S 6/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny zasygnalizował Sejmowi potrzebę nowelizacji przepisu Prawa upadłościowego i naprawczego dotyczącego wpisu hipoteki, aby zapewnić spójność systemu prawnego po stwierdzeniu niekonstytucyjności innego przepisu w tej materii.
Trybunał Konstytucyjny, w związku z wcześniejszym wyrokiem stwierdzającym niezgodność art. 82 Prawa upadłościowego i naprawczego z Konstytucją, postanowił zasygnalizować Sejmowi potrzebę nowelizacji art. 81 ust. 3 tej ustawy. Problem dotyczy wykładni przepisu zezwalającego na wpis hipoteki złożonej w określonym czasie przed ogłoszeniem upadłości, gdzie literalne brzmienie przepisu jest sprzeczne z jego ratio legis, co prowadzi do rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie.
Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 7 listopada 2007 r. (sygn. akt S 6/07) odniósł się do kwestii związanych z Prawem upadłościowym i naprawczym (p.u.n.), w szczególności do art. 81 ust. 3 tej ustawy. Postanowienie to jest konsekwencją wyroku z dnia 19 września 2007 r. (sygn. SK 4/06), w którym Trybunał stwierdził niezgodność art. 82 p.u.n. z Konstytucją RP. Zakwestionowany przepis dotyczył braku sądowej kontroli postanowień sędziego-komisarza w przedmiocie niedopuszczalności wpisu hipoteki lub zastawu. W uzasadnieniu obecnego postanowienia Trybunał wskazał na wątpliwość interpretacyjną dotyczącą art. 81 ust. 3 p.u.n., który stanowi wyjątek od zakazu obciążania masy upadłości hipoteką. Przepis ten, zezwalający na wpis hipoteki złożonej „w ciągu sześciu miesięcy” przed ogłoszeniem upadłości, budzi kontrowersje ze względu na sprzeczność jego literalnego brzmienia z ratio legis, która zakładała odległość czasową co najmniej sześciu miesięcy. Ta rozbieżność prowadzi do rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie, dlatego Trybunał zasygnalizował Sejmowi potrzebę nowelizacji tego przepisu w celu zapewnienia spójności systemu prawnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, literalne brzmienie przepisu jest sprzeczne z jego ratio legis, co prowadzi do rozbieżności interpretacyjnych i orzeczniczych.
Uzasadnienie
Trybunał wskazał, że ratio legis przepisu art. 81 ust. 3 p.u.n. zakładało, iż wniosek o wpis hipoteki złożony na co najmniej sześć miesięcy przed ogłoszeniem upadłości nie ma związku z niewypłacalnością. Jednakże literalne brzmienie przepisu "w ciągu sześciu miesięcy" jest sprzeczne z tym założeniem, co powoduje problemy interpretacyjne i orzecznicze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
postanowienie
Przepisy (8)
Główne
p.u.n. art. 81 § ust. 3
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Przepis ust. 1 nie stosuje się, jeżeli wniosek o wpis hipoteki został złożony w sądzie w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. (Problem interpretacyjny: "w ciągu" zamiast "najpóźniej na")
Pomocnicze
p.u.n. art. 82
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem postanowienia sędziego-komisarza w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wpisu hipoteki lub zastawu w księdze wieczystej lub właściwym rejestrze
p.u.n. art. 81 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
zakaz obciążania składników masy upadłości hipoteką
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.TK art. 4 § ust. 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
sygnalizowanie Sejmowi potrzeby podjęcia inicjatywy ustawodawczej
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Ratio, jakie przyświecało ustawodawcy przy wprowadzaniu tej regulacji, daje się jednoznacznie zidentyfikować i nie budzi wątpliwości. Ze scharakteryzowaną powyżej ratio przepisu pozostaje w ewidentnej sprzeczności jego literalne brzmienie.
Skład orzekający
Marek Mazurkiewicz
przewodniczący
Jerzy Ciemniewski
członek
Marek Kotlinowski
członek
Teresa Liszcz
sprawozdawca
Jerzy Stępień
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja art. 81 ust. 3 Prawa upadłościowego i naprawczego, potrzeba nowelizacji przepisów w celu zapewnienia spójności prawnej, relacja między ratio legis a brzmieniem przepisu."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu Prawa upadłościowego i naprawczego; postanowienie sygnalizujące potrzebę nowelizacji, a nie bezpośrednio zmieniające prawo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w prawie upadłościowym, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wierzycieli hipotecznych i ogólną spójność systemu prawnego. Pokazuje, jak rozbieżności między intencją ustawodawcy a literalnym brzmieniem prawa mogą prowadzić do problemów.
“Czy sześć miesięcy to za mało? Trybunał Konstytucyjny o pułapkach interpretacji prawa upadłościowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony135/10/A/2007 POSTANOWIENIE z dnia 7 listopada 2007 r. Sygn. akt S 6/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz – przewodniczący Jerzy Ciemniewski Marek Kotlinowski Teresa Liszcz – sprawozdawca Jerzy Stępień, w związku z wyrokiem z dnia 19 września 2007 r., sygn. SK 4/06 (Dz. U. z 28 września 2007 r. Nr 179, poz. 1279), stwierdzającym, że: art. 82 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 i Nr 217, poz. 2125, z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i 871, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546, Nr 173, poz. 1808 i Nr 210, poz. 2135, z 2005 r. Nr 94, poz. 785, Nr 183, poz. 1538 i Nr 184, poz. 1539 oraz z 2006 r. Nr 47, poz. 347, Nr 133, poz. 935 i Nr 157, poz. 1119) w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem postanowienia sędziego-komisarza w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wpisu hipoteki lub zastawu w księdze wieczystej lub właściwym rejestrze, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: w trybie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) zasygnalizować Sejmowi – w celu zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej – potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w przedmiocie nowelizacji art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 i Nr 217, poz. 2125, z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i 871, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546, Nr 173, poz. 1808 i Nr 210, poz. 2135, z 2005 r. Nr 94, poz. 785, Nr 183, poz. 1538 i Nr 184, poz. 1539 oraz z 2006 r. Nr 47, poz. 347, Nr 133, poz. 935 i Nr 157, poz. 1119). Uzasadnienie 1. W wyroku z 19 września 2007 r. (sygn. SK 4/06; Dz. U. z 28 września 2007 r. Nr 179, poz. 1279), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 82 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535, ze zm.; dalej: p.u.n.) w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem postanowienia sędziego-komisarza w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wpisu hipoteki lub zastawu w księdze wieczystej lub właściwym rejestrze, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Przepis zakwestionowany i uznany za niekonstytucyjny w sprawie SK 4/06 określa mechanizm stwierdzania niedopuszczalności wpisu hipoteki lub zastawu, dokonanego wbrew zakazowi obciążania składników masy upadłości, wyrażonego w art. 81 ust. 1 p.u.n. i poza zakresem wyjątków wskazanych w art. 81 ust. 2 i 3 p.u.n. W toku rozpoznawania powołanej sprawy ujawniła się jednak wątpliwość interpretacyjna, związana z brzmieniem tego ostatniego przepisu. 2. Stosownie do art. 81 ust. 3 p.u.n., „Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli wniosek o wpis hipoteki został złożony w sądzie w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości”. Ratio, jakie przyświecało ustawodawcy przy wprowadzaniu tej regulacji, daje się jednoznacznie zidentyfikować i nie budzi wątpliwości. Chodziło mianowicie o stworzenie wyjątku od zakazu dokonywania wpisu hipoteki w księdze wieczystej nieruchomości należącej do upadłego w sytuacji, kiedy wniosek o wpis hipoteki został złożony w okresie stosunkowo odległym (pół roku) od dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. U podstaw tej tezy leży założenie, że wniosek o wpis hipoteki złożony na co najmniej pół roku przed ogłoszeniem upadłości nie ma związku z następczą niewypłacalnością, a wierzyciel hipoteczny nie może ponosić negatywnych konsekwencji przeciągającej się procedury wieczystoksięgowej. Ze scharakteryzowaną powyżej ratio przepisu pozostaje w ewidentnej sprzeczności jego literalne brzmienie. Ustawodawca, zamiast posłużyć się sformułowaniem „najpóźniej na sześć miesięcy”, użył wyrażenia „w ciągu sześciu miesięcy” przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Konsekwencją tego stanu rzeczy są rozbieżności doktrynalne co do dopuszczalnych rezultatów wykładni art. 81 ust. 3 p.u.n. (zob. Z. Świeboda, K. Weitz, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2006, s. 140; D. Zienkiewicz, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2004, s. 153; rygorystycznie za wykładnią językową i równocześnie za nowelizacją przepisu opowiada się F. Zedler, [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 239) oraz – co wykazały okoliczności sprawy leżącej u podstaw wystąpienia z przedmiotową skargą konstytucyjną – niejednolite orzecznictwo organów sądowych postępowania upadłościowego. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI