SA/Bk 1495/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Białymstoku oddalił skargę na decyzję Wojewody P. w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że teren został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia.
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców o zwrot części wywłaszczonej w 1977 r. nieruchomości, na której znajdował się dom mieszkalny. Po wcześniejszych postępowaniach i wyroku NSA, organ zwrócił część gruntu umożliwiającą dostęp do budynku. Skarżący domagali się zwrotu pozostałej części, argumentując, że została ona wykorzystana jedynie na trawniki i parking, a nie na budowę. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia obejmował również zagospodarowanie terenu wokół budynków mieszkalnych, w tym infrastrukturę, i oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę spadkobierców C. K. D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa dotyczyła działki o powierzchni 0,1246 ha, wywłaszczonej w 1977 r. na cele budowy trzech bloków mieszkalnych dla kadry wojskowej. Na nieruchomości znajdował się dom mieszkalny, który został wyremontowany i przekazany na siedzibę ZW ZBOWiD. W 1992 r. spadkobiercy wystąpili o zwrot części nieruchomości z domem, jako zbędnej, co zostało częściowo uwzględnione. Następnie domagali się zwrotu gruntu przylegającego do budynku, niezbędnego do normalnego korzystania z niego. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji odmownych przez NSA, organ zwrócił 76 m2 gruntu. Jednak dalsze żądanie zwrotu pozostałej części nieruchomości zostało odrzucone, gdyż organ uznał, że teren ten został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia na infrastrukturę towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu (drogi, parkingi, trawniki). Skarżący zarzucili naruszenie art. 137 § 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że tylko niewielka część nieruchomości została wykorzystana zgodnie z celem. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, podkreślając, że cel wywłaszczenia obejmował nie tylko sam budynek, ale także odpowiednio zagospodarowany teren wokół niego, służący zaspokojeniu potrzeb mieszkańców. Oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko sam budynek, ale także odpowiednio zagospodarowany teren wokół niego, służący zaspokojeniu różnego rodzaju potrzeb mieszkańców, jak komunikacyjne, wypoczynkowe, bytowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawidłowe korzystanie z wielomieszkaniowych budynków mieszkalnych wymaga odpowiednio zagospodarowanego terenu, co należy rozumieć jako realizację celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podstawa do zwrotu nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wskazany przy wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia nieuzasadnionej skargi.
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis obowiązujący w dacie wywłaszczenia (1977 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko sam budynek, ale także zagospodarowanie terenu wokół niego (infrastruktura, parkingi, trawniki).
Odrzucone argumenty
Niewykorzystanie całej wywłaszczonej powierzchni na budowę budynku mieszkalnego, a jedynie na infrastrukturę (parking, trawniki), stanowi podstawę do zwrotu pozostałej części nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Do prawidłowego korzystania z wielomieszkaniowych budynków mieszkalnych konieczny jest odpowiednio zagospodarowany teren i tak należy rozumieć cel wywłaszczenia.
Skład orzekający
Grażyna Gryglaszewska
przewodniczący
Jerzy Bujko
sprawozdawca
Elżbieta Trykoszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe, w tym uwzględnienie infrastruktury towarzyszącej."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego z lat 70. XX wieku oraz specyfiki wywłaszczeń pod budownictwo mieszkaniowe w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje długotrwały spór o interpretację celu wywłaszczenia i zakres zwrotu nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości.
“Czy parking i trawnik mogą być podstawą do zwrotu wywłaszczonej ziemi?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Bk 1495/03 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2004-03-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-11-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Trykoszko Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/ Jerzy Bujko /sprawozdawca/ Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 136 ust. 3, art. 137 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Tezy Do prawidłowego korzystania z wielomieszkaniowych budynków mieszkalnych konieczny jest odpowiednio zagospodarowany teren i tak należy rozumieć cel wywłaszczenia. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. O., J. D., Z. D. oraz B. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę,- Uzasadnienie Aktem notarialnym z dnia 1 marca 1977r., sporządzonym w PBN w Ł. C. K. D. sprzedał na rzecz Skarbu Państwa działkę położoną w Ł. przy ulicy Ś. (obecnie A. L.) nr [...], oznaczoną numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,1246 ha, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 III 1958r.o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974r. ze zm.). Na nieruchomości tej znajdował się jednorodzinny dom mieszkalny. Celem wywłaszczenia była budowa trzech bloków mieszkalnych dla kadry wojskowej i ich rodzin. Wywłaszczona nieruchomość została włączona do większej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,8190 ha, na której następnie wybudowano 3 bloki mieszkalne z infrastrukturą obsługującą te budynki, to jest dojazdami, parkingiem, dojściami pieszymi, zieleńcami, kanalizacją wodociągową, sanitarną i ciepłowniczą. Natomiast wykupiony w trybie ustawy wywłaszczeniowej dom został wyremontowany i przekazany na siedzibę ZW ZBOWiD w Ł. W 1992r. następcy prawni zbywcy wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, to jest działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni 216 m2 z domem mieszkalnym, jako zbędnej na cel, na który została ona wywłaszczona. Po kilkakrotnym rozpoznaniu sprawy decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] IX 1996r., częściowo zmienioną decyzją Wojewody Ł. z dnia [...] X 1996r., orzeczono zwrot na rzecz M. O., B. W., J. D. i Z. S. D. w udziałach po ¼ przedmiotowej działki, oznaczonej w tym czasie numerem [...] o powierzchni 216 m2 wraz z domem mieszkalnym, położonym w Ł. przy A. L. [...]. Decyzje te zostały zaskarżone do NSA lecz Sąd oddalił skargę Zarządu Wojewódzkiego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych w Ł. W dniu 9 XII 1997r. wymienieni wyżej spadkobiercy C. K. D., którym zwrócono część wywłaszczonej nieruchomości z domem, wystąpili do Urzędu Rejonowego w Ł. o "zwrot gruntu przylegającego do budynku, który został wywłaszczony wraz z nieruchomością". Wnioskodawcy wskazali, że "jest to konieczne na normalne korzystanie z budynku". Wniosek ten został załatwiony decyzja odmowną Wojewody Ł. z [...] III 1998r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] VI 1998r. Obie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 IX 2000r. sygn. IV SA/1413/98, w wyniku uwzględnienia skargi spadkobierców C. K. W. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał między innymi, że niewielkie fragmenty działki wzdłuż ulicy nie są wykorzystywane dla celów osiedla mieszkaniowego, a stanowią fragmenty trawnika, niespełniającego roli użytkowej. Wcześniejsza decyzja o zwrocie domu tak ograniczyła powierzchnię zwróconej działki, że funkcjonowanie tego domu jest praktycznie niemożliwe. Wprawdzie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie daje podstawy do zwrotu nieruchomości, tylko dlatego, że należałoby ze względów praktycznych powiększyć działkę sąsiednią, jednakże o ile istnieją podstawy do zwrotu nawet niedużego kawałka działki, to należałoby te podstawy wykorzystać, oczywiście bez wyraźnego ograniczania możliwości korzystania z wywłaszczonej nieruchomości przez użytkownika. Reasumując, Sąd wskazał na potrzebę rozważenia, czy pewna niewielka część nieruchomości wywłaszczonej nie mogłaby być zwrócona. Po kilkakrotnym, kolejnym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] IX 2003r. wydał decyzję o zwrocie wnioskodawcom dwóch części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonych jako działka nr [...] o powierzchni 40 m2 i jako działka nr [...] o powierzchni 36 m2, za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 336, 56 zł. Zwrócone działki poszerzą istniejącą wcześniej nieruchomość ze zwróconym domem o 2 m. od strony ściany północno-wchodniej i o 4 m. od ściany południowo-zachodniej. Obie te ściany nie posiadają otworów okiennych i drzwi, lecz takie powiększenie zwróconej nieruchomości umożliwi dostęp do okienka piwnicznego a także dostęp i wjazd na działkę od strony istniejącego parkingu. Wnioskodawcy w toku postępowania rozszerzyli swój wniosek o żądanie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonych na planie kolorem zielonym, składających się z dwóch działek przylegających do A. L. i usytuowanych od ścian ich domu do granic wywłaszczonej nieruchomości (szkic k. 3 akt sądowych). Organ uznał, że żądanie to nie ma żadnego prawnego uzasadnienia. Teren, którego dotyczy to żądanie został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia na urządzenie infrastruktury towarzyszącej wysokiemu budownictwu mieszkaniowemu i urządzono tam trawniki i parking samochodowy. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia całego żądania, zawartego we wniosku o zwrot nieruchomości. Od tej decyzji spadkobiercy C. D. – B. W., J. D., Z. S. D. i M. O. wnieśli odwołanie. Podnieśli w nim, iż wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony przy jej wywłaszczeniu, to jest budowę domu, gdyż urządzono na niej trawnik i parking. W związku z tym zażądali zmiany tej decyzji i zwrotu całej spornej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] X 2003r. Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni zasadność jej ustaleń i prawnych ocen. Na tę ostatnią decyzję spadkobiercy wywłaszczonego właściciela wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucili jej naruszenie art. 137 § 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez wadliwe ustalenie, że cel, na który została wywłaszczona ta nieruchomość został zrealizowany. Skarżący podnieśli, że z wywłaszczonej powierzchni 1246 m2 zgodnie z celem wywłaszczenia zostało zużyte tylko 119 m2, bo na takiej powierzchni jest usytuowany budynek mieszkalny dla wojska. Dlatego wnieśli o zwrot całej pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z załączonym do skargi planem. W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa o zwrot niewykorzystanej na cel wskazany przy wywłaszczeniu nieruchomości, wykupionej w 1977r. od C. D., toczyło się na wniosek skarżących w latach 1992-1997 i zakończyło się orzeczeniem o zwrocie spadkobiercom właściciela, niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia, części wywłaszczonej nieruchomości wraz z domem mieszkalnym. W tamtym postępowaniu skarżący wskazali część niewykorzystanej na cel określony przy wywłaszczeniu nieruchomości, zażądali jej zwrotu i zwrot taki uzyskali. W tamtym postępowaniu sprawa zwrotu powinna była być załatwiona w całości. Późniejszy wniosek skarżących dotyczył zwrotu gruntu, przylegającego do budynku mieszkalnego, w celu umożliwienia właściwego korzystania z tego budynku. W wydanym na skutek skargi wnioskodawców wyroku NSA z dnia 22 IX 2000r. Sąd wskazał na konieczność rozważenia możliwości zwrotu niewielkiej części wywłaszczonej nieruchomości, umożliwiającej właściwe funkcjonowanie zwróconego domu. Będąc związanym tymi wytycznymi organ zwrócił skarżącym 76 m2 działki w bezpośrednim sąsiedztwie ich domu, co umożliwi swobodny do niego dostęp i właściwe z niego korzystanie. Dalsze, rozszerzone w toku postępowania żądanie skarżących jest natomiast nieuzasadnione. Należy bowiem podzielić ustalenie organów, że pozostała, nie zwrócona jeszcze część wywłaszczonej nieruchomości, została wykorzystana zgodnie z celem, na który została wywłaszczona i nie zachodzi wskazana, przepisem art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawa do jej zwrotu. Cel wywłaszczenia w 1977r. działki nr [...] o pow. 1246 m2 został określony bardzo ogólnie, jako budowa budynku mieszkalnego dla rodzin wojskowych. Wywłaszczone działki przy ówczesnej ulicy Ś. połączono w jedną nieruchomość o powierzchni 0,,8190 ha, na której wybudowano trzy bloki mieszkalne z towarzyszącą im infrastrukturą. Na działce wywłaszczonej C. D. usytuowano nie tylko blok mieszkalny, lecz również drogi, przejścia dla pieszych, parking samochodowy i trawniki. w ten sposób cel wywłaszczenia został zrealizowany. Celem tym nie było bowiem usytuowanie samego bloku mieszkalnego, lecz jego budowa z zachowaniem powszechnie przyjmowanych w budownictwie warunków, a więc z pozostawieniem odpowiednio zagospodarowanego wokół bloku terenu, służącego zaspokojeniu różnego rodzaju potrzeb mieszkańców, jak komunikacyjne, wypoczynkowe, bytowe itd. Przyjęcie za słuszny poglądu ze skargi doprowadziłoby do absurdalnego wniosku, że zgodnie z celem wykorzystano tylko grunt pod blokami mieszkalnymi, a teren wokół tych bloków powinien być zwrócony byłym właścicielom. Do prawidłowego korzystania z wielomieszkaniowych budynków konieczny jest też odpowiednio zagospodarowany teren i tak należy rozumieć cel wywłaszczenia. Skarga nie opiera się więc na uzasadnionych podstawach i jako nieuzasadniona podlega oddaleniu (art. 151 ustawy z 30 VIII 2002r. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).