Orzeczenie · 2018-11-07

P 6/17

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2018-11-07
tkAdministracyjneświadczenia socjalneWysokakonstytucyjny
500 plusświadczenie wychowawczekryterium dochodoweKonstytucjaTrybunał Konstytucyjnyzasada równościsprawiedliwość społecznapytanie prawneumorzenie postępowania

Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące zgodności art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Sąd pytał, czy przepisy te, w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, są zgodne z Konstytucją. Sąd wskazywał na potencjalne naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej, sugerując wprowadzenie mechanizmu "złotówka za złotówkę", podobnego do tego stosowanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Prokurator Generalny uznał przepisy za zgodne z Konstytucją, a w zakresie dotyczącym sprawiedliwości społecznej – za zbędne do orzekania. Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, że sąd pyta o zaniechanie prawodawcze, które nie podlega kognicji Trybunału. Trybunał Konstytucyjny, analizując przesłanki dopuszczalności pytania prawnego, uznał, że sąd pyta o zaniechanie prawodawcze (brak mechanizmu łagodzącego skutki przekroczenia progu dochodowego), a nie o niezgodność istniejących przepisów z Konstytucją. Ponadto, wskazano na niespełnienie przesłanki funkcjonalnej, gdyż nawet pozytywna odpowiedź Trybunału nie pozwoliłaby sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy. W konsekwencji, Trybunał postanowił umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W postanowieniu zawarto również zdania odrębne sędziów Sławomiry Wronkowskiej-Jaśkiewicz (dotyczące wadliwości składu orzekającego) oraz Mariusza Muszyńskiego (kwestionujące skład orzekający i niepodzielające stanowiska o zaniechaniu prawodawczym).

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez TK z powodu pytania o zaniechanie prawodawcze; rozróżnienie między zaniechaniem a pominięciem prawodawczym; kognicja TK w sprawach pytań prawnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pytania prawnego skierowanego do TK i jego zakresu kognicji.

Zagadnienia prawne (1)

Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie, są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, uznając, że sąd pytał o zaniechanie prawodawcze, a nie o niezgodność istniejących przepisów z Konstytucją, co wykracza poza jego kognicję. Dodatkowo, nie została spełniona przesłanka funkcjonalna.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że sąd pyta o brak regulacji (mechanizmu "złotówka za złotówkę"), a nie o niezgodność istniejących przepisów. Badanie zaniechania prawodawczego jest niedopuszczalne. Ponadto, nawet gdyby Trybunał orzekł o niezgodności, nie pozwoliłoby to sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańskuinstytucjasąd pytający
I.Z.osoba_fizycznaskarżąca
Prezydent S.organ_państwowyorgan wydający decyzję
Samorządowe Kolegium Odwoławczeorgan_państwowyorgan odwoławczy
Prokurator Generalnyorgan_państwowyuczestnik postępowania
Marszałek Sejmuorgan_państwowyuczestnik postępowania
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowyuczestnik postępowania
Prezes Rady Ministróworgan_państwowyuczestnik postępowania
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznejorgan_państwowyuczestnik postępowania

Przepisy (7)

Główne

ustawa 500 plus art. 5 § 1

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Przepis ten określa wysokość świadczenia wychowawczego (500 zł miesięcznie na dziecko).

ustawa 500 plus art. 5 § 3

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Przepis ten określa warunek dochodowy (nieprzekroczenie 800 zł na osobę w rodzinie) dla przyznania świadczenia na pierwsze dziecko.

Pomocnicze

Konstytucja art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawiedliwości społecznej.

otpTK art. 59 § 1

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania.

otpTK art. 193

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przesłanki dopuszczalności pytania prawnego.

ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Wspomniana jako przykład mechanizmu "złotówka za złotówkę".

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pytanie prawne dotyczy zaniechania prawodawczego, które nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego. • Nawet merytoryczne orzeczenie Trybunału nie pozwoliłoby sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy (niespełnienie przesłanki funkcjonalnej).

Odrzucone argumenty

Przepisy art. 5 ust. 1 i 3 ustawy 500 plus naruszają zasadę równości i sprawiedliwości społecznej poprzez sztywne kryterium dochodowe. • Należy wprowadzić mechanizm "złotówka za złotówkę" łagodzący skutki przekroczenia kryterium dochodowego.

Godne uwagi sformułowania

Trybunał Konstytucyjny nie jest ustawodawcą i nie może wypełnić treścią normatywną braku regulacji. • Brak unormowania w kwestionowanej ustawie 500 plus mechanizmu pozwalającego na otrzymanie chociażby częściowego świadczenia wychowawczego na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie w sytuacji przekroczenia progu dochodowego jest intencjonalnym i uzasadnionym działaniem ustawodawcy. • Zaniechanie prawodawcze, które nie podlega kognicji TK.

Skład orzekający

Mariusz Muszyński

przewodniczący

Zbigniew Jędrzejewski

członek

Leon Kieres

członek

Michał Warciński

sprawozdawca

Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez TK z powodu pytania o zaniechanie prawodawcze; rozróżnienie między zaniechaniem a pominięciem prawodawczym; kognicja TK w sprawach pytań prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pytania prawnego skierowanego do TK i jego zakresu kognicji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego (500+) i porusza kwestie konstytucyjne, choć ostatecznie zakończyła się umorzeniem z powodów proceduralnych. Zdania odrębne dodają jej głębi.

Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę 500+ – czy sąd pytał o złe rzeczy?

Zdanie odrębne

Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz

Sędzia Wronkowska-Jaśkiewicz zgłosiła zdanie odrębne dotyczące wadliwości składu orzekającego, wskazując na nieprawidłowości w procedurze wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst