SA/Bd 2922/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2004-02-26
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamikodeks postępowania administracyjnegozasada dwuinstancyjnościwłaściwość organów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Skarżąca domagała się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został w pełni zrealizowany. Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ sprawę powinien był rozpatrzyć organ wyższego stopnia, a nie Wojewoda jako instancja odwoławcza.

Urszula F. złożyła skargę na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta B. i odmówiła zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca, jako następca prawny pierwotnych współwłaścicieli, domagała się zwrotu części nieruchomości, wskazując na rozebranie torów tramwajowych i zagospodarowanie terenu jako dowód na niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Wojewoda uznał, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym w 1966 roku, który przewidywał budowę podstacji trakcyjnej, i odmówił zwrotu na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Wojewoda naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sąd wskazał, że w przypadku, gdy organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) podlegał wyłączeniu, sprawę powinien rozpatrzyć organ wyższego stopnia, a Wojewoda nie mógł orzekać jako instancja odwoławcza, jednocześnie kończąc postępowanie. Sąd nakazał Wojewodzie ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem właściwości organów i zasady dwuinstancyjności, a także zbadanie meritum żądania zwrotu nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ wyższego stopnia powinien zapewnić możliwość odwołania do organu wyższego stopnia, a w przypadku wyłączenia organu pierwszej instancji, powinien wyznaczyć inny organ do załatwienia sprawy lub sam rozpatrzyć ją w pierwszej instancji z zachowaniem prawa do odwołania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., Wojewoda nie mógł rozpatrzyć sprawy jako organ pierwszej i jedynej instancji, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15, art. 127 k.p.a.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Prezydent miasta podlega wyłączeniu w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu.

k.p.a. art. 26 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku wyłączenia organu pierwszej instancji, sprawa podlega załatwieniu przez organ wyższego stopnia, który może wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 127

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa przesłanki zwrotu części nieruchomości, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.

Ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Podstawa prawna zbycia nieruchomości w 1968 roku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez Wojewodę, który rozpatrzył sprawę jako organ pierwszej i jedynej instancji, mimo że organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) podlegał wyłączeniu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej oparta na rozebraniu torów tramwajowych i zagospodarowaniu terenu jako dowód na niezrealizowanie celu wywłaszczenia (sąd nie rozstrzygnął merytorycznie, ale wskazał na potrzebę ponownego zbadania tej kwestii).

Godne uwagi sformułowania

organ podlegający wyłączeniu zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania nie podlega wykonaniu

Skład orzekający

Wiesław Czerwiński

przewodniczący

Marzenna Linska-Wawrzon

członek

Wojciech Borodziuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność przestrzegania zasady dwuinstancyjności postępowania, zwłaszcza w sytuacjach, gdy organ pierwszej instancji podlega wyłączeniu, oraz prawidłowe określenie właściwości organów w takich przypadkach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem organu i zasadą dwuinstancyjności, a także kwestii zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, a konkretnie zasada dwuinstancyjności, która może doprowadzić do uchylenia decyzji nawet wtedy, gdy merytoryczne argumenty strony nie są w pełni rozstrzygnięte.

Naruszenie zasady dwuinstancyjności uchyla decyzję o zwrocie nieruchomości!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Bd 2922/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Marzenna Linska-Wawrzon
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Wojciech Borodziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 26 par. 2 w zw. z art. 24 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie WSA Marzenna Linska-Wwarzon (del. SSO) Wojciech Borodziuk (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi Urszuli F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy
Uzasadnienie
SA / Bd 2922 / 03
U z a s a d n i e n i e
Urszula F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda w punkcie pierwszym uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] oraz w punkcie drugim odmówił zwrotu części wykupionej przy zagrożeniu wywłaszczeniem nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], wchodzących w skład działek oznaczonych obecnie w rejestrze gruntów nr 112/1 o pow. 0,1240 ha oraz nr 112/4 o pow. 0,0299 ha, k.m.487, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B.
Decyzją z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] Prezydent Miasta B. odmówił zwrotu na rzecz Urszuli F. części nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], stanowiącej działki oznaczone w rejestrze gruntów nr 112/1 oraz 112/4 zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B. W uzasadnieniu odnowy Organ stwierdził, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem uzasadniającym jej wykup dokonany przy zagrożeniu wywłaszczeniem.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Urszula F., która prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku wykazała, że jest jedynym następcą prawnym Jana O., Teresy O. i Edwina O. razem z nią będących w przeszłości współwłaścicielami nieruchomości zbytej w dniu [...] 1968 roku na rzecz Skarbu Państwa na podstawie notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości zgodnie z ustawą z dnia 12.3.1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości / Dz.U. Nr 18, poz. 94 z 1961 roku / , obejmującej działki, o zwrot których wystąpiła obecnie.
Wojewoda rozpoznając sprawę w drugiej instancji stwierdził, że wydana w sprawie decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku winna być uchylona, gdyż została wydana przez organ podlegający wyłączeniu, a zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego .
Jednocześnie Wojewoda rozpatrzył sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez Prezydenta Miasta B. i uznał, że umowa w sprawie wykupu nieruchomości z 1968 roku nie określała celu, dla realizacji którego dokonany został wykup, ale plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1966 roku, sygn. [...] dowodzi, iż nieruchomość została wykupiona dla realizacji budowy podstacji trakcyjnej [...] . Przeprowadzone z udziałem strony oględziny wykupionej w 1968 roku nieruchomości zdaniem Organu potwierdzają zrealizowanie celu określonego w planie realizacyjnym. Działki nr 112/1 i nr 112/4 są ogrodzone i użytkowane przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. Na działce nr 112/1 posadowiona jest część budynku, w którym na parterze znajduje się podstacja zasilająca w energię linię tramwajową do F., na piętrze budynku znajdują się pomieszczenia biurowe Wydziału Utrzymania Ulic i Torów, a pozostała część tej działki i działka nr 112/4 stanowią teren przyległy będący otoczeniem budynku wyłożony kostką typu polbruk, wykorzystywany jako miejsce parkingowe dla samochodów pracowników Zarządu Dróg Miejskich. Z dowodów archiwalnych wynika natomiast, że na działce nr 112/4 ułożone w przeszłości zostały tory tramwajowe, które są obecnie rozebrane.
Urszula F. właśnie z faktu rozebrania tych torów wywodziła swoje żądanie zwrotu części nieruchomości.
Wojewoda w oparciu o art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami / tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm. / uznał, że nie ma podstaw do zwrotu części nieruchomości, skoro w terminie 7 lat od dnia zawarcia umowy z 1968 roku zrealizowano cel wywłaszczenia, a kategoryczne brzmienie przepisów nie pozwala na interpretację rozszerzającą.
Skarżąca Urszula F. w swojej skardze domagała się uchylenia decyzji Wojewody i w konsekwencji zwrotu części nieruchomości wykupionej w 1968 roku, a swoje prawo do jej zwrotu wywodziła z faktu rozebrania torów tramwajowych przylegających do jej działki, gdyż jej zdaniem położenie na to miejsce płytek i postawienie płotu zostało dokonane, aby utrudnić jej częściowy zwrot nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie powołując się na swoją argumentację w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga Urszuli F. jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż to podaje skarżąca.
Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. / art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku /
W pierwszym rzędzie zatem podkreślić należy, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. / Uchwała 7 Sędziów NSA w Warszawie z dnia 19.5.2003 roku, OPS 1/03, ONSA 2003/4/115 /
W konsekwencji zgodnie z art. 26 § 2 k.p.a. sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta , w tym konkretnym przypadku przez Wojewodę, przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ , ale z zachowaniem prawa do odwołania do organu wyższego stopnia, aby została zapewniona zasada dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 oraz art. 127 k.p.a., jako jednej z zasad naczelnych postępowania administracyjnego.
Tymczasem Wojewoda zaskarżoną decyzją załatwił sprawę jako organ pierwszej i jedynej instancji stwierdzając, że jego decyzją jest ostateczna, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku / Sąd zaskarżoną decyzję uchylił w całości.
Jednocześnie zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W toku ponownego załatwienia sprawy Wojewoda będzie miał na względzie wskazane wyżej przepisy dotyczące właściwości organu oraz zasadę dwuinstancyjności i albo wyznaczy inny podległy sobie niższy organ do załatwienia sprawy w pierwszej instancji a potem rozpatrzy ewentualne odwołanie od decyzji tego organu, albo sam załatwi sprawę w pierwszej instancji z prawem odwołania do organu wyższego stopnia. / art. 26 § 2 k.p.a. w związku z aer. 127 k.p.a. /
Jednocześnie odnosząc się do meritum żądania skarżącej Organ rozważy, zasadność jej żądania również z punktu art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami , a mianowicie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wykupionej nieruchomości, co by skutkowało zwrotem tej pozostałej niewykorzystanej na cele wywłaszczenia części nieruchomości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI