SA/Bd 3424/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby z powodu wniesienia aktu oskarżenia, uznając, że przepis pozwalający na takie zwolnienie nie mógł działać wstecz.
Skarżący, funkcjonariusz celny S. S., został zwolniony ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej po tym, jak Prokuratura wniosła przeciwko niemu akt oskarżenia. Skarżący zarzucił naruszenie prawa, w tym działanie prawa wstecz, ponieważ akt oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie przepisu pozwalającego na zwolnienie. WSA w Bydgoszczy przychylił się do argumentacji skarżącego, uchylając decyzję o zwolnieniu i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że przepis nie mógł być stosowany do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie.
Sprawa dotyczyła zwolnienia funkcjonariusza celnego S. S. ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który przewidywał obligatoryjne zwolnienie w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Akt oskarżenia przeciwko S. S. został skierowany do sądu w grudniu 2002 r., natomiast przepis umożliwiający zwolnienie wszedł w życie dopiero 10 sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, uznając, że przepis ma zastosowanie niezależnie od daty wniesienia aktu oskarżenia. S. S. zaskarżył decyzję, argumentując, że zastosowanie przepisu nastąpiło z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady domniemania niewinności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że ustawa nowelizująca ustawę o Służbie Celnej nie zawierała przepisów przejściowych regulujących kwestię intertemporalną, co w kontekście zasady zaufania obywatela do państwa i zasad państwa prawnego, nakazywało nie stosować nowego przepisu do zdarzeń, które miały miejsce przed jego wejściem w życie. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, odrzucając jednocześnie żądanie zasądzenia wynagrodzenia jako wykraczające poza kognicję sądu administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może być stosowany do sytuacji, gdy akt oskarżenia został wniesiony przed dniem wejścia w życie nowelizacji, ze względu na zasadę niedziałania prawa wstecz i zasadę zaufania obywatela do państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej nakazuje stosowanie zasady bezpośredniego działania nowego prawa, ale z uwzględnieniem zasady zaufania obywatela do państwa i zasad państwa prawnego. Nowe normy nie powinny pogarszać sytuacji prawnej jednostki w odniesieniu do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie, zwłaszcza gdy prawo pierwotne nie przewidywało takich skutków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.S.C. art. 25 § 1
Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej
Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a, wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r., nie może być stosowany do aktów oskarżenia wniesionych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji (10 sierpnia 2003 r.).
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
k.k. art. 270 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 42
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 88
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej do sytuacji, gdy akt oskarżenia został wniesiony przed dniem wejścia w życie tego przepisu, stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej nie pozwala na pogorszenie sytuacji prawnej jednostki w odniesieniu do zdarzeń sprzed wejścia w życie przepisu.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej ma zastosowanie niezależnie od daty wniesienia aktu oskarżenia, a jego zastosowanie nie jest działaniem prawa wstecz. Wniesienie aktu oskarżenia spowodowało utratę nieposzlakowanej opinii, co uzasadniało zwolnienie ze służby i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Godne uwagi sformułowania
Zastosowania punktu 8a art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w zaskarżonej decyzji, nie można utożsamiać z działaniem prawa wstecz. Wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. (...) sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odwołując się do ogólnej zasady obowiązywania prawa w czasie, według której prawo obowiązuje od chwili wejścia w życie należało przyjąć, że niezależnie od tego kiedy wniesiono akt oskarżenia do Sądu, sprawa o wydalenie funkcjonariusza ze służby powinna być rozstrzygana na podstawie prawa obowiązującego w chwili wydawania decyzji, a więc na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o Służbie Celnej. Wypowiadając się w tych kwestiach Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozwiązanie konfliktu nowego prawa z interesami jednostki przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego jest dopuszczalne tylko o tyle, o ile da się wykazać wyraźny, ważny interes publiczny zmuszający do przejścia do porządku nad interesem jednostki.
Skład orzekający
Marzenna Linska-Wawrzon
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Piechowiak
sędzia
Ireneusz Fornalik
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście przepisów wprowadzających nowe przesłanki obligatoryjnego zwolnienia ze służby, zwłaszcza w braku przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza służby celnej i konkretnego przepisu ustawy o Służbie Celnej, ale zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawa administracyjnego – niedziałania prawa wstecz – w kontekście zwolnienia ze służby publicznej. Pokazuje, jak sąd chroni prawa jednostki przed arbitralnym stosowaniem przepisów.
“Służba celna kontra prawo wstecz: Sąd chroni funkcjonariusza przed niekorzystnym przepisem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Bd 3424/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2004-04-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-12-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Elżbieta Piechowiak Ireneusz Fornalik Marzenna Linska-Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 619 Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy Hasła tematyczne Służba celna Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641 art. 25 ust. 1 pkt 8 a Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity Dz.U. 1997 nr 88 poz 553 art. 231 par. 1, art. 18 par. 3, art. 91 par. 1 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...], 2. odrzuca skargę w części obejmującej żądanie zasądzenia wynagrodzenia, premii i waloryzacji, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 25 ust. 1 pkt 8a, art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72 z 1999 r., poz. 802 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 18.12.2002 r. Prokuratura Okręgowa w B. VI Wydział ds. Przestępczości Zorganizowanej skierowała do Sądu Rejonowego w B. akt oskarżenia (sygn. akt [...]) m.in. przeciwko S. S. o czyn z art. 231 § 1, art. 18 § 3 w związku z art. 270 § 1 oraz art. 91 § 1 Kodeksu karnego. Organ zaznaczył, że w myśl art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Mając na względzie treść powyższego aktu oskarżenia, w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wymagane do zwolnienia S. S. ze służby. Ze względu na powyższe konieczne stało się zwolnienie wyżej wymienionego ze służby, co Dyrektor Izby Celnej w T. uczynił decyzją nr [...] z dnia [...]. W dniu 29.09.2003 r. do Izby Celnej w T. wpłynęło pismo S. S. zaskarżające w/w decyzję z wnioskiem o jej uchylenie. W kontekście zarzutów podniesionych przez stronę Dyrektor Izby Celnej w T. zważył, co następuje. Skarżący zarzuca kwestionowanej decyzji rażące naruszenie prawa stwierdzając jednocześnie, że wydana ona została bez podstawy prawnej. Strona skarżącą sugeruje, że działanie Dyrektora polegające na zwolnieniu jej ze służby, w oparciu o przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, stanowi działanie prawa wstecz. Dla skarżącego przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej brzmi niejednoznacznie. Za celowe uznaje zastosowanie interpretacji jego treści zgodnej z zasadami, normami i wartościami Konstytucji. S. S. kwestionuje także zasadność nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jako rażącego naruszenia prawa nie należy traktować błędów w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zdaniem skarżącego za rażące naruszenie prawa należy uznać zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a w przypadku funkcjonariusza celnego, w stosunku do którego Prokuratura wniosła akt oskarżenia do Sądu przed dniem wejścia w życie tego przepisu. Strona skarżąca sugeruje, że przedmiotowy przepis nie może mieć zastosowania wstecz, ponieważ ostatnia nowelizacja ustawy o Służbie Celnej nie zawiera przepisów przejściowych. W świetle powyższych wywodów podkreślenia wymaga fakt, iż omawiany przepis ma charakter obligatoryjny, uniezależniony od tego, kiedy akt oskarżenia został skierowany do Sądu. Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, w przypadku S. S. taki akt został skierowany do Sądu. Zastosowania punktu 8a art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w zaskarżonej decyzji, nie można utożsamiać z działaniem prawa wstecz. Skarżący dopuszcza możliwość skutecznego stosowania przepisu jedynie dla sytuacji, które nastąpią, po jego wejściu w życie. Neguje natomiast zasadność stosowania przepisu, w przypadku funkcjonariuszy, w stosunku do których akt oskarżenia, o umyślne popełnienie przestępstwa, wniesiono do Sądu przed dniem wejścia w życie w/w przepisu. Trudno jest utożsamiać z działaniem prawa wstecz zastosowanie przepisu art. 25 ust.1 pkt 8a w stosunku do funkcjonariusza celnego, który aktualnie posiada w Sądzie akt skarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa. Bez względu na to, czy nowelizacja ustawy o Służbie Celnej zawiera, czy też nie przepisy przejściowe. Za chybiony należy uznać zarzut strony dotyczący braku w sprawie przesłanek uzasadniających zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Służba celna ma szczególny charakter, jest służbą publiczną, powołaną do realizacji polityki celno-fiskalnej Państwa, z tego też powodu wobec funkcjonariuszy celnych formułowanych jest szereg wymogów niespotykanych w innych służbach państwowych, w tym co do postawy etycznej i sposobu wykonywania służby. Ustawodawca zapewnia funkcjonariuszom celnym daleko posuniętą stabilizację stosunków służbowych. Wniesienie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia do Sądu o popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, a to jest w rozpatrywanej sprawie bezsporne, spowodowało utratę przez niego nieposzlakowanej opinii. W związku z powyższym należało uznać za niezbędne niezwłoczne wprowadzenie zaskarżonej decyzji w życie. Przemawiał za tym dobrze pojęty interes społeczny oraz konieczność przedłożenia go nad interes indywidualny strony. Mając na uwadze zaistniały stan faktyczny orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji S. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji jako wydanych z naruszeniem przepisu art. 7 i art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez założenie, iż przekazanie aktu oskarżenia przez Prokuratora do Sądu w dniu 18.12.2002 r. stanowi podstawę do zwolnienia go ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802 ze zm.) obowiązującego od dnia 10 sierpnia 2003 r. oraz z naruszeniem art. 42 ust. 3 Konstytucji poprzez wskazanie jako podstawy zwolnienia art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, przepisu, którego w żaden sposób nie można pogodzić z powszechną zasadą domniemania niewinności oraz z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7 i art. 108 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez zwolnienie go w trybie natychmiastowym w oparciu o przepisy wskazane w zaskarżonych decyzjach. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia przysługującego z tytułu pełnionych obowiązków wraz z premiami i rewaloryzacją oraz o zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi S. S. podniósł, iż przedmiotowe decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bezprawnie organ je wydający naruszył powszechna zasadę praworządności na straży której winien stać. Zgodnie z art. 7 Konstytucji organ wydający decyzję winien działać na podstawie prawa i w jego granicach, którego źródłem jest m.in. ustawa (art. 87 Konstytucji), która aby wejść w życie musi być ogłoszona (art. 88 Konstytucji). Art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej został wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r, o zmianie ustawy – Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) i zgodnie z treścią art. 3 tej ustawy "Postępowanie wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem ust. 2" oraz art. 5 "Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 74, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia" tj. z dniem 10 sierpnia 2003 r. Natomiast tak jak wynika z przedmiotowych decyzji akt oskarżenia został skierowany do Sądu 18 grudnia 2002 r., a więc kilka miesięcy przed wejściem w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a, który w świetle podstawowych zasad prawa nie może obowiązywać wstecz (dotyczyć stanów faktycznych powstałych przed jego wejściem). Takie stanowisko jest zbieżne z ogólną zasadą ochrony praw nabytych i zgodne z kierunkiem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i literaturą. Wśród zasad systemu prawa szczególną, nadrzędną rolę odgrywają zasady konstytucyjne, a w świetle orzecznictwa sądów nakaz interpretacji prawa zgodnie z Konstytucją przez wszystkie organy interpretujące prawo (np. orzeczenie TK z 15.07.1996 r. sygn. K.5/96; z 05.01.1999 r. sygn. K.27/98). Zasadą jest, iż w sytuacjach niejednoznacznego brzmienia przepisu, kiedy na przykład wykładnia językowa może prowadzić do rozbieżności wniosków, konieczne jest poszukanie interpretacji, która pozwoli na uzgodnienie treści przepisu z Konstytucją, z konstytucyjnymi normami i wartościami. Metoda wykładni w zgodzie z Konstytucją nie może być wyłącznie domeną Trybunału Konstytucyjnego, wręcz musi być respektowana przez wszystkie organy państwowe, co wynika z nadrzędności Konstytucji w systemie prawa Rzeczpospolitej Polskiej – art. 8 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym organ wydający przedmiotowe decyzje wobec nasuwających się wątpliwości interpretacyjnych art. 25 ust. 1 pkt 8a i zapewne 8b ustawy o Służbie Celnej, winien dokonać jego interpretacji w myśl zasady interpretowania zgodnie z Konstytucją tj. art. 7, art. 42 i art. 88 ust. 1 Konstytucji. W przypadku, kiedy dokonanie interpretacji przedmiotowego przepisu zgodnie z Konstytucją jest niemożliwe lub w sytuacji, kiedy ukształtowała się (została narzucona?, w świetle zachodzących zmian w administracji celnej) praktyka stosowania danego przepisu niezgodnie z normami, zasadami i wartościami Konstytucji, której organ wydający przedmiotowe decyzje nie był w stanie wyeliminować zastosowaniem zasady wykładni zgodnej z Konstytucją, koniecznym było w takiej sytuacji, w myśl podstawowej zasady zaufania obywatela do organów państwowych, wszczęcie postępowania o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej. Powszechnie wiadomym jest, że z takim wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie niekonstytucyjności tego przepisu, w dniu 1 września 2003 r. zwróciły się do Rzecznika Praw Obywatelskich związki zawodowe administracji celnej. Według skarżącego za niekonstytucyjnością przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej przemawia również art. 42 Konstytucji, w świetle którego jest on niewinny do momentu prawomocnego stwierdzenia winy wyrokiem sądu. Skarżący podniósł też, że w jego przypadku wydalenie ze służby jest formą kary za czyn dokonany, przed wejściem przepisu na podstawie, którego usunięto go ze służby. W procesie karnym do dnia dzisiejszego nie został skazany, a wina nie została mu udowodniona, również w postępowaniu dyscyplinarnym do dnia dzisiejszego nie został uznany za winnego prawomocnym rozstrzygnięciem, jest więc niewinny. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest zdaniem skarżącego również bardzo niezrozumiałe i niekonsekwentne, budzące wiele zastrzeżeń interpretacyjnych. Nadanie tego rygoru jest wyjątkiem od zasady, że decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Rygor natychmiastowej wykonalności nie może być nadany w każdym przypadku, gdy w grę w chodzi m.in. interes społeczny. Przepis wprowadzający ten rygor nakłada dodatkowo obligatoryjną przesłankę niezbędności zastosowania go (wyrok NSA z dnia 24.05.1983 r. I SA 20/83, ONSA 1983, z. 1, poz. 26). Organ wydający zaskarżone decyzje nie uzasadnił tej niezbędności, nie wskazał żadnej uzasadniającej przesłanki podjęcia takiej decyzji, choć jest to jego podstawowy obowiązek. Według skarżącego powołanie się na fakt przedstawienia zarzutów przez Prokuratora nie może spowodować utraty nieposzlakowanej opinii i zaufania wobec niego, bowiem nie został on poparty przez organ żadnymi dowodami. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący i zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego skutkuje wadliwością tych decyzji. Dyrektor Izby Celnej w T., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych o ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej zwanej p.s.a.). Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana ona została z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23.04.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1122) nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Dla jasności dalszych rozważań przypomnieć należy, że w dniu 18.12.2002 r. Prokuratura Okręgowa w B. skierowała do Sądu Rejonowego w B. akt oskarżenia przeciwko S. S. o czyn z art. 231 § 1, art. 18 § 3 w zw. z art. 270 § 1 oraz art. 91 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast wymieniony wyżej przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, wprowadzający nową przesłankę zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego, obowiązuje od dnia 10.08.2003 r. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Zagadnieniem spornym w sprawie jest to, czy przedmiotowy przepis ma zastosowanie niezależnie od tego, kiedy akt oskarżenia został skierowany do Sądu, czy też może stanowić podstawę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby tylko w takiej sytuacji, gdy akt oskarżenia został skierowany do Sądu, począwszy od dnia 10.08.2003 r. tj. wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy o Służbie Celnej. Wymieniona wyżej ustawa z 23.04.2003 r. o zmianie ustawy (...) o Służbie Celnej nie zawiera stanowiska ustawodawcy co do tego, jak rozwiązywać problem prawa właściwego tj. od kiedy i do jakich stanów faktycznych oraz spraw w toku nie zakończonych ostatecznie, czy prawomocnie należy stosować prawo nowe. W szczególności brak jest uregulowania intertemporalnego co do zagadnienia spornego między stronami w niniejszej sprawie. Odwołując się do ogólnej zasady obowiązywania prawa w czasie, według której prawo obowiązuje od chwili wejścia w życie należało przyjąć, że niezależnie od tego, kiedy wniesiono akt oskarżenia do Sądu, sprawa o wydalenie funkcjonariusza ze służby powinna być rozstrzygana na podstawie prawa obowiązującego w chwili wydawania decyzji, a więc na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o Służbie Celnej. W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przyjmowano zasadniczo, że "milczenie" ustawodawcy co do tego, czy i w jakim zakresie stosować prawo nowe oznacza, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa, przy czym zasada ta powinna mieć zastosowanie do tych przepisów, które zawierają jedynie formułę o ich wejściu w życie z dniem ogłoszenia czy w innej określonej dacie (por. Uchwała NSA z 20.10.1997 r. ONSA 1998/1/10 i powołane tam orzecznictwo). W nauce prawa przyjmuje się, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm należy je stosować do wszelkich zdarzeń, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej przed wejściem w życie nowych przepisów. Tak więc od wejścia w życie nowej regulacji wszyscy, których dotyczą zdarzenia danego typu traktowani są jednakowo. Wyrazem tej właśnie reguły intertemporalnej jest stanowisko zaprezentowane przez organ w rozpoznawanej sprawie. Rację ma przy tym organ Służby Celnej, że stosując znowelizowane przepisy nie naruszył zasady lex retro non agit, która wyraża się w zakazie regulowania przez prawo zdarzeń prawnych i ich skutków zrealizowanych w czasie, gdy konkretny przepis jeszcze nie obowiązywał. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa jest zasadniczo odmienna od techniki nadawania normom prawnym mocy wstecznej, choć często wywołuje podobne skutki. Wsteczne działanie prawa nie zachodzi bowiem wówczas, gdy następstwa zdarzeń, które nastąpiły w przeszłości, są kwalifikowane według nowych norm, jednakże dopiero od momentu wejścia tych norm w życie. Dostrzec jednocześnie trzeba, że technika ustawodawcza sprowadzająca się do bezpośredniego działania nowego prawa nie może być nadużywana, ponieważ prawodawca może w ten sposób radykalnie zmienić, a często pogorszyć sytuację prawną zainteresowanych, przez co narusza ich zaufanie do prawa. Wypowiadając się w tych kwestiach Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozwiązanie konfliktu nowego prawa z interesami jednostki przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego jest dopuszczalne tylko o tyle, o ile da się wykazać wyraźny, ważny interes publiczny zmuszający do przejścia do porządku nad interesem jednostki (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 9/92, K 1/99, K 3/99, K 5/99). Trybunał Konstytucyjny nie odmawiając ustawodawcy racji posługiwania się zasadą bezpośredniego działania nowego prawa w określonych warunkach i w celu osiągnięcia stanu pożądanego przez ustawodawcę, wyraża jednak pogląd, że przedmiotowa zasada ma istotną wadę z punktu widzenia wymagań państwa prawnego. Jej stosowanie prowadzi bowiem do sytuacji zaskoczenia adresatów norm prawa nową sytuacją prawną, może bowiem radykalnie zmienić na niekorzyść ich dotychczasową sytuację prawną i nie daje możliwości skalkulowania zdarzeń, z którymi może się zetknąć adresat normy prawnej. Może zatem w konsekwencji podważyć zaufanie obywateli do prawa jako elementu zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Z tych względów zasada państwa prawnego wymaga, by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych (vide: orzeczenie TK z dnia 02.03.1993 r. K 9/92 OTK 1993/1/6). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należało dojść do wniosku, że wynikająca z istoty państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa, wymaga by nie stosować nowo ustanowionych norm prawnych w ustawie o Służbie Celnej do zdarzenia (skierowanie aktu oskarżenia do Sądu), które miało miejsce przed wejściem w życie omawianej nowelizacji. Skoro przed nowelizacją ustawa o Służbie Celnej nie wiązała z faktem wniesienia aktu oskarżenia do Sądu żadnych skutków prawnych, to zasadnym było z punktu interesu jednostki wprowadzenie stosownych przepisów przejściowych. Ubocznie Sąd zwraca uwagę, że np. w ustawie z dnia 29.10.2003 r. o zmianie ustawy o Policji, właśnie w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej, zawarto przepis (art. 3) regulujący zagadnienie międzyczasowe. W ocenie Sądu wątpliwości interpretacyjne wynikające z braku właściwej regulacji intertemporalnej nie mogą pogarszać sytuacji osób, będących adresatami nowych norm prawnych. Zagadnienia intertemporalne muszą bowiem być rozwiązane z uwzględnieniem zasad ogólnych prawa i pryncypiów konstytucyjnych. Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji orzeczono jak w pkt 1 sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.s.a. Zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznając niniejszą skargę miał obowiązek podjąć rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 145 lub art. 151 p.s.a. Nie było natomiast rzeczą Sądu rozstrzyganie o zgłoszonych w skardze żądaniach w zakresie wynagrodzenia, premii i waloryzacji, gdyż wykraczało to poza kognicję określoną przepisem art. 3 p.s.a. Wobec powyższego należało w tej części skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.s.a. Orzeczenie objęte pkt 3 wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI