P 6/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Legnicy zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 101 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) z Konstytucją. Pytanie dotyczyło sytuacji, w której prawomocny mandat karny został nałożony na sprawcę, który w momencie jego przyjęcia miał zniesioną lub znacznie ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia swojego postępowania i zrozumienia pouczenia o możliwości odmowy przyjęcia mandatu. Sąd pytał, czy wyłączenie możliwości uchylenia takiego mandatu jest zgodne z art. 2, art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, po analizie stanowisk Sejmu (wnoszącego o umorzenie postępowania z uwagi na zaniechanie ustawodawcze) i Rzecznika Praw Obywatelskich (wnoszącego o stwierdzenie niezgodności przepisu z Konstytucją), uznał, że brak w art. 101 § 1 k.p.w. regulacji umożliwiającej uchylenie mandatu w opisanej sytuacji stanowi zaniechanie ustawodawcze. Trybunał podkreślił, że postępowanie mandatowe jest specyficznym trybem, a ustawodawca świadomie uregulował zamknięty katalog przesłanek uchylenia mandatu. Analiza historyczna i celowe ograniczenie tych przesłanek przez ustawodawcę wskazują, że brak regulacji dotyczącej stanu świadomości sprawcy w chwili przyjmowania mandatu jest zamierzonym działaniem. W związku z tym, Trybunał uznał, że nie podlega jego kognicji orzekanie w sprawie zaniechania ustawodawczego i postanowił umorzyć postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez TK z powodu zaniechania ustawodawczego, charakterystyka postępowania mandatowego, granice kognicji TK.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy brak regulacji jest zaniechaniem ustawodawczym, a nie pominięciem.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 101 § 1 ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w zakresie, w jakim wyłącza możliwość uchylenia prawomocnego mandatu karnego nałożonego na sprawcę, który w chwili jego przyjęcia miał zniesioną lub znacznie ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia swojego postępowania i rozumienia pouczenia o możliwości odmowy przyjęcia mandatu i jego konsekwencjach, jest zgodny z art. 2, art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ale nie podlega to kognicji Trybunału, ponieważ jest to zaniechanie ustawodawcze.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że brak w art. 101 § 1 k.p.w. regulacji umożliwiającej uchylenie mandatu w sytuacji, gdy sprawca przyjmował go w stanie ograniczonej świadomości, stanowi zaniechanie ustawodawcze. Ustawodawca świadomie uregulował zamknięty katalog przesłanek uchylenia mandatu, a brak takiej przesłanki jest celową decyzją. Zaniechanie ustawodawcze nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Rejonowy w Legnicy | instytucja | wnioskodawca |
| Kamil T. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | strona |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | strona |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | strona |
Przepisy (21)
Główne
k.p.w. art. 101 § § 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepis wyłącza możliwość uchylenia prawomocnego mandatu karnego, gdy sprawca przyjął go w stanie zniesionej lub znacznie ograniczonej zdolności do rozpoznania znaczenia swojego postępowania i rozumienia pouczenia.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 42 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do obrony.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.
u.o.t.p.TK art. 52 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymogi dotyczące pytania prawnego.
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawna przedstawienia pytania prawnego przez sąd.
Konstytucja art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego w zakresie oceny hierarchicznej zgodności aktów normatywnych.
k.w. art. 15
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń
Obrona konieczna jako kontratyp.
k.w. art. 16
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń
Stan wyższej konieczności jako kontratyp.
k.w. art. 17
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń
Niepoczytalność jako kontratyp.
k.p.w. art. 96 § § 2
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zakaz nakładania grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia, za które należałoby orzec środek karny.
k.p.w. art. 96 § § 1-1b
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Maksymalne wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego.
k.p.w. art. 101 § § 1a
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dodatkowe przesłanki uchylenia prawomocnego mandatu karnego.
k.p.w. art. 101 § § 1b
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dodatkowe przesłanki uchylenia prawomocnego mandatu karnego.
k.p.w. art. 67a § § 1
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Poprzednie brzmienie przepisu dotyczące uchylenia mandatu karnego.
k.p.w. art. 101 § § 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Wcześniejsze brzmienie przepisu dotyczące uchylenia mandatu karnego.
Ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja art. 101 k.p.w.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
Kolejna nowelizacja art. 101 k.p.w.
u.p.w. art. 476 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
Wysokość grzywny w postępowaniu mandatowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak regulacji umożliwiającej uchylenie mandatu w sytuacji ograniczonej świadomości sprawcy w chwili jego przyjęcia stanowi zaniechanie ustawodawcze, które nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
zaniechanie ustawodawcze • pominięcie prawodawcze • jakościowa tożsamość • ratio legis • postępowanie mandatowe jest obok postępowania przyspieszonego i nakazowego jednym z trzech postępowań szczególnych • nie jest to postępowanie sądowe, lecz postępowanie o charakterze zastępczym • natychmiastowa prawomocność nałożonego mandatu karnego • zamknięty katalog przesłanek pozwalających na uchylenie prawomocnego mandatu karnego • świadomie skorzystał z tzw. wąskiej regulacji
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
sprawozdawca
Justyn Piskorski
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Wojciech Sych
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez TK z powodu zaniechania ustawodawczego, charakterystyka postępowania mandatowego, granice kognicji TK."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy brak regulacji jest zaniechaniem ustawodawczym, a nie pominięciem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wykroczeń i prawa do sądu, a także analizuje subtelne rozróżnienie między zaniechaniem a pominięciem ustawodawczym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie konstytucyjnym i wykroczeniowym.
“Czy można uchylić mandat, jeśli przyjąłeś go w stresie? TK odpowiada: to problem dla Sejmu, nie dla Trybunału.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.