SA/Bk 1284/03

SA/Bk 1284/03 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-03-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Prutis
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 40 i art. 41 ust.2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
art. 21 ust.1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie NSA Stanisław Prutis, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. T., M. M., T. R., J. W., E. W., Z. W., B. K. W. i B.W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych - oddala skargę,-
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., powołując przepisy art. 40 i 42 ust. 2 ustawy z dnia
24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku
z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414
z późn. zm.), nakazał współwłaścicielom budynku handlowo-usługowego przy
ul. Ś. R. [...] w B. wykonać, w terminie do 31 października 2003 r., czynności doprowadzające do zgodności z prawem istniejący budynek handlowo-usługowy, położony na działce o nr[...], a mianowicie:
1. rozebrać taras przynależny do lokalu usługowego Nr[...], usytuowany w pobliżu działki nr geod.[...];
2. istniejące otwory w ścianie budynku pawilonu handlowo-usługowego znajdującej
się w odległości mniejszej niż 10 m od obiektów drewnianych na działce sąsiedniej
nr geod. [...] wypełnić materiałami niepalnymi;
3. przedłożyć do organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji 3 egz. dokumentacji budowlanej powykonawczej przedmiotowego budynku wraz z projektem zagospodarowania działki, opracowanej przez osobę uprawnioną na aktualnej mapie geodezyjnej poinwentaryzacyjnej w skali 1:500 i uzgodnionej przez rzeczoznawcę do spraw przeciwpożarowych, bhp oraz sanitarno-higienicznych;
4. przedłożyć oświadczenie osoby uprawnionej o wykonaniu robót budowlanych
w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej i polskimi normami;
5. uzyskać w organie nadzoru budowlanego pierwszej instancji pozwolenia na użytkowanie omawianego budynku pawilonu handlowo-usługowego w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r.
Wskutek odwołania się kilku, spośród kilkudziesięciu współwłaścicieli budynku handlowo-usługowego, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
w B., decyzją z dnia [...] września 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, iż odwołania: J. i T. R., A. i A. K., H. S., Z. i B. W., E. Z., Cech Rzemiosł Różnych w B.– są niezasadne.
W uzasadnieniu decyzji, organy obu instancji stwierdziły, iż istniejący budynek handlowo-usługowy powstał w ramach samowoli budowlanej podczas obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r. Budowa budynku została zakończona w 1994 r., zaś podjęta dobudowa tarasu w kwietniu 1994 r. – nie została ukończona. Wydana decyzja zmierzała do zalegalizowania samowoli. Prowadzone postępowanie administracyjne było skutkiem stwierdzenia w dniu 3 lipca 2001 r., przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w Warszawie, nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego: z dnia [...] lutego 1993 r. oraz z dnia [...] października 2003 r. w sprawie pozwolenia na wznowienie i kontynuowanie robót budowlanych związanych z w/w budynkiem, którego budowę rozpoczęto w warunkach samowoli budowlanej. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego
w B. z dnia [...] października 1994 r., zmierzająca do legalizacji tarasu, została uchylona przez organ II instancji. W tej sytuacji, współwłaściciele pawilonu, nie posiadają żadnych dokumentów prawnych upoważniających do istnienia i użytkowania budynku.
Organy brały pod uwagę wskazówki z uzasadnienia decyzji GINB z dnia [...] lipca 2001 r., gdzie stwierdzono, że obiekt narusza § 17 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), poprzez usytuowanie go w odległości 8 m z otworami okiennymi w ścianie od istniejącego na działce sąsiedniej nr [...], budynku mieszkalnego. Natomiast wykonany taras usytuowany został w odległości 1,95 m od granicy działki sąsiedniej o nr [...], naruszając tym samym uzasadniony interes osób trzecich.
W dniu 11 marca 2002 r. organ I instancji przeprowadził oględziny. Z pomiarów wynikało, iż pawilon handlowo-usługowy został pobudowany po granicy z działkami o nr geod. [...]/[...],[...]/[...]oraz [...] i znajduje się w odległości 8,60 m (odległość mierzona od ściany z otworami) od budynku mieszkalnego istniejącego na działce nr [...] sąsiadki N. M
i w odległości 8,30 m od budynku gospodarczego na tej działce. Taras betonowy, przynależny do lokalu nr [...] znajduje się w odległości 3,40 m od budynku mieszkalnego N.M. Niezgodność posadowienia budynku i tarasu z warunkami technicznymi stało się przyczyną unieważnienia decyzji o pozwoleniu na wznowienie i kontynuowanie robót budowlanych, zaś w tym postępowaniu, stanowiło przesłankę do nakazania wykonania takich czynności, które doprowadzą obiekt do stanu zgodnego z prawem.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli: Z. T., B. K.
i Z. W., J. i E. W., M. M., T. R. i B. W. (skargi: A. J. K., A. T. K. i J. R.– zostały odrzucone na posiedzeniu niejawnym).
Skarżący wnosili o uchylenie decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego oraz art. 6, 7 i 8 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli następujące kwestie:
– pominięcie przez organy okoliczności, że projekt budowlany pawilonu został pozytywnie zaopiniowany (1994 r.) przez Komendę Wojewódzką Straży Pożarnej
w zakresie rozwiązań architektonicznych budynku i odległości od zabudowy sąsiedniej co miało pozytywne znaczenie przy odbiorze budynku w 1997 r.,
– niezgodność odległości, o jakich jest mowa w decyzji GINB z dnia [...] lipca 2001 r.
i odległości wynikających z pomiarów dokonanych podczas oględzin w dniu 11 marca 2002 r.,
– adresatem części decyzji dotyczącej rozbiórki tarasu nie powinni być wszyscy współwłaściciele pawilonu handlowego, lecz E. Z., do lokalu której przynależy taras;
– brak należytej staranności w ustaleniu aktualnych właściciel poszczególnych lokali
(w czasie postępowania zmienili się niektórzy właściciele w wyniku sprzedaży lokali),
– niewłaściwe zastosowanie art. 40 oraz art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., albowiem sporny pawilon został zbudowany zgodnie, z obowiązującym wówczas, planem zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
w B. wnosił o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi, organ stwierdził, iż pozytywna opinia projektu budowlanego wydana przez Komendę Wojewódzką Straży Pożarnej w B. nie ma tu znaczenia. Zgodności realizacji z prawem pawilonu usługowego przy ul. Ś. R. [...] w B., w oparciu o wskazany projekt budowlany dokonał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dniał [...] lipca 2001 r. Decyzja ta jest prawomocna i rodzi skutki prawne. Przedstawione w skardze nieścisłości między stanem faktycznym a uzasadnieniem decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2001 r. nie zmienia faktu, że stanowiący przedmiot niniejszego postępowania budynek handlowo-usługowy nie ma uregulowanego stanu prawnego, a jego usytuowanie narusza przepisy warunków technicznych. Aktualne postępowanie zmierza właśnie do uregulowania stanu prawnego inwestycji jako całości. Następny zarzut dotyczący nietrafności skierowania nakazu wynikającego z decyzji jest również niezasadny. Na etapie przygotowania i realizacji inwestycji na działce Nr [...], inwestorem był Cech Rzemiosł Różnych w B. Po zrealizowaniu inwestycji obejmującej pawilon handlowo-usługowy, Cech Rzemiosł Różnych w B., w drodze umówcywilnoprawnych sprzedał poszczególne lokale użytkowe mieszczące się w omawianym budynku. W wyniku tych transakcji nieruchomość Nr [...] przy ul. Ś. R. [...] stała się współwłasnością (w określonych częściach ułamkowych) 64 osób, które są następcami prawnymi inwestora. Stwierdzenie, że taras stanowi wyodrębnioną własność Pani E. Z. nie ma oparcia faktycznego. Pani Z. stała się stroną postępowania administracyjnego w związku z zawarciem w dniu [...] grudnia 1994 r. umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego.
Z aktu tego jak i komputerowego wydruku z rejestru gruntów nie wynika, aby sporny taras stanowił odrębną własność Pani Z. Kolejny zarzut, że organy nadzoru budowlanego nie dołożyły "należytej staranności w ustaleniu aktualnych właścicieli lokali" jest ogólnikowy i nie znajduje faktycznego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Krąg osób – następców prawnych inwestora
ustalono w oparciu o komputerowy wydruk z rejestru gruntów. Jeżeli w trakcie
postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją nastąpiła zmiana właścicieli lokali, z dniem podpisania umowy cywilnoprawnej na "nowego właściciela" przechodzą wszystkie ciężary i korzyści związane z przedmiotem umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż w związku z powstaniem z dniem 1 stycznia 2004 r. dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego, skargi wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego, są rozpoznawane przez wojewódzkie sądy administracyjne, co ma miejsce również w niniejszym przypadku zgodnie z zapisem art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1271).
W ocenie Sądu, skarga nie jest zasadna, albowiem organy nadzoru budowlanego nie naruszyły przepisów prawnych.
Rozważając zarzuty skargi, natury proceduralnej, a więc uchybienie polegające (zdaniem skarżących) na niewłaściwym ustaleniu stron postępowania oraz skierowaniu części decyzji nakazującej rozbiórkę tarasu do wszystkich współwłaścicieli pawilonu handlowo-usługowego zamiast do osoby E. Z., Sąd stwierdza, iż skarżący nie mają racji.
Otóż, zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne
i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane ewidencji gruntów i budynków.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] lipca 2003 r. podjął działania zgodne z w/w przepisem ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Lista 63 współwłaścicieli lokali użytkowych oraz ułamkowych części nieruchomości
o nr geod. [...], na której znajduje się pawilon handlowo-usługowy przy ul. Ś. R. [...]
w B., została ustalona na podstawie wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 17 grudnia 2002 r. Współwłaściciele lokali, a jednocześnie członkowie zarządu Stowarzyszenia "P." – E. R. i A. K.– zobowiązali się do dostarczenia uaktualnionej listy współwłaścicieli lokali (na tę okoliczność znajduje się notatka służbowa z 22 stycznia 2003 r., k-147). Taka lista nie została złożona do akt pomimo udzielenia, przez organ, miesięcznego terminu osobom zainteresowanym.
Przy tak dużej ilości lokali użytkowych logicznym jest, że następuje ciągła zmiana ich właścicieli poprzez zawieranie umów kupna-sprzedaży. Organy orzekające nie miały obowiązku ustalania każdorazowo i śledzenia na bieżąco zmian w stosunkach własnościowych poprzez sięganie do innych źródeł prawnych poza rejestr gruntów, a tego obowiązku organy dopełniły. Jak słusznie stwierdzono w odpowiedzi na skargę, wszelkie ciężary i korzyści związane ze zbyciem lokalu i części nieruchomości, przechodzą na nowego właściciela z dniem sporządzenia umowy notarialnej.
Osobom widniejącym w rejestrze gruntów, jako współwłaścicielom nieruchomości, umożliwiono udział w toczącym się postępowaniu, zgodnie z wymogiem art. 10 k.p.a. Złożenie aktualnej listy właścicieli lokali dopiero w toku postępowania sądowego (3 marca 2004 r.) było czynnością spóźnioną, dokonaną po zakończeniu postępowania administracyjnego i nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania tym bardziej, że (jak wyżej opisano) członkowie zarządu Stowarzyszenia "P." mieli możliwość, na własne życzenie, dokonać aktualizacji kręgu właścicieli, czego nie uczynili w stosownym czasie.
Taras, którego rozbiórkę nakazano w punkcie I zaskarżonej decyzji, znajduje się faktycznie przy lokalu Nr [...] E. Z.. Jak wynika z dokumentacji oraz z wyjaśnień stron złożonych na rozprawie sądowej), budowa tarasu nie została zakończona. Istnieje jedno zewnętrzne wejście (schody w stanie surowym) od strony podwórka, a drugie wejście miało prowadzić z lokalu p. E. Z. Nie jest sporna okoliczność, iż E. Z. nie poniosła kosztów wybudowania tarasu ani też nie jest jego właścicielką z mocy umowy notarialnej. Z aktu notarialnego, sporządzonego dnia [...] grudnia 1994 r. wynika, iż
E. Z. nabyła od inwestora Cech Rzemiosł Różnych w B., własność lokalu
nr [...] o pow. 77,66 m2, udział w elementach wspólnych budynku i stosowny do tej powierzchni udział we współwłasności gruntu, tj. część[...]/[...]. Zatem, sporny taras nie jest "przynależny do lokalu" Nr [...] (jak to niefortunnie określiły organy w decyzjach), lecz znajduje się przy tym lokalu. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że taka lokalizacja tarasu miała służyć i współwłaścicielom lokali prowadzącym działalność gospodarczą, jak też osobom korzystającym z ich usług, zaś E. Z. zamierzała stworzyć kawiarnię na ich potrzeby. Nie istnieje, zatem, żaden dokument (żadna inna umowa poza w/wymienioną), który potwierdzały, iż taras stanowi wyłączną własność
E. Z.; stanowi zaś część składową całego pawilonu handlowo-usługowego. Stąd też słusznie orzekły organy nadzoru budowlanego, adresując nakaz rozbiórki tarasu, do wszystkich współwłaścicieli budynku, którzy są w tej części decyzji, także stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, zarzuty skargi również są chybione.
Faktem niespornym jest, iż budynek handlowo-usługowy przy ul. Ś. R. [...] został pobudowany w 1994 r. i pozostaje w faktycznym użytkowaniu od 10 lat, natomiast nie ma dotychczas uregulowanej budowlanej sytuacji prawnej.
Przyczyną takiego stanu rzeczy były różnorodne postępowania administracyjne, toczące się przez kilku lat, a spowodowane okolicznością, że budowa pawilonu została rozpoczęta
w warunkach samowoli budowlanej podczas obowiązywania tzw. starego prawa budowlanego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji wydanych w dniach [...] lutego 1993 r. i [...] października 1993 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B., których przedmiotem było zezwolenie na wznowienie robót budowlanych spornego pawilonu. Została też uchylona decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego zmierzająca do legalizacji samowolnie dobudowanego tarasu w kwietniu 1994 r. Należało więc wydać taką decyzję, która doprowadziłaby do stanu zgodności z prawem całego obiektu. Tą decyzją jest, skarżona obecnie, decyzja nakładająca obowiązek wykonania określonych w niej czynności po to, by w końcu, organ miał podstawę do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu.
Ponieważ budynek został wzniesiony przed dniem 1 stycznia 1995 r., to przepisy o jego rozbiórce – art. 48 Prawa budowlanego (ustawy z 7 lipca 1994 r. – Dz. U. Nr 89, poz. 414) nie znajdowały zastosowania, natomiast regulację prawną należało zastosować z powołaniem art. 40 i 42 ust. 2 ustawy z 24 października 1974 r. ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Organy należycie powołały w zaskarżonej decyzji te przepisy. Warunki art. 40 zostaną spełnione wówczas, gdy obiekt spełni wymogi z § 17 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
(Dz. U. Nr 17, poz. 62 z późn. zm.), tj. poprzez zachowanie, przewidzianych w tym przepisie, odległości pawilonu od budynków na działce sąsiedniej p. M. zachowane nawet jeśli weźmie się pod uwagę, pomiary dokonane podczas oględzin w dniu 11 marca 2003 r. Zachowanie odległości oraz warunków dopuszczających usytuowanie ściany z otworami okiennymi zostały uregulowane przepisami w/w rozporządzenia i organy nadzoru budowlanego nie mogą pominąć oceny tych wymogów bez względu na okoliczność, że opinia przeciwpożarowa projektu inwestycji była pozytywna.
Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2001 r., a Sąd nie jest uprawniony (wbrew żądaniom skargi) do jej oceny. Wszelkie zarzuty do w/w decyzji GINB strony mogły wnosić poprzez jej zaskarżenie do NSA w stosownym czasie. Skoro decyzja ta jest prawomocna, to organy budowlane są nią, w danej sprawie, związane.
Mając na względzie powyższe okoliczności skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).-