SA/Bd 1846/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2004-01-20
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówumowa leasinguobejście prawa podatkowegoważność umowyprawomocność orzeczeniaart. 365 kpcart. 233 ordynacji podatkowejpostępowanie odwoławcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nie mogą kwestionować ważności umowy leasingu, która została prawomocnie potwierdzona przez sąd powszechny, a także że organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

Sprawa dotyczyła sporu o zaliczenie wydatków leasingowych do kosztów uzyskania przychodów. Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu I instancji, uznając umowę leasingu za próbę obejścia prawa podatkowego. Skarżąca Spółka argumentowała, że ważność umowy została prawomocnie potwierdzona przez sąd powszechny i organy podatkowe są tym wyrokiem związane. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącej, uchylając decyzję Izby Skarbowej i zasądzając zwrot kosztów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Spółki G. S.A. na decyzję Izby Skarbowej w B., która uchyliła decyzję organu I instancji w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 rok. Organ odwoławczy uznał, że umowa leasingu konstrukcji stalowej hali, zawarta z D. C. Sp. z o.o., miała na celu obejście prawa podatkowego, a wydatki z nią związane nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Spółka podniosła, że ważność tej umowy została prawomocnie potwierdzona wyrokiem Sądu Okręgowego w T., a organy podatkowe są związane treścią tego wyroku na mocy art. 365 § 1 kpc. Sąd administracyjny uznał, że organy podatkowe nie mają kompetencji do kwestionowania ważności umowy cywilnoprawnej, która została prawomocnie orzeczona przez sąd powszechny. Ponadto, Sąd stwierdził, że Izba Skarbowa nie miała podstaw proceduralnych do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zgodnie z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie wyjaśniające nie wymagało znaczącego uzupełnienia. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy podatkowe są związane prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego co do faktów i stosunków prawnych stanowiących podstawę wydania orzeczenia, zgodnie z art. 365 § 1 kpc.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 365 § 1 kpc wiąże nie tylko strony i sąd, który wydał orzeczenie, ale także inne sądy i organy państwowe. Organy podatkowe nie mogą podejmować działań nieuwzględniających treści prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 233 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Sąd uznał, że w tej sprawie przesłanki do zastosowania tego przepisu nie zostały spełnione.

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Organy podatkowe są związane treścią wyroku sądu powszechnego stwierdzającego ważność umowy leasingu.

u.p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

u.p.p.s.a. art. 152

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd określa, że zaskarżony akt nie może być wykonany do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy.

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ, który wydał decyzję, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Ordynacja podatkowa art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może przeprowadzić dowód uzupełniający lub zlecić jego przeprowadzenie organowi, który wydał decyzję.

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych przez najemcę lub dzierżawcę albo używającego z tytułu najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych oraz realizacji umów o podobnym charakterze, stanowiących spłatę określonej w umowie wartości przedmiotu najmu lub dzierżawy albo używania, jeżeli rzecz tę lub prawo, zgodnie z odrębnymi przepisami, zalicza się do składników majątku najemcy lub dzierżawcy albo używającego.

u.p.d.o.p. art. 16a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Amortyzacji podlegają środki trwałe, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia ich do używania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe są związane prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzającym ważność umowy leasingu (art. 365 § 1 kpc). Organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wymagało to znaczącego uzupełnienia postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu odwoławczego, że umowa leasingu miała na celu obejście prawa podatkowego i w związku z tym była nieważna, mimo prawomocnego wyroku sądu powszechnego.

Godne uwagi sformułowania

organy podatkowe nie mają kompetencji do stwierdzenia nieważności czynności cywilno-prawnej organy podatkowe są związane treścią wyroku sądowego nie można przyjąć, że ważność spornej umowy oceniona została z punktu widzenia rozróżnienia charakteru leasingu możliwość przewidziana w art.233 § 2 ordynacji podatkowej przysługuje organowi odwoławczemu wyjątkowo

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

członek

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący sprawozdawca

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność umów cywilnoprawnych potwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego w kontekście postępowań podatkowych oraz prawidłowość stosowania art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej przez organy odwoławcze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd powszechny badał ważność umowy leasingu, a następnie organy podatkowe próbowały podważyć jej skutki podatkowe. Interpretacja art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej może być różnie stosowana w zależności od okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje konflikt między jurysdykcjami sądów powszechnych i administracyjnych oraz pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy podatkowe prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych. Jest to istotne dla zrozumienia granic kompetencji organów podatkowych.

Sąd administracyjny: Organy podatkowe nie mogą ignorować wyroków sądów cywilnych!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Bd 1846/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
FSK 1437/04 - Wyrok NSA z 2005-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 233 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Teresa Liwacz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Magdalena Buczek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi G. S.A. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 7248,30 (siedem tysięcy dwieście czterdzieści osiem złotych trzydzieści groszy) 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Syg. akt SA/Bd 1846/03
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] Izba Skarbowa w B. uchyliła w całości decyzję Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] określającej Spółce G. w T. wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na następujący stan faktyczny: w następstwie przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku dochodowym od osób prawnych, stwierdzono zawyżenie kosztów uzyskania przychodów wynikających z deklaracji podatkowej CIT-8 o wydatki stanowiące płatności związane z realizacją umowy leasingu konstrukcji stalowej hali w kwocie (...). Organ I instancji ocenił stan faktyczny sprawy za kwalifikujący działania podatnika jako obejście w prawa podatkowego.
Ustalono, że 29.12.1999r podpisana została przez G. Sp.
z o. o. w T. umowa leasingu konstrukcji stalowej hali z D. C. Sp. z o. o. na okres 60 miesięcy, suma rat wynosiła łącznie z ratą wstępną (...), wartość przedmiotu leasingu określono na kwotę (...) wartość końcową na (...). Jednocześnie strony umowy uzgodniły, że zakup przedmiotu leasingu przez leasingobiorcę jest wykluczony chyba, że jego wartość rynkowa będzie niższa od ustalonej w umowie wartości końcowej i leasingodawca zażąda od leasingobiorcy kupienia przedmiotu leasingu po cenie równej wartości końcowej plus VAT. Ustalenie to zmieniono przez wprowadzony aneksem nr 2 z 29.12.1999r zapis uprawniający leasingodawcę do żądania od leasingobiorcy zawarcia umowy kupna przedmiotu leasingu za cenę równą uzgodnionej wartości końcowej plus VAT i zobowiązujący leasingobiorcę do zawarcia umowy i zapłaty określonej ceny.
Kolejną zmianą wg. aneksu nr 3 z 11.01.2000r zrezygnowano z wprowadzonych wcześniej regulacji i leasingobiorca na tej podstawie nie był ani uprawniony, ani zobowiązany do nabycia przedmiotu umowy po upływie czasu jej obowiązywania. Rezygnacja w umowie z tzw. "opcji zakupu" sprawiła, że zawartą umowę zakwalifikowano do umów leasingu operacyjnego; w ocenie organu zmiana umowy służyła tylko obejściu normy prawnej wyrażonej w art. 16 ust. 1 pkt.2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych przez najemcę lub dzierżawcę albo używającego z tytułu najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych oraz realizacji umów o podobnym charakterze, stanowiących spłatę określonej w umowie wartości przedmiotu najmu lub dzierżawy albo używania, jeżeli rzecz tę lub prawo, zgodnie z odrębnymi przepisami, zalicza się do składników majątku najemcy lub dzierżawcy albo używającego. W efekcie podatnik w sposób nieuprawniony uznał za koszty podatkowe wydatki związane z realizacją tej umowy poniesione w 2000 roku.
W konsekwencji dokonanych ustaleń w decyzji określono Spółce wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości (...) stanowiącej zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę w kwocie (...)
W odwołaniu od decyzji I instancji Spółka zarzuciła naruszenie art. 58 kc przez przyjęcie, iż sporna umowa jest nieważna w konfrontacji z wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z [...] w sprawie [...] orzekającym o jej ważności, a także naruszenie art. 21 § 3 ordynacji podatkowej wyrażające się stwierdzeniem, iż złożone przez Spółkę rozliczenie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 rok jest nieprawidłowe - wobec tego Spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i umorzenie postępowania.
W ocenie podatnika organy skarbowe nie mają kompetencji do stwierdzenia nieważności czynności cywilno-prawnej, zatem skoro sąd powszechny ocenił sporną umowę jako ważną, to wydatki poniesione przez Spółkę w wykonaniu tej umowy stanowią jej koszt uzyskania przychodu. Jednocześnie to organy podatkowe stosownie do treści art.365 § 1 kpc są związane treścią wyroku sądowego, zatem nie mogą podejmować działań nie uwzględniających orzeczenia sądowego.
W kontekście poczynionych ustaleń Izba Skarbowa w B. uznała, że stan faktyczny sprawy jest skomplikowany, w dniu 19 listopada 1999r G. S.A. nabyła prawo wieczystego użytkowania gruntu, na którym następnie rozpoczęła realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego - budowy hali produkcyjnej. Element nośny budowli stanowiła konstrukcja stalowa będąca przedmiotem umowy leasingowej. Konstrukcja ta powinna zostać osadzona na specjalnym fundamencie wykonanym na potrzeby "szkieletu" hali zgodnie z wytycznymi producenta konstrukcji stalowej; z dokumentacji technicznej wynika, że celem finalnym inwestycji było wykonanie jednokondygnacyjnego budynku naziemnego o konstrukcji stalowej pokrytej ścianami zewnętrznymi typu "Goldbud" oraz dwuspadzistym dachem. Postawienie ścian bocznych wiązało się z wykonaniem prac murarskich, płyta "Goldbud" pełniła wówczas rolę izolacji i ocieplenia, dach budynku również został zaprojektowany jako konstrukcja stalowa pokryta płytą warstwową typu "Goldbud" - obiekt miał być wyposażony w sieć ciepłowniczą, elektryczną, wodociągową, kanalizację sanitarną i deszczową. Sieć mediów wraz z konstrukcją stalową i pozostałymi elementami konstrukcyjnymi i wykończeniowymi budowli stanowiły komplementarną i nierozerwalną całość będącą halą produkcyjną zaprojektowaną w określony sposób i pozostawioną specjalnie w celu umieszczenia w niej linii technologicznej do produkcji okien. Całość przedsięwzięcia została zrealizowana i stanowiła przedmiot kolejnej umowy zawartej przez Spółkę - dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w którego skład wchodziła oddana do użytku hala produkcyjna wraz z linią do produkcji okien oraz maszyny i urządzenia stanowiące własność G. S.A.
Organ odwoławczy wskazał, że stan faktyczny sprawy nie został poddany kompleksowej ocenie przez organ I instancji i wymaga przeprowadzenia szczegółowej analizy w aspekcie ewentualnego nabycia przez Spółkę własności przedmiotowej konstrukcji stalowej jako elementu składowego budowli trwale związanej z gruntem. W 1999r Spółka nabyła wieczyste użytkowanie gruntu, na którym następnie wzniesiono sporną halę - tym samym Spółka stała się właścicielem hali, której część składowa w postaci "szkieletu konstrukcyjnego" poddana została odrębnym rygorom prawnym.
Dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego o dowody (np. z przesłuchania osób reprezentujących strony spornej umowy leasingowej) pozwalające na ustalenie rzeczywistego charakteru umowy leasingu oraz dokonanie oceny jej skutków podatkowych.
Nadto należy - zdaniem Izby Skarbowej - uzupełnić materiał dowodowy o dowody dotyczące podatkowego rozliczenia przez leasingodawcę wydatku poniesionego na nabycie konstrukcji stalowej, sposobu jego ewentualnej amortyzacji (przyjętej wartości początkowej, stawki) w aspekcie definicji środka trwałego. Zgodnie bowiem z art.16a ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych amortyzacji podlegają środki trwałe, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia ich do używania.
Te wskazania, z uwagi na dwuinstancyjność postępowania skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy podkreślił także, że podziela pogląd, iż organy podatkowe nie posiadają uprawnień do badania legalności umów cywilnoprawnych - kwestia ta należy do kognicji sądów powszechnych; podziela także stanowisko orzecznictwa w przedmiocie braku kompetencji organów do decydowania o wyborze kontrahenta oraz narzucania treści umów cywilnoprawnych, braku zakazu wyboru takich zgodnych z prawem kontraktów, które prowadzą do zmniejszenia ciężaru podatkowego. Jednakże organy podatkowe mają prawo i obowiązek dokonywania oceny skutków podatkowych zawartych umów - badania rzeczywistego celu i zamiaru stron a nie tylko treści sformułowanego kontraktu.
W skardze do Sądu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art.365 kpc poprzez nieuwzględnienie przez organ bezwzględnie obowiązującego prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w T. stwierdzającego ważność umowy leasingu konstrukcji stalowej hali z dnia 29.12.1999r i w konsekwencji naruszenie art.233 § 1 pkt.2a ordynacji podatkowej przez nie umorzenie postępowania mimo, iż stało się ono bezprzedmiotowe oraz naruszenie art. 233 § 2 ordynacji podatkowej poprzez zastosowanie tego przepisu mimo, że nie było ku temu merytorycznych przesłanek. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu koszów postępowania, w tym udziału pełnomocnika wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że w ocenie organu kontroli skarbowej nieprawidłowość rozliczeń w podatku dochodowym wynikała z faktu, że umowa leasingu zawarta pomiędzy G. Sp. z o. o. w T. i D. C. L. S. Sp z o. o. i wydane na podstawie tej umowy faktury miały na celu obejście prawa i w związku z tym na podstawie art.58 § 1 kc była bezwzględnie nieważna. W konsekwencji wydatki wynikające z faktur wystawionych przez leasingodawcę nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i takiego ustalenia dokonano w sytuacji, gdy kwestia ważności spornej umowy była przedmiotem badania przez Sąd Okręgowy w T., który wyrokiem z [...] ustalił, że umowa konstrukcji stalowej hali jest ważna. Wyrok w tym przedmiocie jest prawomocny i stosownie do art.365 § 1 kpc wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał ale także inne sądy i inne organy państwowe, z tego tytułu organy nie mogą podejmować działań nieuwzględniających treści tego orzeczenia, wobec czego jedynym skutkiem winno być uchylenie decyzji przez organ odwoławczy oraz umorzenie postępowania.
W ocenie skarżącego skoro umowa leasingu konstrukcji stalowej hali jest ważna, to wydatki poniesione przez Skarżącą stanowiły koszt uzyskania przychodów. Z uwagi na odpadnięcie podstawy prawnej decyzji UKS postępowanie podatkowe należało po uchyleniu decyzji umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie chcąc przyznać racji podatnikowi, bał się jednocześnie utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji wiedząc, że jedyną podstawą ewentualnej przyszłej odpowiedzialności podatnika może stanowić "klauzula obejścia prawa podatkowego" wprowadzona do ordynacji podatkowej od 01.01.2003r. Przepis ten budzi wątpliwości co jego zgodności z Konstytucją i będzie w tym względzie przedmiotem kontroli przez Trybunał Konstytucyjny. Działanie Izby Skarbowej narusza jednak art.233 § 2 ordynacji podatkowej, która stanowi w jakich ściśle określonych sytuacjach można uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Trudno, zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sytuacji bronić stanowiska, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części albowiem postępowanie przeprowadzone zostało w znacznym zakresie, w przypadku wątpliwości dowodowych, zgodnie z art.229 ordynacji podatkowej organ odwoławczy mógł z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wskazała, że jej stanowisko zbieżne jest z linią orzecznictwa NSA, które również stoi na stanowisku, iż art.233 § 2 ordynacji podatkowej (w skardze najprawdopodobniej błędnie wskazano art.233 § 2 kpc) tylko wtedy może być zastosowany, gdy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie. Przepis ten jako wyjątek od zasady merytorycznego załatwienia sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją nie może być interpretowany rozszerzająco.
W dacie wydania decyzji uks, a więc w grudniu 2002r, organ kontroli skarbowej chcąc udowodnić nieważność przedmiotowej umowy mógł zastosować jedynie art.58 kc - nieważność czynności w związku z obejściem prawa bądź art.83 kc pozorność czynności prawnej. Obie te sytuacje stałyby w oczywistej sprzeczności z orzeczeniem ustalającym Sądu. Skarżąca podkreśliła, że "klauzula obejścia prawa podatkowego" nie jest przepisem proceduralnym, ale jest to przepis będący podstawą materialnoprawnej odpowiedzialności podatnika, co ma o tyle znaczenie, że Izba Skarbowa nie mogła powołać się na niego w oparciu o przepisy wprowadzające nowelę do ordynacji, gdyż byłaby to sytuacja identyczna z taką, jak wprowadzenie nowego podatku nowelą i jego wsteczne obowiązywanie w dacie wydania pierwszej decyzji, gdy dany podatek jeszcze nie istniał. W skrajnej sytuacji przypadku uchylenia przez Trybunał Konstytucyjny "klauzuli obejścia prawa podatkowego" w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania organ podatkowy mógłby doszukać się zupełnie innego rodzaju uchybień (mimo, że żadnych uchybień w ramach kontroli nie stwierdzono). Umowa została sporządzona przez profesjonalną firmę leasingową, która zawiera setki tego typu umów i została zgodnie z zasadami księgowymi rozliczona. Umowa miała dla skarżącej uzasadnienie ekonomiczne. Ustalenia całkiem nowych uchybień w rozliczeniu podatku, gdyby klauzula obejścia prawa podatkowego się nie ustała pośrednio poprzez uchylenie pierwszej decyzji, prowadziłoby do przekreślenia całej idei postępowania odwoławczego, które zmierza w istocie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej.
Z tych względów Skarżąca wskazała, że ma interes prawny w zaskarżeniu pozornie dla niej korzystnej decyzji Izby.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powołując w uzasadnieniu dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie wszystkie jej argumenty i wnioski Sąd podzielił mając na uwadze, że skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu ze wskazaniem, że należy uchylić decyzję organu I instancji oraz umorzyć postępowania w sprawie, a ponadto, niezależnie od tego zarzutu, kwestionowała zasadność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny w sprawie był o tyle sporny, że z pewnych niekwestionowanych zdarzeń faktycznych i prawnych, strony wywodziły odmienne skutki prawne. W ocenie skarżącej szczególną okolicznością przesądzającą o nietrafności stanowiska organu jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w T. w sprawie [...] wydany w sprawie z powództwa D. C. L. S. Spółka z o. o. w W. przeciwko G. M. Sp. z o. o. zpchr w T. (obecnie skarżąca) o ustalenie. W sprawie tej, w wyroku z 10 lipca 2002r, Sąd ustalił, że umowy leasingowe konstrukcji stalowej i linii do produkcji okien pcv zawarte w dniu 29 grudnia 1999r między powodem i pozwanym są ważne.
Przeprowadzony przez Sąd dowód ze wskazanych w protokole akt sprawy [...], dotyczący treści pism procesowych (pozew, odpowiedź na pozew) oraz protokołów rozpraw (żadna ze stron, mimo, że pozwany wnosił o oddalenie powództwa, nie wystąpiła uzasadnienie wyroku) pozwala na stwierdzenie, że przedmiotem zainteresowania Sądu w tej sprawie nie była analiza czy zawarta przez strony umowa leasingu miała cechy leasingu finansowego mimo formalnego przyjęcia, że był to leasing operacyjny, czy też rzeczywiście spełniała przesłanki umowy leasingu operacyjnego. Podczas jedynej rozprawy, na której stawiły się strony jako zarzut pozwanego podnoszona była jedynie kwestia zgody leasingodawcy na wydzierżawienie przez leasingobiorcę przedmiotu umowy w kontekście zarzutu podniesionego przez pozwanego, że do zawarcia umowy doszło pod wpływem błędu. Spór ten jednak był pozorny albowiem leasingodawca przyznał, iż zgodę taką wyraził czego wyraźnym dowodem była pisemna umowa dzierżawy z 06.09.2000r, w zawarciu której uczestniczył powód i pozwany ze sprawy gospodarczej oraz dzierżawca. Przeprowadzone postępowanie w żadnym zakresie nie dotyczyło kwestii jaki rodzaj umowy leasingu, uznanego generalnie jako ważny kontrakt, strony realizowały.
Art.365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego stanowiąc, że konsekwencją istnienia prawomocnego orzeczenia jest niemożność negowania faktu istnienia tego orzeczenia i jego określonej treści, odnosi się do rozstrzygnięcia w takim zakresie, w jakim orzekał sąd, który to orzeczenie wydał. Sentencja przedmiotowego wyroku nie pozwala na przyjęcie, że bez względu na jakość zarzutów dotyczących okoliczności zawarcia umowy, jest ona ważna. Z tych względów - w ocenie Sądu - nie można przyjąć, że ważność spornej umowy oceniona została z punktu widzenia rozróżnienia charakteru leasingu. Z brzmienia tezy dowodowej wynikało, że dowód z przesłuchania stron przeprowadzony na rozprawie w dniu 26 czerwca 2002r zmierzał do ustalenia czy zawierając umowę leasingu pozwany (skarżący) działał pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej tj. całej umowy.
W tych okolicznościach wyrok ustalający, że strony zawarły ważną umowę leasingu nie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem organów prowadzących postępowanie na okoliczność ustalania rzeczywistej treści umowy formalnie określanej przez strony jako leasing operacyjny. Abstrahując od przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ skarbowy oraz argumentacji, którą wskazał na potwierdzenie swojego stanowiska, należy na tym etapie postępowania wskazać, że Sąd nie znalazł podstaw do wiązania organu odwoławczego stanowiskiem, że postępowanie (po uchyleniu decyzji organu I instancji) powinno zostać umorzone z uwagi na przesądzający charakter prawomocnego wyroku sądowego.
Kolejnym, uznanym przez Sąd za zasadny, zarzutem skargi było zagadnienie natury proceduralnej tj. rozstrzygnięcie czy Izba Skarbowa miała podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej przez organ odwoławczy. Zgodnie z art.233 § 2 ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia jeśli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przepis ten normuje sytuację gdy przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ma charakter obligatoryjny lub fakultatywny.
Niewątpliwie wydanie w sprawie zaskarżonej decyzji kasacyjnej było przypadkiem fakultatywnym. Generalnie uważa się, że możliwość przewidziana w art.233 § 2 ordynacji podatkowej przysługuje organowi odwoławczemu wyjątkowo tj. gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je w nieznacznej części albo zostało ono przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych a równocześnie brak jest podstaw do zastosowania przepisu art.229 ordynacji. W uzasadnieniu organ odwoławczy musi w sposób przekonywujący uzasadnić swoje stanowisko oraz wskazać z jakich przyczyn nie zastosował art. 229 ordynacji podatkowej. Pogląd taki wielokrotnie prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach ( wyrok I S.A./Lu 860/99 z 30.10.2000r, wyrok z 31.05.2000r I S.A./Ka 2226/98, wyrok z 18.05.2000r III S.A. 1081/99) i Sąd orzekający w tej sprawie podziela takie stanowisko.
W przypadku braku przesłanek wymienionych w art.233 § 2 ordynacji podatkowej organ odwoławczy nie może wydać decyzji kasacyjnej, a uzupełniając postępowanie dowodowe może, zgodnie z art.229 ordynacji podatkowej, uczynić to samodzielnie lub zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Wskazania organu odwoławczego skierowane do organu pierwszej instancji co do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczyły przesłuchania stron umowy leasingu na okoliczność ustalenia kwestii ewentualnego nabycia przez Spółkę własności konstrukcji stalowej jako elementu składowego budowli trwale związanej z gruntem oraz ustalenia rozliczenia przez leasingodawcę wydatku poniesionego na nabycie konstrukcji stalowej, sposobu jego ewentualnej amortyzacji w aspekcie definicji środka trwałego.
Dokonując porównania przeprowadzonego w sprawie obszernego postępowania dowodowego - strony umowy leasingu zostały już przesłuchane - i zawartych w decyzji organu odwoławczego wskazań co do postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, należy uznać, że zakresu uzupełnienia tego postępowania nie można uznać jako potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zarzut skargi co do bezzasadności uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia jest zasadny. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt.1c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art.200 cyt. ustawy zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej Spółki zwrot kwoty 7248,30zł tytułem kosztów postępowania (na kwotę tę składa się zwrot wpisu sądowego w kwocie 3648,30zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3600zł zgodnie z § 14 ust.2 pkt. 1 w związku z § 6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu)
Na podstawie art.152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, że zaskarżony akt nie może być wykonany do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI