SA/Bk 1308/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję pozbawiającą J. O. uprawnień kombatanckich, uznając, że wiek skarżącego w momencie pełnienia służby nie stanowi przeszkody do ich uzyskania.
Skarżący J. O. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który uznał, że wiek skarżącego (13 lat) uniemożliwiał mu pełnienie służby w Armii Krajowej. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, argumentując, że ustawa o kombatantach nie wprowadza ograniczeń wiekowych dla uznania działalności kombatanckiej i należy ją interpretować szeroko, uwzględniając zasługi dla niepodległości.
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która po raz drugi pozbawiła J. O. uprawnień kombatanckich. Organ uzasadniał to tym, że skarżący, mając 13 lat w okresie od maja 1943 do października 1944 roku, nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej, a jego działalność była co najwyżej pomocnicza. Skarżący zarzucił organowi niewłaściwą ocenę stanu faktycznego, twierdząc, że faktycznie służył w AK, brał udział w akcjach zbrojnych i został ranny, co potwierdzili świadkowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że ustawa o kombatantach nie zawiera ograniczeń wiekowych dla uznania działalności kombatanckiej i powinna być interpretowana szeroko, zgodnie z celem ustawy, jakim jest uhonorowanie zasług dla niepodległości. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa NSA, które wielokrotnie potwierdzało brak takich ograniczeń wiekowych. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wiek skarżącego w momencie pełnienia służby nie stanowi przeszkody do uznania jego działalności za kombatancką.
Uzasadnienie
Ustawa o kombatantach nie wprowadza ograniczeń wiekowych dla uznania działalności kombatanckiej. Należy ją interpretować szeroko, zgodnie z celem ustawy, jakim jest uhonorowanie zasług dla niepodległości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 pkt a, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.k. art. 1 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Sąd uznał, że wiek skarżącego (13 lat) nie wyklucza możliwości pełnienia służby w AK, mimo instrukcji wskazującej na wiek 16-17 lat.
u.k. art. 4
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Sąd wskazał, że artykuł ten, jako część wstępu do ustawy, ma znaczenie interpretacyjne dla całego aktu.
u.k. art. 25 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Przepis ten stanowił podstawę materialnoprawną decyzji organu o pozbawieniu uprawnień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o kombatantach nie wprowadza ograniczeń wiekowych dla uznania działalności kombatanckiej. Interpretacja przepisów ustawy powinna uwzględniać cel ustawy, jakim jest uhonorowanie zasług dla niepodległości. Wiek skarżącego (13 lat) w momencie pełnienia służby nie stanowi przeszkody do uzyskania uprawnień kombatanckich.
Odrzucone argumenty
Organ uznał, że skarżący, mając 13 lat, nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej. Organ uznał działalność skarżącego za co najwyżej pomocniczą.
Godne uwagi sformułowania
Zasadnicza kontrowersja w ocenie działalności partyzanckiej skarżącego powstała z racji wieku skarżącego, który mając 13-14 lat nie mógł (w ocenie organu) pełnić służby w organizacji. Zdaniem Sądu Urząd błędnie interpretuje art. 1 ustawy o kombatantach. Ustawa w żadnym miejscu nie czyni takiego ograniczenia [wiekowego]. Trudno przyjąć punkt widzenia Kierownika Urzędu, iż działalność skarżącego w AK była co najwyżej działalnością pomocniczą. ustawa kombatancka nie wprowadza ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z powodu wieku, w którym tę działalność prowadzono
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Grażyna Gryglaszewska
sprawozdawca
Jerzy Bujko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach, zwłaszcza w kontekście braku ograniczeń wiekowych dla uznania działalności kombatanckiej oraz szerokiego rozumienia zasług dla niepodległości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o uprawnienia kombatanckie, ale zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach administracyjnych dotyczących kwalifikacji do określonych uprawnień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może stanąć w obronie jednostki przeciwko urzędowej interpretacji prawa, która wydaje się zbyt restrykcyjna i pomija ludzki wymiar sprawy. Dotyczy ważnego aspektu historii Polski.
“Czy wiek 13 lat to za mało, by walczyć o niepodległość? Sąd: Nie dla urzędników!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Bk 1308/03 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2004-02-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-10-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/ Grażyna Gryglaszewska /sprawozdawca/ Jerzy Bujko Symbol z opisem 634 Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej Hasła tematyczne Kombatanci Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 42 poz 371 art. 1 ust.2, art. 4 Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Grażyna Gryglaszewska (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. orzeka, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu sprawy po raz drugi (decyzja została uchylona przez NSA wyrokiem z 7.03.2001r. sygn. akt SA/Bk 1437/00) ponownie utrzymał w mocy decyzję własną, pozbawiającą J. O. uprawnień kombatanckich. Podstawę materialnoprawną decyzji z dnia [...].09.2003r. o nr [...] stanowił art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż J. O. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej jako członek ORMO, a w takiej sytuacji zgodnie z w/w przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy uzasadnione jest pozbawienie go tych uprawnień. Zdaniem organu nie można uznać uprawnień kombatanckich J. O. z art. 1 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy, albowiem nie mógł on pełnić służby w Armii Krajowej w okresie od maja 1943 roku do października 1944 roku, pomimo otrzymania pozytywnej rekomendacji ZKRP i BWP w S., gdyż w owym okresie miał 13 lat. Natomiast zgodnie z instrukcją gen. K. S. z [...].12.1939r., wstępujący do organizacji musieli liczyć 16-17 lat. Dlatego też organ nie dał wiary oświadczeniom świadków, iż J. O. wstąpił do AK w 1943 roku, mając 13 lat, gdyż byłoby to złamaniem instrukcji gen. K. S., zaś strona nie wskazała powodu, dla którego miałoby to nastąpić. Organ podniósł także okoliczność, iż wstępując do ZBOWiD J. O., w życiorysie pisanym w 1978r. wspominał tylko o współpracy z partyzantami, nie powołując się na służbę w AK co świadczy, iż wykonywał czynności pomocnicze dla tej organizacji, nie pełniąc w niej służby. W skardze wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. O. wnosił o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu d/s Kombatantów z dnia [...].09.2003r. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi niewłaściwą ocenę stanu faktycznego. Stwierdził, iż jego służba w Armii Krajowej była faktem. Występował pod pseudonimem "C.", prowadził działalność zbrojną i łącznikową. Podczas akcji zbrojnej odbijania jeńców radzieckich we wsi S. została postrzelony w nogę, przebywał w szpitalu w okresie 31.07 – 23.10.1943r. i stąd dzisiaj jest inwalidą. Te okoliczności potwierdzili świadkowie w złożonych oświadczeniach: W. S. ps. "W.", L. B. ps. "R." i B. Z.. Skarżący zaznaczył też, że żona L. B. otrzymała uprawnienia kombatanckie po jego śmierci. Skarżący odniósł swoją sytuację do walki w Powstaniu Warszawskim 6-12 letnich chłopców, którym nie zarzuca się braku podstaw do uzyskania uprawnień kombatanckich. Podał, iż mając 13-14 lat był wyrośnięty i dobrze zbudowany. Groźny postrzał w nogę spowodował kalectwo – ograniczoną możliwość poruszania się i inwalidztwo I grupy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zasadnicza kontrowersja w ocenie działalności partyzanckiej skarżącego powstała z racji wieku skarżącego, który mając 13-14 lat nie mógł (w ocenie organu) pełnić służby w organizacji. Zdaniem Sądu Urząd błędnie interpretuje art. 1 ustawy o kombatantach. Przede wszystkim znaczenie wieku dla uznania czyjejś działalności za działalność kombatancką nie ma znaczenia. Ustawa w żadnym miejscu nie czyni takiego ograniczenia. Po drugie – interpretacja art. 1 ust. 2, gdzie znajduje się wykaz rodzajów działalności, które uznaje się za działalność kombatancką, musi być dokonana w związku z postanowieniami wstępu do ustawy, któremu trudno odmówić normatywnego charakteru, choćby w tym sensie, że przez jego pryzmat należy dokonywać interpretacji artykułowanych postanowień ustawy. Art. 4 zdanie pierwsze wstępu do ustawy wyjaśnia nie tylko cel ustawy, ale także krąg osób, które są adresatami tej ustawy" Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej – w formacjach Wojska Polskiego, armiach sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i działalności cywilnej – z narażeniem na represje." Trudno przyjąć punkt widzenia Kierownika Urzędu, iż działalność skarżącego w AK była co najwyżej działalnością pomocniczą. W życiorysie pisanym w 1978r. (celem wstąpienia wstąpienia do ZBOWiD) skarżący wspominał o tym, że został ranny w nogę, gdy przeprowadzał partyzantów do lasu. Wiadomym jest powszechnie, że w owym czasie wystarczyło skarżącemu wykazanie przynależności do ORMO, by otrzymać uprawnienia kombatanckie, bez potrzeby ujawniania innej działalności. Organ, rozpatrując sprawę po raz kolejny, winien ocenić wszechstronnie i obiektywnie zgromadzony materiał dowodowy, biorąc pod uwagę stanowisko NSA, wyrażane wielokrotnie, że ustawa kombatancka nie wprowadza ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z powodu wieku, w którym tę działalność prowadzono (m.inn. wyroki NSA: z 13.02.2002r. VSA 1538/01 – publ. Palestra 2003/3-4/223; z 14.06.1995r. SA/Kr 2891/94; z 8.08.1995r. SA/Rz 607/94; SA/Bk 1488/99). Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a, c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI