SA/Bd 2922/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Skarżąca domagała się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został w pełni zrealizowany. Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ sprawę powinien był rozpatrzyć organ wyższego stopnia, a nie Wojewoda jako instancja odwoławcza.
Urszula F. złożyła skargę na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta B. i odmówiła zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca, jako następca prawny pierwotnych współwłaścicieli, domagała się zwrotu części nieruchomości, wskazując na rozebranie torów tramwajowych i zagospodarowanie terenu jako dowód na niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Wojewoda uznał, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym w 1966 roku, który przewidywał budowę podstacji trakcyjnej, i odmówił zwrotu na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Wojewoda naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sąd wskazał, że w przypadku, gdy organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) podlegał wyłączeniu, sprawę powinien rozpatrzyć organ wyższego stopnia, a Wojewoda nie mógł orzekać jako instancja odwoławcza, jednocześnie kończąc postępowanie. Sąd nakazał Wojewodzie ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem właściwości organów i zasady dwuinstancyjności, a także zbadanie meritum żądania zwrotu nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ wyższego stopnia powinien zapewnić możliwość odwołania do organu wyższego stopnia, a w przypadku wyłączenia organu pierwszej instancji, powinien wyznaczyć inny organ do załatwienia sprawy lub sam rozpatrzyć ją w pierwszej instancji z zachowaniem prawa do odwołania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., Wojewoda nie mógł rozpatrzyć sprawy jako organ pierwszej i jedynej instancji, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15, art. 127 k.p.a.).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Prezydent miasta podlega wyłączeniu w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu.
k.p.a. art. 26 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku wyłączenia organu pierwszej instancji, sprawa podlega załatwieniu przez organ wyższego stopnia, który może wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
k.p.a. art. 127
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki zwrotu części nieruchomości, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Podstawa prawna zbycia nieruchomości w 1968 roku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez Wojewodę, który rozpatrzył sprawę jako organ pierwszej i jedynej instancji, mimo że organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) podlegał wyłączeniu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na rozebraniu torów tramwajowych i zagospodarowaniu terenu jako dowód na niezrealizowanie celu wywłaszczenia (sąd nie rozstrzygnął merytorycznie, ale wskazał na potrzebę ponownego zbadania tej kwestii).
Godne uwagi sformułowania
organ podlegający wyłączeniu zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania nie podlega wykonaniu
Skład orzekający
Wiesław Czerwiński
przewodniczący
Marzenna Linska-Wawrzon
członek
Wojciech Borodziuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność przestrzegania zasady dwuinstancyjności postępowania, zwłaszcza w sytuacjach, gdy organ pierwszej instancji podlega wyłączeniu, oraz prawidłowe określenie właściwości organów w takich przypadkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem organu i zasadą dwuinstancyjności, a także kwestii zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, a konkretnie zasada dwuinstancyjności, która może doprowadzić do uchylenia decyzji nawet wtedy, gdy merytoryczne argumenty strony nie są w pełni rozstrzygnięte.
“Naruszenie zasady dwuinstancyjności uchyla decyzję o zwrocie nieruchomości!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Bd 2922/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2004-02-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-10-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Marzenna Linska-Wawrzon Wiesław Czerwiński /przewodniczący/ Wojciech Borodziuk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 26 par. 2 w zw. z art. 24 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie WSA Marzenna Linska-Wwarzon (del. SSO) Wojciech Borodziuk (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi Urszuli F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy Uzasadnienie SA / Bd 2922 / 03 U z a s a d n i e n i e Urszula F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Zaskarżoną decyzją Wojewoda w punkcie pierwszym uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] oraz w punkcie drugim odmówił zwrotu części wykupionej przy zagrożeniu wywłaszczeniem nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], wchodzących w skład działek oznaczonych obecnie w rejestrze gruntów nr 112/1 o pow. 0,1240 ha oraz nr 112/4 o pow. 0,0299 ha, k.m.487, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B. Decyzją z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] Prezydent Miasta B. odmówił zwrotu na rzecz Urszuli F. części nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], stanowiącej działki oznaczone w rejestrze gruntów nr 112/1 oraz 112/4 zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B. W uzasadnieniu odnowy Organ stwierdził, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem uzasadniającym jej wykup dokonany przy zagrożeniu wywłaszczeniem. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Urszula F., która prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku wykazała, że jest jedynym następcą prawnym Jana O., Teresy O. i Edwina O. razem z nią będących w przeszłości współwłaścicielami nieruchomości zbytej w dniu [...] 1968 roku na rzecz Skarbu Państwa na podstawie notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości zgodnie z ustawą z dnia 12.3.1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości / Dz.U. Nr 18, poz. 94 z 1961 roku / , obejmującej działki, o zwrot których wystąpiła obecnie. Wojewoda rozpoznając sprawę w drugiej instancji stwierdził, że wydana w sprawie decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku winna być uchylona, gdyż została wydana przez organ podlegający wyłączeniu, a zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego . Jednocześnie Wojewoda rozpatrzył sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez Prezydenta Miasta B. i uznał, że umowa w sprawie wykupu nieruchomości z 1968 roku nie określała celu, dla realizacji którego dokonany został wykup, ale plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1966 roku, sygn. [...] dowodzi, iż nieruchomość została wykupiona dla realizacji budowy podstacji trakcyjnej [...] . Przeprowadzone z udziałem strony oględziny wykupionej w 1968 roku nieruchomości zdaniem Organu potwierdzają zrealizowanie celu określonego w planie realizacyjnym. Działki nr 112/1 i nr 112/4 są ogrodzone i użytkowane przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. Na działce nr 112/1 posadowiona jest część budynku, w którym na parterze znajduje się podstacja zasilająca w energię linię tramwajową do F., na piętrze budynku znajdują się pomieszczenia biurowe Wydziału Utrzymania Ulic i Torów, a pozostała część tej działki i działka nr 112/4 stanowią teren przyległy będący otoczeniem budynku wyłożony kostką typu polbruk, wykorzystywany jako miejsce parkingowe dla samochodów pracowników Zarządu Dróg Miejskich. Z dowodów archiwalnych wynika natomiast, że na działce nr 112/4 ułożone w przeszłości zostały tory tramwajowe, które są obecnie rozebrane. Urszula F. właśnie z faktu rozebrania tych torów wywodziła swoje żądanie zwrotu części nieruchomości. Wojewoda w oparciu o art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami / tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm. / uznał, że nie ma podstaw do zwrotu części nieruchomości, skoro w terminie 7 lat od dnia zawarcia umowy z 1968 roku zrealizowano cel wywłaszczenia, a kategoryczne brzmienie przepisów nie pozwala na interpretację rozszerzającą. Skarżąca Urszula F. w swojej skardze domagała się uchylenia decyzji Wojewody i w konsekwencji zwrotu części nieruchomości wykupionej w 1968 roku, a swoje prawo do jej zwrotu wywodziła z faktu rozebrania torów tramwajowych przylegających do jej działki, gdyż jej zdaniem położenie na to miejsce płytek i postawienie płotu zostało dokonane, aby utrudnić jej częściowy zwrot nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie powołując się na swoją argumentację w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga Urszuli F. jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż to podaje skarżąca. Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. / art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku / W pierwszym rzędzie zatem podkreślić należy, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. / Uchwała 7 Sędziów NSA w Warszawie z dnia 19.5.2003 roku, OPS 1/03, ONSA 2003/4/115 / W konsekwencji zgodnie z art. 26 § 2 k.p.a. sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta , w tym konkretnym przypadku przez Wojewodę, przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ , ale z zachowaniem prawa do odwołania do organu wyższego stopnia, aby została zapewniona zasada dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 oraz art. 127 k.p.a., jako jednej z zasad naczelnych postępowania administracyjnego. Tymczasem Wojewoda zaskarżoną decyzją załatwił sprawę jako organ pierwszej i jedynej instancji stwierdzając, że jego decyzją jest ostateczna, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku / Sąd zaskarżoną decyzję uchylił w całości. Jednocześnie zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W toku ponownego załatwienia sprawy Wojewoda będzie miał na względzie wskazane wyżej przepisy dotyczące właściwości organu oraz zasadę dwuinstancyjności i albo wyznaczy inny podległy sobie niższy organ do załatwienia sprawy w pierwszej instancji a potem rozpatrzy ewentualne odwołanie od decyzji tego organu, albo sam załatwi sprawę w pierwszej instancji z prawem odwołania do organu wyższego stopnia. / art. 26 § 2 k.p.a. w związku z aer. 127 k.p.a. / Jednocześnie odnosząc się do meritum żądania skarżącej Organ rozważy, zasadność jej żądania również z punktu art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami , a mianowicie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wykupionej nieruchomości, co by skutkowało zwrotem tej pozostałej niewykorzystanej na cele wywłaszczenia części nieruchomości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI