki Nr 304/2
Wykazane wyżej naruszenia art. 7 i 77 §1 kpa w zw. z art. 28, i 61 oraz 10 kpa, a także art. 20 ust. 2 ustawy i §10 ust. 2 , § 45 a także § 36 rozporządzenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zobligowały Sąd do uwzględnienia skargi, mimo iż podziela on pogląd organu, że spory , co do granic działki i jej powierzchni, jako pochodnej granic nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ewidencyjnym.
W postępowaniu ponownym organ wyjaśni zakres żądania skarżącego i w zależności od jego treści przeprowadzi postępowanie administracyjne pozwalające na jego załatwienie w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom prawa i ustalonemu stanowi faktycznemu - zapewniając w nim udział wszystkim stronom postępowania lub ich następcom prawnym.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a uchylił decyzję zaskarżoną i poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.