SA/Bk 1323/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, uznając, że podatniczka miała prawo do odliczenia podatku naliczonego, mimo problemów z dokumentacją u wystawcy faktur.
Sprawa dotyczyła prawa podatniczki do odliczenia podatku naliczonego VAT od faktur wystawionych przez kontrahenta, który nie składał deklaracji VAT. Organy podatkowe odmówiły prawa do odliczenia, powołując się na brak kopii faktur u sprzedawcy i niezapłacenie przez niego podatku. WSA uchylił decyzję, podkreślając, że prawo do odliczenia jest zasadą, a nie ulgą, i że brak deklaracji u sprzedawcy nie pozbawia nabywcy prawa do odliczenia, jeśli sprzedawca posiada kopie faktur.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę Ł.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za 2001 rok. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatniczki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę "E" A.P.G., ponieważ kontrahent ten nie składał deklaracji VAT-7, a organy nie miały pewności co do posiadania przez niego kopii faktur. Dodatkowo, organy zakwestionowały sposób rozliczenia sprzedaży eksportowej. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest fundamentalną zasadą podatku VAT, a nie ulgą podatkową. Sąd podkreślił, że brak złożenia deklaracji VAT przez wystawcę faktury nie pozbawia nabywcy prawa do odliczenia, jeśli sprzedawca posiada kopie faktur, a przepis § 50 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów nie może być interpretowany jako umożliwiający odmowę odliczenia w takiej sytuacji. Sąd zwrócił również uwagę na nieprawidłowości proceduralne w postępowaniu organów podatkowych, w tym brak należytego zbadania kwestii posiadania kopii faktur przez sprzedawcę oraz zarzut dotyczący rozbieżności między ewidencją a deklaracjami podatkowymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, nawet jeśli wystawca faktury nie złożył deklaracji VAT-7, pod warunkiem, że sprzedawca posiada kopie faktur. Brak złożenia deklaracji przez sprzedawcę nie jest wystarczającą podstawą do odmowy odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę.
Uzasadnienie
Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest fundamentalną zasadą podatku VAT, a nie ulgą. Przepisy wykonawcze wprowadzają wyjątki, ale brak złożenia deklaracji przez sprzedawcę, przy jednoczesnym posiadaniu przez niego kopii faktur, nie jest podstawą do odmowy odliczenia przez nabywcę, zgodnie z interpretacją § 50 ust. 4 pkt 2 i § 50 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. i p.a. art. 19
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, który został naliczony przy nabyciu towarów i usług. Obniżenie może nastąpić w miesiącu otrzymania faktury lub w miesiącu następnym.
rozp. MF art. 50 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnik nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury niepotwierdzonej kopią u sprzedawcy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. i p.a. art. 6 § ust. 6
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Obowiązek podatkowy w eksporcie towarów powstaje z chwilą potwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towarów poza granicę kraju.
rozp. MF art. 50 § ust. 6
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 nie stosuje się, gdy wystawca faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa; dozwolone jest jedynie to, co wyraźnie wynika z przepisów prawa.
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 190
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem.
o.p. art. 262 § § 1
Ordynacja podatkowa
przepisy wprowadzające p.p.s.a. art. 97 § § 2
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. i p.a. art. 27 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji zawierającej dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest zasadą, a nie ulgą, i nie można go pozbawić tylko z powodu braku złożenia deklaracji przez sprzedawcę, jeśli ten posiada kopie faktur. Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy podatkowe, w tym brak należytego zbadania stanu faktycznego i naruszenie zasady czynnego udziału strony. Niewłaściwa interpretacja przepisów dotyczących odliczenia podatku naliczonego w kontekście rozbieżności między ewidencją a deklaracjami.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów podatkowych o braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z powodu niezłożenia deklaracji VAT przez sprzedawcę i braku pewności co do posiadania przez niego kopii faktur. Argumenty organów podatkowych dotyczące rozliczenia sprzedaży eksportowej.
Godne uwagi sformułowania
Obniżenie podatku należnego o podatek naliczony stanowi o istocie tego podatku. Prawo do obniżenia podatku należnego nie jest przywilejem podatkowym, a więc nie jest wyjątkiem lecz zasadą. W podatku od wartości dodanej kupujący odlicza podatek naliczony dlatego, że sam go uprzednio zapłacił, przekazując cenę brutto sprzedawcy. Niezapłacony wcześniej podatek nie może być odliczony - jest to nieuprawnione uogólnienie i wykładnia contra legem. Organy podatkowe nie działają w myśl zasady, co nie jest zakazane jest dozwolone, lecz zgodnie z zasadą: dozwolone jest jedynie to, co wyraźnie wynika z przepisów prawa.
Skład orzekający
Józef Orzel
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
członek
Wojciech Stachurski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady prawa do odliczenia podatku VAT, nawet w sytuacji problemów z dokumentacją u sprzedawcy, pod warunkiem posiadania przez niego kopii faktur. Podkreślenie znaczenia prawidłowości proceduralnej w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 roku i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady podatku VAT - prawa do odliczenia, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia, jak sąd interpretuje przepisy w sytuacjach, gdy sprzedawca ma problemy z dokumentacją, a nabywca chce odliczyć VAT.
“Czy brak deklaracji VAT u sprzedawcy pozbawia Cię prawa do odliczenia? WSA: Niekoniecznie!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Bk 1323/03 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2004-02-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-10-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Józef Orzel /przewodniczący/ Sławomir Presnarowicz Wojciech Stachurski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 19 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245 par. 50 ust. 4 pkt 2, par. 50 ust. 6 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Orzel, Sędzia WSA S. Presnarowicz, Asesor WSA W. Stachurski (spr.), Protokolant B. Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Ł.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej Ł. T. 2.715.- (słownie: dwa tysiące siedemset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Pierwszy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia [...].06.2003 r. Nr [...] określił Ł. T., prowadzącej jednoosobowo działalność gospodarczą po firmą P.H.U. "Ł", kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu i do przeniesienia w podatku od towarów i usług za miesiące I i III-XII 2001 r. Organ podatkowy ustalił, iż w deklaracjach VAT -7 złożonych za miesiące marzec i październik 2001 r. Ł. T. zawyżyła wartości sprzedaży eksportowej o kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł. Zgodnie z dokumentami odpraw celnych wywóz towaru poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej w obu przypadkach nastąpił w miesiącach następnych, tj. kwietniu i listopadzie 2001 r. Tym samym w ocenie organu podatniczka naruszyła art.6 ust.6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.), zgodnie z którym, obowiązek podatkowy w eksporcie towarów powstaje z chwilą potwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towarów poza granicę kraju. Sprzedaż eksportową wg dokumentów SAD, jako opodatkowaną 0% stawką podatku, należało ująć w rejestrze sprzedaży i rozliczeniu podatku za ten miesiąc, w którym nastąpił wywóz towaru. W rozliczeniu podatku za miesiące styczeń i marzec 2001 roku podatniczka ujęła podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez Przedsiębiorstwo [...] "E " A. P. G., R. ul. [...] NIP [...]. Faktury te według organu nie zostały potwierdzone kopią u ich wystawcy. Podjęta w tym zakresie przez pracowników Urzędu Skarbowego w R. na prośbę Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. próba kontroli u A. P. G. okazała się nieskuteczna. Podatnika tego nie zastano w miejscu zgłoszonym jako siedziba firmy. Nie odpowiedział on również na pozostawione pod tym adresem wezwanie do przedłożenia dokumentów. Z informacji uzyskanej od zamieszkałych pod tym adresem rodziców A. P. G. wynika, iż od kwietnia 2002 r. nie przychodzi on do domu i nie mają z nim kontaktu. Jednocześnie z pisma nadesłanego przez Urząd Skarbowy w R. wynika, iż A. P. G., pomimo że był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, to jednak za miesiące I-XII 2001 r. nie składał deklaracji VAT-7 i nie dokonywał wpłat należnego podatku od towarów i usług. Wobec powyższego w wydanej wobec Ł. T. decyzji organ podatkowy na podstawie § 50 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dn. 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) odmówił podatniczce prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur wystawionych przez A. P. G. Pierwszy Urząd Skarbowy w B. ustalił ponadto, iż w deklaracjach podatkowych VAT-7 za m-ce: IV, V, VI, VII, VIII, X i XII 2001 r. podatniczka wykazała podatek naliczony od zakupów bieżących, w kwotach niezgodnych z podsumowaniami kwot podatku naliczonego za te miesiące w prowadzonych dla potrzeb tego podatku ewidencjach. Decyzja organu podatkowego I instancji utrzymana została w mocy decyzją Izby Skarbowej w B. z dnia [...].09.2003 r. Nr [...]. Organ odwoławczy nie podzielił podniesionych przez pełnomocnika strony zarzutów o niesłusznym pozbawieniu podatniczki prawa do obniżenia podatku należnego, a także o naruszeniu przepisów prawa procesowego - art. 122 i 187 § 1, art. 191, art. 120, art. 124, art. 190 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. W skardze wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony zarzucił decyzji Izby Skarbowej w B.: - rażące naruszenie przepisu art. 19 ust. 3 i 3b ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, - naruszenie przepisów prawa podatkowego procesowego w postaci art. 120, art.121, art.122, art.124 i art. 180, art.187, art.190 i art.191 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego jedynym uchybieniem podatniczki było wcześniejsze wykonanie obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży eksportowej - w miesiącu marcu i październiku 2001 r. , zamiast w kwietniu i listopadzie 2001 r. Nie może być to jednak podstawą do pozbawienia podatniczki prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. W zakresie podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez A. P. G. skarżący podnosi, iż organy podatkowe nie dokonały żadnych czynności dowodowych w kierunku ustalenia, czy istnieją kopie wystawionych faktur VAT. Nie ustaliły też, czy kopie tych faktur istniały w czasie dokonywania odliczeń podatku naliczonego. Ponadto organ podatkowy błędnie zinterpretował przepis § 50 ust. 6 cyt. rozporządzenia. Nie stanowi on bowiem podstawy do odmówienia podatnikowi prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur - w przypadku, gdy jej wystawca nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego w deklaracji VAT. Przepis ten, zdaniem Skarżącego, umożliwia nabywcy towaru obniżenie podatku należnego o podatek naliczony również w przypadku nieistnienia kopii faktury u wystawcy, jeśli tylko sprzedawca wykazał tę sprzedaż w deklaracji VAT. Z informacji Urzędu Skarbowego w R. wynika, że A. P. G. nie składał deklaracji w podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2001 r. Nie jest to tożsame z nieposiadaniem kopii faktur u wystawcy. W skardze zarzucono także, iż czynności w zakresie sprawdzenia faktur wystawionych przez A. P. G. podjęte zostały przez organ podatkowy z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ podatkowy nie powiadomił bowiem o niej strony postępowania. W skardze pełnomocnik strony podnosi także, iż organy podatkowe dokonując ustaleń w zakresie rozbieżności w podatku naliczonym pomiędzy zapisami deklaracji a ewidencji, uwzględniły tylko okoliczności niekorzystne dla podatnika, tj. przypadki zawyżenia podatku naliczonego na skutek zadeklarowania go za niewłaściwy miesiąc. Natomiast przypadki, w których podatnik nie wykazał przysługującego mu podatku naliczonego lub wykazał, ale w kwocie niższej niż mógł, nie zostały uwzględnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wnosi o jej oddalenie. Organ odwoławczy zauważa, iż w treści wydanej decyzji wyjaśniono stronie, iż nie pozbawiono jej prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z eksportem towarów, a tylko dokonano korekty rozliczenia podatku, przypisując dane dotyczące tego eksportu do właściwych miesięcy. Wynika to również z uzasadnienia decyzji organu I instancji. Zdaniem organu II instancji, podatniczka zgodnie z prawem pozbawiona została możliwości obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez A. P. G. Według informacji Urzędu Skarbowego w R. podatnik ten w ogóle nie składał za poszczególne miesiące 2001 r. deklaracji podatkowych i nie dokonywał wpłat należności podatkowych. W tej sytuacji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B., nie miało większego znaczenia rozstrzygnięcie kwestii, czy kontrahent podatniczki posiadał, czy też nie posiadał kopii wystawionych faktur. W myśl § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego do ustawy, w przypadku gdy nabywca posiada faktury nie potwierdzone kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Powołanego przepisu nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług. W przedmiotowej sprawie w ocenie organu II instancji, wyjątek ten nie znajduje zastosowania, gdyż wystawca faktur nie złożył deklaracji za wszystkie miesiące 2001 r. W odpowiedzi na zarzut nieuwzględnienia w wydanych decyzjach korzystnych dla podatnika przypadków rozbieżności w podatku naliczonym pomiędzy zapisami w ewidencji a deklaracjami VAT -7, organ II instancji podkreśla, że żądania takiego nie zgłaszano ani w postępowaniu podatkowym, ani w odwoławczym. Samo zaś istnienie omawianych rozbieżności nie przesądziło, iż z rejestru zakupu wynikają prawidłowe kwoty, a w deklaracjach kwoty te są niewłaściwe. Rozbieżności tych strona nie wyjaśniła ani w toku kontroli, ani w ogóle, wobec czego nowe żądanie w tym przedmiocie należy uznać za bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów podatkowych odnoszą się do jednej z podstawowych zasad rozliczania podatku od towarów i usług - prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Istotą podatku od towarów i usług, zwanego powszechnie jako podatek VAT, jest jego powszechność, wielofazowość, przerzucalność, potrącalność oraz wynikająca z niej neutralność (zob. A. Głowiński, S. Szymański, Podatek od towarów i usług. Akcyza, Sopot 1993, s.15 i nast.). Każda z wymienionych cech w równym stopniu decyduje o charakterze tej konstrukcji podatkowej, którą w porównaniu z innymi formami podatku obrotowego uważa się za merytorycznie doskonalszą. Jednak to, co zdecydowanie odróżnia podatek od towarów i usług od innych form opodatkowania obrotu, to cecha potrącalności. To właśnie dzięki potrącalności podatek ten może być określany mianem podatku od wartości dodanej. W podatku od wartości dodanej, opodatkowaniu podlega jedynie przyrost wartości towaru w danej fazie obrotu. Aby osiągnąć zamierzony efekt opodatkowania w poszczególnych fazach obrotu jedynie wartości dodanej, możliwe są różne konstrukcje rozliczeń tego podatku. W jednej z nich podatnik może dokonywać wyliczenia kwotowego przyrostu wartości towaru, a następnie odnosić do niej właściwą stawkę podatku. System ten jest dość skomplikowany, bowiem w celu ustalenia przyrostu wartości towaru w danej fazie obrotu, podatnik musiałby prowadzić rozbudowaną ewidencję księgową. W drugiej metodzie, idea opodatkowania wartości dodanej, urzeczywistnia się przez system potrąceń, w którym kwotę podatku obliczonego od całej wartości sprzedawanego towaru obniża się o kwotę podatku obliczonego w ten sam sposób w poprzedniej fazie obrotu. System ten został przyjęty w ustawie z dnia 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.), stanowiącej polską wersję podatku od wartości dodanej. Mimo różnych metod rozliczeń, formuła podatku od wartości dodanej oparta jest na podstawowym założeniu, realnego opodatkowania tylko wartości netto danego etapu danego obrotu (T. Michalak, Ustawa o VAT. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002). Jeśli zatem, obniżenie podatku należnego o podatek naliczony stanowi o istocie tego podatku, to obniżenia tego nie można traktować jako ulgi podatkowej. Tak zresztą od dnia 01.01.2003 r. stanowi w art.3 pkt 6 ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Ulgi podatkowe nie przesądzają o istocie danej konstrukcji podatkowej. Zastosowanie lub nie, w konkretnym przypadku ulgi podatkowej, nie zmienia charakteru podatku, czego nie można powiedzieć o obniżeniu podatku należnego o podatek naliczony. Prawo do obniżenia podatku należnego nie jest przywilejem podatkowym, a więc nie jest wyjątkiem lecz zasadą, a to z kolei ma istotne znaczenie przy wykładni wszystkich obowiązujących w tym zakresie przepisów. W ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zasada potrącalności wyrażona została w art.19, w świetle którego podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek, który wcześniej został naliczony przy nabyciu towarów i usług. Obniżenie takie może mieć miejsce w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę, dokument odprawy celnej, albo w miesiącu następnym. Prawodawca zarówno w ustawie, jak i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu wykonawczym wprowadził katalog wyjątków ograniczających zasadę obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Zgodnie z zastosowanym w przedmiotowej sprawie przez organy podatkowe przepisem § 50 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz.1245 ze zm.), podatnik nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury niepotwierdzonej kopią u sprzedawcy. Z treści § 50 ust. 6 cyt. rozporządzenia wynika z kolei, że przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług. W odniesieniu do tak określonej zasady i wyjątku, nie do przyjęcia jest postawiona przez organy podatkowe generalna teza, że obniżenie podatku należnego może dotyczyć "tylko tej kwoty podatku naliczonego, którą wystawca faktury zadeklarował do budżetu". Wniosku takiego nie da się bowiem wyprowadzić normatywnej konstrukcji podatku od towarów i usług. W założeniach podatku od wartości dodanej, od podatnika można żądać podatku obliczonego od przyrostu wartości towaru w danej fazie obrotu, a nie również podatku, którego nie zapłacono w fazie wcześniejszej. W podatku od wartości dodanej kupujący odlicza podatek naliczony dlatego, że sam go uprzednio zapłacił, przekazując cenę brutto sprzedawcy (A. Wójcik, Doradztwo Podatkowe 2002/2/7). W świetle natomiast zapisów § 50 ust.4 pkt 2 i ust. 6 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów pogląd, iż niezapłacony wcześniej podatek nie może być odliczony, jest nieuprawnionym uogólnieniem i w istocie wykładnią contra legem tego przepisu. Pozytywne przesłanki pozbawienia podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony określa § 50 ust. 4 rozporządzenia, gdzie między innymi wymienia się brak kopii faktury u jej wystawcy. Z kolei przepis § 50 ust. 6 cyt. rozporządzenia wskazuje na powrót do zasady obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, mimo iż faktura nie jest potwierdzona kopią u wystawcy. Jeżeli bowiem wystawca, mimo braku kopii faktury zadeklarował wynikający z niej podatek, podatnik zachowuje prawo do obniżenia podatku należnego. Żaden przepis, zarówno ustawy jaki i rozporządzenia nie przewiduje możliwości pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, tylko z tego powodu, że wystawca faktury nie złożył deklaracji VAT-7, ale posiada kopie faktur, z których nabywca odliczył podatek naliczony. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie literaturze przedmiotu (K. Baran, Doradztwo Podatkowe 2003/7-8/9, P. Roksisz, Doradztwo Podatkowe 2000/4/3, T. Michalak, Ustawa o VAT. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s.365), oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki: z dn. 04.08.1999 r. sygn. akt III SA 7789/98 - opubl. LEX 42002 , z dn.19.06.2002 r. sygn. akt I SA/Łd 953/00 -opubl. ONSA 2003/3/98).W wyroku z dnia 13.05.1995 r., sygn. akt I SA/Gd 175/96 Sąd stwierdził: "Fakt, iż sprzedawca nie ujmuje kopii faktur w swoim rejestrze sprzedaży nie może stanowić formalnej przeszkody do odliczenia wyszczególnionego w nich podatku VAT przez nabywcę". W orzecznictwie NSA można też spotkać tezy, w świetle których nabywca towaru nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, jeśli zbywca tego podatku nie zapłacił - wyrok z dnia 22.08.2002 r. sygn. akt III SA 95/01, opubl. Monitor Podatkowy 2002/12/32, z dnia 08.07.1999 r. SA/Sz 1392/98 (opubl. LEX nr 38731), z dnia 07.03.1997 r., sygn. akt III SA 762/96 (Monitor Podatkowy 1997/11/338), z dnia 19.09.2000 r., sygn. akt III SA 1520/99 (opubl. LEX nr 47019). Z uzasadnień każdego z przywołanych orzeczeń wynika jednak, że zapadły one na gruncie takich stanów faktycznych, w których wystawca faktury nie istnieje, nie jest zarejestrowanym podatnikiem, bądź stwierdzono u niego brak kopii faktury. Są to więc przypadki wyraźnie wymienione w przepisach wykonawczych do ustawy o podatku od towarów i usług (...), w których pozbawia się podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony - § 50 ust. 4 pkt1 lit. a, § 50 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Sformułowanej na ich tle ogólnej tezy, że niezapłacony wcześniej podatek nie może obniżać podatku należnego, nie można rozciągać na przypadki, których przepis prawa wyraźnie nie obejmuje. W sytuacji zatem, gdy wystawca faktury posiada jej kopię, a jedynie nie zadeklarował i nie wpłacił wynikającego z niej podatku, nabywca towaru nie może być pozbawiony prawa do pomniejszenia podatku należnego o wynikający z tej faktury podatek naliczony. Odnosząc powyższe do ustaleń poczynionych przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, należy zauważyć, że jedyną udowodnioną w tym zakresie okolicznością jest fakt, iż kontrahent Ł. T., "E" A. P. G. z R. nie składał w 2001 r. deklaracji VAT -7. Okoliczność ta może co najwyżej uprawdopodobniać stwierdzenie, że podmiot ten nie posiada również kopii wystawionych przez siebie faktur. Wymaga to jednak przeprowadzenia i prezentacji w tym zakresie także innych dowodów. Pierwszy Urząd Skarbowy w B. oparł się tu na piśmie Urzędu Skarbowego w R., z którego wynika, iż A. P. G. nie zastano w domu, a z relacji jego rodziców wynika, iż nie mają z nim kontaktu. Z akt spraw nie wynika jednak, czy rodzice A. P. G. zgodnie z określoną przepisami Ordynacji podatkowej procedurą zostali na tą okoliczność przesłuchani - co może stanowić dowód w sprawie. W szczególności zaś brakuje ustaleń, czy pod zgłoszonym adresem prowadzenia działalności gospodarczej znajduje się ewidencja podatkowa firmy "E". W przypadku bowiem potwierdzenia tego faktu, organ podatkowy ma w świetle art.198 §1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa możliwość dokonania oględzin tej dokumentacji i ostatecznego ustalenia, czy oryginał faktury znajdują potwierdzenie u wystawcy. W sprawie tej należy również zauważyć, iż organ podatkowy I instancji z prośbą sprawdzenie transakcji handlowych Ł. T. z A. P. G. wystąpił do właściwego urzędu na etapie prowadzonej kontroli podatkowej. Nie czekając na tę odpowiedź został sporządzony protokół z kontroli. Już po sporządzeniu protokołu i wniesieniu przez Ł. T. uwag do jego treści, ale jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego, organ podatkowy wezwał podatniczkę do przedłożenia oryginałów faktur, zaznaczając że "niezastosowanie się do wezwania może pociągnąć za sobą karę porządkową przewidzianą w art. 262 §1 ustawy - Ordynacja podatkowa". Tymczasem zgodnie z art.180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem. W tym zakresie organ podatkowy nie miał prawa wzywać podatniczkę pod groźbą zastosowania kary porządkowej do przedłożenia oryginałów faktur VAT dokumentujących transakcje zawarte z "E" A. P. G. Organy podatkowe nie działają w myśl zasady, co nie jest zakazane jest dozwolone, lecz zgodnie z zasadą: dozwolone jest jedynie to, co wyraźnie wynika z przepisów prawa - art.120 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu zasadny jest również zarzut Skarżącego, dotyczący stwierdzonych rozbieżności w podatku naliczonym między złożonymi deklaracjami a zapisami ewidencji. Z uzasadnień wydanych decyzji wynika, iż Ł. T. w złożonych za niektóre miesiące deklaracjach VAT-7 nie ujęła podatku naliczonego wykazanego za te miesiące w ewidencji, i odwrotnie - w niektórych deklaracjach wykazała podatek naliczony, który nie znajduje odzwierciedlenia w zapisach ewidencji. W myśl art.19 ust.3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (...), obniżenie podatku należnego o podatek naliczony co do zasady możliwe jest w miesiącu otrzymania faktury lub w miesiącu następnym. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 4 ustawy podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji zawierającej: kwoty określone w art. 20, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny oraz kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej. Z zapisu tego, jak też innych przepisów ustawy oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych nie wynika wprost, kiedy należy zaewidencjonować fakturę, z której podatnik będzie chciał uwzględnić podatek naliczony do odliczenia w miesiącu następnym, niż w miesiącu jej otrzymania. Wobec tych wątpliwości organy podatkowe powinny przede wszystkim kierować się regułą z art.19 ust. 3 pkt 1 ustawy. Chcąc zatem kwestionować prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony należy wykazać, iż wykazany w deklaracji podatek naliczony nie znajduje potwierdzenia w fakturze otrzymanej w miesiącu, za który deklaracja jest złożona lub w miesiącu poprzednim. W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ( 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), skargę należało uwzględnić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI