SA/Bk 1396/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2004-03-17
NSApodatkoweŚredniawsa
księga przychodów i rozchodównierzetelność księgioszacowanie podatkuprzychody ze sprzedaży paliwkoszty uzyskania przychodówpostępowanie podatkowekontrola skarbowaOrdynacja podatkowaustawa o PIT

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą podatek dochodowy od osób fizycznych w drodze oszacowania z powodu nierzetelnego prowadzenia księgi przychodów i rozchodów.

Podatnik złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która określiła podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. w drodze oszacowania, stwierdzając nierzetelność prowadzonej księgi przychodów i rozchodów w zakresie przychodów ze sprzedaży paliw. Skarżący zarzucał m.in. zawyżenie podstawy opodatkowania, naruszenie przepisów proceduralnych oraz nieuwzględnienie specyfiki przedsiębiorstwa. Sąd administracyjny uznał, że organy podatkowe dysponowały wystarczającymi dowodami do oszacowania przychodów i kosztów, a metoda szacunku była zgodna z przepisami.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika, właściciela Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowo-Produkcyjnego, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku. Organ kontroli skarbowej określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w drodze oszacowania, stwierdzając nierzetelne prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów w zakresie przychodów ze sprzedaży paliw i olejów oraz związanych z nimi kosztów. Księgi zostały pominięte, a podstawę opodatkowania określono szacunkowo. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym zawyżenie podstawy opodatkowania, nieuwzględnienie specyfiki przedsiębiorstwa (wewnętrzny obrót paliwami, sezonowość sprzedaży, sprzedaż kredytowa) oraz dowolną ocenę dowodów. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na niezgodne ze stanem faktycznym prowadzenie księgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe dysponowały dowodami podważającymi treść zapisów w księdze i mogły ustalić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania. Sąd podzielił stanowisko orzecznictwa NSA, że wybór metody oszacowania mieści się w zakresie działania organu podatkowego, a kontroli sądowej podlega jedynie prawidłowość zastosowania tej metody i wykorzystanych danych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nierzetelne prowadzenie księgi przychodów i rozchodów, w tym niezaewidencjonowanie przychodów ze sprzedaży paliw, uzasadnia określenie zobowiązania podatkowego w drodze oszacowania, jeśli dane zebrane w toku kontroli podważają treść zapisów księgowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe dysponowały dowodami (np. stany liczników dystrybutorów, remanenty, zeznania świadków) podważającymi treść zapisów w księdze przychodów i rozchodów. W związku z tym, dane te mogły posłużyć do ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, zgodnie z art. 23 Ordynacji podatkowej. Metoda szacunku, choć przybliżona, była zgodna z przepisami, a organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

Ord. pod. art. 23

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis regulujący możliwość określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania w przypadku nierzetelnego prowadzenia księgi.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja przychodu z działalności gospodarczej jako kwoty należnej.

rozp. o kpir art. 11

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Przepis określający wymogi dotyczące rzetelności prowadzenia księgi.

rozp. o kpir art. 9 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Przepis dotyczący dokumentowania przesunięć towarów między zakładami podatnika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe dysponowały wystarczającymi dowodami do oszacowania przychodów i kosztów. Metoda szacunku zastosowana przez organy była zgodna z przepisami Ordynacji podatkowej. Ciężar dowodu w zakresie zdarzeń gospodarczych spoczywa na podatniku.

Odrzucone argumenty

Zawyżenie podstawy opodatkowania w wyniku ustalenia nieistniejących przychodów. Naruszenie przepisów proceduralnych (art. 122 i 191 Ord. pod.) poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i dowolną ocenę dowodów. Nieuwzględnienie specyfiki przedsiębiorstwa (wewnętrzny obrót paliwami, sezonowość, sprzedaż kredytowa). Brak dowodów na zakup większej ilości paliwa niż wykazana w księdze.

Godne uwagi sformułowania

podstawę opodatkowania określono w drodze oszacowania, mając na uwadze określenie jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej prowadzone księgi podatkowe, jako nierzetelne, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy zastąpiono zasadę swobodnej oceny dowodów ich dowolną oceną ciężar dowodu w zakresie zdarzeń gospodarczych spoczywa na podatniku

Skład orzekający

Józef Orzel

przewodniczący

Janusz Lewkowicz

członek

Urszula Barbara Rymarska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania oszacowania podatku w przypadku nierzetelnej księgowości, ciężar dowodu po stronie podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prowadzenia księgi przychodów i rozchodów oraz obrotu paliwami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między podatnikiem a organami skarbowymi dotyczący rzetelności księgowości i stosowania oszacowania. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie transakcji i jakie mogą być konsekwencje ich braku.

Nierzetelna księga podatkowa: jak urzędnicy oszacowali miliony przychodu i dlaczego sąd się z nimi zgodził?

Sektor

paliwa

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Bk 1396/03 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-03-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz
Józef Orzel /przewodniczący/
Urszula Barbara Rymarska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 23
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Orzel, Sędzia NSA J. Lewkowicz, Asesor WSA U.B. Rymarska (spr.), Protokolant M. Tyl, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi S. M. T. właściciela Przedsiębiorstwa Usługowo- Handlowo-Produkcyjnego w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w Przedsiębiorstwie Usługowo Handlowo Produkcyjnym S. T. w J. - w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa lub dochód gminy, a także innych należności pieniężnych budżetu państwa za rok 2002 - decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie [...] zł, w miejsce zadeklarowanego w kwocie O zł w zeznaniu podatkowym PIT-36. Organ kontroli skarbowej stwierdził bowiem nieprawidłowości polegające na nierzetelnym prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów w zakresie przychodów ze sprzedaży paliw i olejów oraz związanych z nimi kosztów uzyskania. W uzasadnieniu podał, że prowadzone księgi podatkowe, jako nierzetelne, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym. Zostały one pominięte w zakresie przychodów ze sprzedaży paliw i olejów oraz związanych z nimi kosztów uzyskania. Podstawę opodatkowania określono w drodze oszacowania, mając na uwadze określenie jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej. Kwotę przychodów ze sprzedaży określono w oparciu o rzeczywiste ilości i ceny sprzedanych towarów w miejscach i okresach popartych zebranymi dowodami, potwierdzonymi co do ich wiarygodności. Uzasadniono wybór metody oszacowania. Kwotę nie zaewidencjonowanych przychodów ze sprzedaży w roku 2002 ustalono w wysokości [...] zł. Nie zaewidencjonowane koszty uzyskania przychodów z tytułu zakupu paliw i olejów w 2002 r. ustalono łącznie na kwotę [...] zł. Powyższych ustaleń organ I instancji dokonał w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wymieniony szczegółowo w decyzji.
Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącego Pan T. M. J. złożył odwołanie, wnosząc ojej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jego zdaniem decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności art.14 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez zawyżenie podstawy opodatkowania w wyniku ustalenia nieistniejących przychodów. Również postawił zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności :
- art.122 Ordynacji podatkowej przez to, że nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania
w celu dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz argumentacji prawnej i faktycznej przedstawionej przez kontrolowanego,
- art.191 Ordynacji podatkowej, poprzez zastąpienie zasady swobodnej oceny dowodów ich dowolną oceną polegającą na manipulowaniu i nadaniu mocy dowodowej wyłącznie takim materiałom zebranym w postępowaniu kontrolnym, które by według kontrolujących uzasadniały stanowisko przyjęte przez UKS w B., w tym danych dotyczących sprzedaży paliwa i oleju opałowego za okres od 02 grudnia 2001 r. do 31 marca 2003 r.
W uzasadnieniu postawionych zarzutów pełnomocnik podał, że nie uwzględniono specyfiki Przedsiębiorstwa Skarżącego, a także następujących kwestii:
1) u Skarżącego zachodził wewnętrzny obrót paliwami między punktami sprzedaży
w S., B. i Ś., a nie czynności sprzedaży będące źródłem należnych przychodów. Podkreślono, że organ I instancji nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, w jaki sposób Skarżący wszedł w posiadanie tak dużej ilości oleju opałowego, czyli że zakupił większą ilość paliw, niż wykazana w księdze, lub wszedł w nielegalne ich posiadanie. Stwierdził, że stan początkowy liczników dystrybutorów na dzień l stycznia 2002 r. nie został ustalony;
2) zastosowana metoda obliczenia wielkości przychodów nie uwzględnia sezonowości sprzedaży paliw, podczas gdyby nawet głównymi odbiorcami oleju na cele inne niż opałowe byli rolnicy;
3) nie uwzględniono znaczenia interesu publicznego, ponieważ UKS w B. oparł swoje stanowisko wyłącznie na stanach liczników i zeznaniach zwolnionej z pracy E. M. oraz że nie wziął pod uwagę prowadzonej przez podatnika sprzedaży kredytowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że zgodnie z przepisami art.14 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, póz. 176 ze zm.) za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. W jego ocenie przeprowadzona kontrola oraz analiza prowadzonej dokumentacji podatkowej i dowodów zgromadzonych w sprawie wykazały nieprawidłowości i rozbieżności wskazujące na niezgodne ze stanem faktycznym prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Powyższe narusza § 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2000 r. Nr 116, póz. 1222 ze zm.). Prowadzenie przez podatnika podatkowej księgi przychodów
i rozchodów z naruszeniem § 11 cyt. rozporządzenia spowodowało naruszenie powołanych przepisów ustawy w zakresie osiągniętych przychodów. Natomiast po stronie kosztów uzyskania przychodów stwierdzono nierzetelność, ponieważ nie zaewidencjonowano faktycznych zakupów paliw i olejów.
Ponadto podzielił stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w tym zakresie, że włączone do akt dowody w sprawie w pełni potwierdzają rozbieżności stwierdzone w zakresie przychodów i kosztów ich uzyskania, wskazujące na niezgodne ze stanem rzeczywistym prowadzenie księgi. Te dowody to m.in. protokoły z kontroli doraźnych dokonanych w dniu [...].03.2003 r. przez pracowników III Oddziału Szczególnego Nadzoru Podatkowego i Kontroli Akcyzowej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wspólnie z funkcjonariuszami Komendy Powiatowej Policji w M. na stacjach paliw miejscowościach: Ś., S. i B., następnie protokoły przeszukania posesji należącej do Skarżącego w J. oraz przesłuchania świadków, zabezpieczone ujawnione dowody w postaci odręcznych arkuszy spisów z natury towarów handlowych, rozliczeń remanentowych zatrudnionych pracowników, zestawień stanów liczników głównych dystrybutorów, dowodów dostaw towarów do poszczególnych punktów sprzedaży i szereg innych dokumentów mających związek z prowadzoną kontrolą podatkową, włączone do akt sprawy postanowieniem z dnia [...].03.2003 r.
W odpowiedzi na postawione zarzuty naruszenia przepisów art.122 i art.191 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał, że zebrany w sprawie materiał pozwolił na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie.
W skardze złożonej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżący ponownie przytoczył takie same zarzuty i wywody jak podniesione w odwołaniu. Postawił zarzuty naruszenia w stopniu rażącym art.14 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Jego zdaniem nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zastąpiono zasadę swobodnej oceny dowodów ich dowolną oceną polegającą na manipulowaniu i nadaniu mocy dowodowej wyłącznie materiałom zebranym w postępowaniu kontrolnym, uzasadniającym stanowisko przyjęte przez UKS w B.
Pełnomocnik nadal podtrzymuje zarzut, że wydając decyzje nie uwzględniono specyfiki przedsiębiorstwa Skarżącego. Szczegółowo opisuje w jaki sposób i dlaczego odbywał się wewnętrzny obrót paliwami między poszczególnymi punktami sprzedaży. Uważa, że nie są to czynności sprzedaży będące źródłem należnych przychodów. Zwraca uwagę, że wewnętrzny obrót paliwami potwierdzony został przez pracowników przedsiębiorstwa Skarżącego w zeznaniach złożonych do protokołu kontroli, co zostało celowo pominięte przez prowadzących kontrolę podatkową . Zarzut odwołania rozszerza
o stwierdzenie, że złożenie przez pracowników wyjaśnień i zeznań do protokołu kontroli potwierdzają ich odręcznie spisane oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2003 r., stanowiące załączniki do niniejszej skargi. Podkreśla, iż w związku z przedstawionym faktem zatajenia oświadczeń pracowników, strona postępowania podatkowego nosi się z poważnym zamiarem zgłoszenia popełnienia przestępstwa przeciwko dokumentom przez prowadzącego kontrolę przy wykonywaniu czynności służbowych. Pełnomocnik ponownie wywodzi, że zarówno Urząd Kontroli Skarbowej, jak i Izba Skarbowa w B. nie uwzględnili wyjaśnień skarżącego stwierdzając, iż kontrolowany sprzedał większą ilość paliw od wynikającej z dokumentów zakupu. Podkreśla, że nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów, iż zakupiono większą ilość paliw od wykazanej w książce przychodów i rozchodów.
Zarzuca, że organ odwoławczy uznał za wystarczający dowód w sprawie zapiski i notatki przez nikogo nie podpisane, nie noszące więc cech dokumentu. Jego zdaniem wyjaśnienia złożone przez małżonkę Skarżącego nie dotyczyły zapisków, na które UKS powołał się dla uzasadnienia swojego stanowiska.
Tak samo jak w odwołaniu podnosi, że dokonując ustaleń w zakresie wielkości sprzedaży oleju opałowego nie uwzględniono aspektu sezonowości tej sprzedaży. Kwestionuje przydatność przyjętej przez organ kontroli metody dokonania obliczeń. Obszernie opisuje dokonywanie sprzedaży “na kredyt" potwierdzone w wyniku policyjnego przeszukania pomieszczeń podatnika w J., w trakcie którego znaleziono listę dłużników z podanymi kwotami. Przyznaje, że prowadzona przez podatnika sprzedaż kredytowa stanowi naruszenie przepisów ustawy o rachunkowości i przepisów podatkowych, jednak zarówno dochodzenie policyjne, prowadzone pod nadzorem prokuratury, jak i przeprowadzona przez UKS w B. kontrola podatkowa nie wyjaśniły istoty sprawy, poprzez choćby uwiarygodnienie, że podatnik rzeczywiście dysponował tak dużą ilością paliwa jaką podaje Izba Skarbowa. Jego zdaniem budzi to uzasadnione wątpliwości, co do rzetelności ustaleń kontrolnych.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. postawione w skardze zarzuty i wywody pełnomocnika Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie w związku z tym wni(s( o oddalenie skargi. Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji, dodatkowo wyjaśniając:
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny możliwości uznania prowadzonych ksiąg podatkowych za rzetelne w sytuacji, gdy zgromadzony w trakcie kontroli i w postępowaniu podatkowym materiał dowodowy wskazują na odmienny rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych niż zarejestrowany i wykazany w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
W oparciu o zgromadzony w postępowaniu podatkowym materiał dowodowy oraz
w wyniku oszacowania ustalono wielkość osiągniętego przychodu w kwocie [...] zł,
a koszty uzyskania przychodów ogółem w kwocie [...] zł. Zaskarżoną decyzją określony został podatek należny w wysokości [...] zł. Skarżący uważa, że zawyżono podstawę opodatkowania w wyniku ustalenia nieistniejących przychodów.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. wyjaśnia, że szacunkowe wyliczenia wielkości faktycznej sprzedaży oparto głównie na ujawnionych dowodach w postaci remanentów i stanu zapasów głównych dystrybutorów poszczególnych paliw, sporządzonych osobiście przez prowadzącą dokumentację podatkową żonę Skarżącego. Potwierdziła ona ich wiarygodność w złożonych zeznaniach, wyjaśniając cel ich sporządzania. Dowody te były ukrywane pod pościelą w łóżku i ujawnione dopiero podczas przeszukania jego mieszkania. Pomimo, że nie były one podpisane, nie nosiły cech dokumentu,(co podnosi w skardze pełnomocnik), stanowiły informację dla podatnika o wysokości faktycznych obrotów. Oznacza to, że nie miały być nigdy ujawnione. Sporządzała je żona podatnika w celu rozliczania pracowników z gotówki w kasie.
Ich stosowanie potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie K. P. i E. M.
Odnośnie zarzutu dotyczącego nie ustalenia stanu początkowego liczników dystrybutorów na dzień l stycznia 2002 r. - kontrola stwierdziła możliwość pobierania paliwa poza układem urządzenia pomiarowego, czego nie odnotowywały liczniki dystrybutorów.
Z wyjaśnień podatnika wynika, że przelewał paliwo do beczek bez pośrednictwa odmierzaczy (dystrybutorów). Stwierdzono ponadto sprzedaż bezpośrednio do ciągnika rolniczego oleju opałowego z autocysterny na posesji podatnika bez zaewidencjonowania tego faktu na kasie fiskalnej. Podkreślenia wymaga fakt, że w trakcie prowadzonej kontroli poinformowani
o nieprawidłowościach w sprzedaży oleju podatnik i jego żona nie wskazywali wówczas na nieprawidłowe odczyty liczników dystrybutorów, lecz zgodnie wyjaśniali do czego służyły odczyty liczników, rozliczenia remanentowe oraz kto sporządził wskazane dowody i wpisał stany liczników. Powyższe dowody zaczęli kwestionować, przedstawiając coraz to nowe wywody nie poparte dowodami materialnymi dopiero po otrzymaniu protokołu z kontroli skarbowej i zorientowaniu się, że zapisy stanu liczników posłużyły do wyliczeń szacunkowych.
Chybione są zarzuty nie uwzględnienia sprzedaży paliwa “na kredyt" oraz nie wykazania przez organy kontrolne, że podatnik rzeczywiście dysponował tak dużą ilością paliwa, jaką podaje się w decyzji.
Dwukrotnie podnoszony przez pełnomocnika zarzut nie wyjaśnienia w jaki sposób podatnik wszedł w posiadanie tak dużych ilości oleju opałowego jak również to, że oparto stanowisko tylko na stanach liczników i zeznaniach zwolnionej z pracy pracownicy -w ocenie organu odwo(awczego- nie może być uznany za słuszny. Nie zachodzą bowiem okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów w sposób niewadliwy i rzetelny.
Obowiązujące w zakresie prowadzenia dokumentacji podatkowej przepisy rozporządzenia i objaśnienia do wzoru księgi jasno i wyraźnie określają sposób jej prowadzenia. Z tej właśnie przyczyny sytuacja skarżącego nie upoważnia go do “usprawiedliwienia" praktyki tworzenia wewnętrznych zapisów na własne potrzeby rozliczeń pracowników, czy też z innych przyczyn - odmiennie od wykazanych w podatkowej księdze oraz ich ukrywania przed organem kontrolnym.
Błędny jest, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B., pogląd skarżącego, że obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego jego nie dotyczą. Z twierdzenia skarżącego wynika jednoznacznie , że to Urząd Kontroli Skarbowej winien był wykazać skąd podatnik mógł dysponować ilością oleju, znacznie większą niż zaewidencjonowana sprzedaż paliw. Podatnik poproszony o przedstawienie dodatkowych faktur zakupu najpierw pisemnie poinformował, że “postara się w miarę swoich możliwości odtworzyć wyżej wymienione dokumenty, gdyż są to faktury z zaszłości...", a potem ustnie poinformował, że nie posiada żadnych innych faktur.
Również twierdzenia skarżącego o dokonywaniu wewnętrznego obrotu paliwami nie mają oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zeszyty z zapisami, o których wspomniał podatnik (i miał je także okazać), i o prowadzeniu których zeznawali świadkowie, podatnik zniszczył (jak wyjaśnił) po skończeniu roku 2002. Zbiornik paliw w S., do którego olej opałowy był dostarczany od dostawcy miał pojemność ok. [...] litrów, natomiast udokumentowana i wykazana sprzedaż wyniosła tylko [...] litrów. Oznacza to, że nie zachodziła żadna potrzeba jego przewożenia i obrotu wewnętrznego, gdyż zbiornik ten zdołał sprzedaną ilość oleju pomieścić. Dodatkowo Dyrektor podkreślił, że jedynie w tym punkcie sprzedaży znajdowała się kasa fiskalna, która miała wprowadzony kod sprzedaży. Twierdzenia o częstych przypadkach przelewania nie pobranego w całości zamówionego paliwa z powrotem do zbiornika poprzez dystrybutory także nie mogą być uwzględnione. Zgodnie z treścią bowiem § 9 ust.4 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów w przypadku dokonywania przesunięć (przerzutów) towarów handlowych oraz materiałów podstawowych między zakładami należącymi do tego samego podatnika, podatnik winien dokumentować te zdarzenia dowodami wewnętrznymi, zwanymi “dowodami przesunięć". Podatnik nie okazał na tę okoliczność żadnych dowodów wewnętrznych.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. zwrócił uwagę, że wykazany w niniejszej sprawie sposób prowadzenia działalności gospodarczej jest niezgodny z przepisami prawa podatkowego obowiązującymi w tym zakresie.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B. zebrany w sprawie materiał dowodowy został wnikliwie przeanalizowany i obiektywnie rozpatrzony. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organy podatkowe nie zwalnia strony z obowiązku udowodnienia okoliczności istotnych dla oceny jej sytuacji materialnoprawnej. O ile podatnik powołuje się na określony fakt i wyprowadza korzystne dla siebie wnioski, to winien przedstawić dowody fakt ten potwierdzające. Nie jest rzeczą organu podatkowego uzupełnianie dokumentacji prowadzonej przez podatnika. To na podatniku spoczywa ciężar dowodu w zakresie zdarzeń gospodarczych, w sytuacji gdy uchybienie obowiązkom prowadzenia dokumentacji podatkowej powoduje pominięcie przez organ podatkowy okoliczności nieudokumentowanych w prawidłowy sposób. Zarzucając nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy, skarżący nie przedstawił przy tym żadnego konkretnego wniosku dowodowego. Wnioski natomiast, które złożył w trakcie kontroli podatkowej i postępowania podatkowego zostały - jak wynika z akt sprawy -uwzględnione i były brane pod uwagę przy rozstrzyganiu w sprawie. Podatnik brał czynny udział w całej kontroli i postępowaniu podatkowym, składając liczne oświadczenia i wnioski dowodowe. Niestety sprowadzały się one głównie do negowania dokonanych ustaleń faktycznych.
Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego także nie zasługuje na uwzględnienie zarzut manipulowania dowodami, nadaniu mocy dowodowej tylko wybranym dowodom i ich dowolnej ocenie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. organ I instancji zasadnie oparł ustalenia będące przedmiotem decyzji na dowodach potwierdzonych co do ich autentyczności przez osobę je sporządzającą (żonę) oraz na zeznaniach wszystkich świadków i wynikach postępowania kontrolnego. Przyjęte za dowód w sprawie dokumenty i dowody układają się w logiczną całość, spójną chronologicznie. Ocena dowodów dokonana przez organ I instancji nie była dowolna. Szczegółowo przeanalizowano w sprawie zebrany cały materiał dowodowy oraz wnikliwie rozpatrzono składane przez podatnika wnioski
i wyjaśnienia. Podano przy tym powody, dla których uznano za wiarygodne ujawnione dowody i dla których odmówiono wiarygodności innym przedstawianym dowodom. Nie został więc naruszony przepis art.191 Ordynacji podatkowej. Postępowanie organów podatkowych było staranne i bezstronne.
Zdaniem skarżącego prowadzący kontrolę podatkową celowo pominęli wyjaśnienia
i zeznania do protokołu kontroli potwierdzające wewnętrzny obrót paliwami, co wynika
z odręcznie spisanych oświadczeń przez w/w pracowników.
Ustosunkowując się do zaprezentowanego przez stronę stanowiska, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, iż oświadczenia tych osób złożone w dniu [...] sierpnia 2003 r. nie mogą mieć znaczenia po zakończeniu postępowania podatkowego i wydaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 2002 r. w dniu [...] czerwca 2003r. Wezwany do zapoznania z aktami przed wydaniem decyzji podatnik S. T. złożył w dniu [...].06.2003 r. Oświadczenie, w którym to ustosunkował się do treści wynikających z protokołów przesłuchania świadka w obecności strony z dnia [...].06,2003 r., tj. E. M., K. P. i Z. T. Powyższe dowody wzięte zostały pod uwagę i ocenione, co wynika z treści uzasadnienia wydanej decyzji przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
W związku z tym, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku w dniu 29 października 2003 r.,
w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W protokole kontroli podatkowej z dnia
[...] maja 2003 r. stwierdzono, że podatkowa księga przychodów i rozchodów prowadzona były nierzetelnie w związku ze stwierdzonymi w toku kontroli faktami nie zaewidencjonowania w prowadzonych urządzeniach księgowych przychodów ze sprzedaży. Kwota niezaewidencjonowanego przychodu ze sprzeda(y w roku 2002 stanowi(a 106,4% kwoty przychod(w zaewidencjonowanych , a wi(c zdecydowanie przekracza(a poziom 0,5 %,
o kt(rym mowa w rozporz(dzeniu Ministra Finans(w z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej ksi(gi przychod(w i rozchod(w jako graniczny dla uznania ksi(gi za rzeteln(. Na tej podstawie przychody ze sprzedaży paliw (w tym oleju opałowego) oraz koszty ich zakupu ustalone zostały drogą oszacowania. Podstawę szacunkowych wyliczeń stanowiły zapisane na zabezpieczonych dowodach stany liczników głównych dystrybutorów oraz ceny sprzedaży i zakupu w poszczególnych okresach rozliczeniowych.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmowano, że wybór metody oszacowania mieści się w zakresie działania organu podatkowego. Kontroli sądowej podlega więc nie wybór metody jako takiej, lecz to czy zastosowane w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym i czy prawidłowo ustalono w związku z tym dochód (takie stanowisko zawarto m.in. w wyrokach z dnia 23 maja 2000 r. sygn. akt SA/Bk 592/99, z dnia 3 października 1997 r. sygn. akt I SA/Łd 815/96, z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 2570/96). Sk(ad orzekaj(cy w pe(ni podziela stanowisko wyra(one w przytoczonych wyrokach.
W ocenie Sądu organy podatkowe dysponowały dowodami podważającymi treść zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz prowadzonych ewidencjach, tym samym dane zawarte w dokumentach zabezpieczonych podczas przeszukania posesji Skarżącego wraz z zakwestionowanymi danymi z prowadzonych urządzeń księgowych mogły służyć ustaleniu podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Na podstawie zabezpieczonych dokumentów ( włączonych do akt kontroli podatkowej) zawierających stany liczników dystrybutorów dokonano ustalenia rzeczywistych przychodów ze sprzedaży paliw w 2002 r. Wobec nie przedstawienia dowodów dokumentujących dodatkowe, nie zaewidencjonowane zakupy średnie ważone ceny zakupu paliw wyliczono w oparciu o ceny z faktur będących w posiadaniu skarżącego.
Przeciwko tezie, i( dokonywane w prowadzonym przez Skar((cego przedsi(biorstwie, przesuni(cia wewn(trzne paliw za pomoc( dystrybutor(w mog(y spowodowa( zafa(szowania stan(w licznik(w i w zwi(zku z tym nie mog(y by( wykorzystane przy dokonywaniu szacunku przemawia fakt, (e rozliczenia remanentowe (s(u((ce do rozliczania pracownik(w) nie zawiera(y zapis(w korygyj(cych r((nice pomi(dzy kolejnymi odczzytami licznik(w o tzw przerzuty wewn(trzne oraz fakt nie posiadania wymaganych
w takim przypadku, zodnie z postanowieniami ( 9 ust. 4 rozporz(dzenia Ministra Finans(w w sprawie prowadzenia podatkowej ksi(gi przychod(w i rozchod(w dowod(w przesuni((.
Każda metoda szacunku dokonywanego na podstawie art. 23 ustawy Ordynacja podatkowa nie ma cech metody doskonałej. Ustalenie podstawy obliczenia podatku w drodze szacowania polega na dokonaniu ustaleń przybliżonych do stanu faktycznego ale nie tożsamego jest to konsekwencja wynikająca z nierzetelnego prowadzenia dokumentacji księgowej. W ocenie Sądu, przyjęta przez organy podatkowe w niniejszej sprawie metoda szacunku odpowiada warunkom stawianym przez przepisy art. 23 Ordynacji podatkowej.
Wbrew twierdzeniom skar((cego, organy podatkowe zebrały materia( dowodowy wnikliwie oraz przeanalizowa(y i obiektywnie rozpatrzy(y. Przyj(ty za dow(d w sprawie materia( uk(ada si( w sp(jn( ca(o((, a organy dokonuj(c oceny jego znaczenia i warto(ci dla rozpatrywanej sprawy wskaza(y powody, dla kt(rych uznano za wiarygodne dowody potwierdzaj(ce stan faktyczny oraz wskaza(y powody dla kt(rych innym odm(wiono wiarygodno(ci.
Mając na uwadze powyższe okoliczności w oparciu postanowienia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI