P 6/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpatrywał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące zgodności art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Sąd pytał, czy przepisy te, w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, są zgodne z Konstytucją. Sąd wskazywał na potencjalne naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej, sugerując wprowadzenie mechanizmu "złotówka za złotówkę", podobnego do tego stosowanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Prokurator Generalny uznał przepisy za zgodne z Konstytucją, a w zakresie dotyczącym sprawiedliwości społecznej – za zbędne do orzekania. Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, że sąd pyta o zaniechanie prawodawcze, które nie podlega kognicji Trybunału. Trybunał Konstytucyjny, analizując przesłanki dopuszczalności pytania prawnego, uznał, że sąd pyta o zaniechanie prawodawcze (brak mechanizmu łagodzącego skutki przekroczenia progu dochodowego), a nie o niezgodność istniejących przepisów z Konstytucją. Ponadto, wskazano na niespełnienie przesłanki funkcjonalnej, gdyż nawet pozytywna odpowiedź Trybunału nie pozwoliłaby sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy. W konsekwencji, Trybunał postanowił umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W postanowieniu zawarto również zdania odrębne sędziów Sławomiry Wronkowskiej-Jaśkiewicz (dotyczące wadliwości składu orzekającego) oraz Mariusza Muszyńskiego (kwestionujące skład orzekający i niepodzielające stanowiska o zaniechaniu prawodawczym).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez TK z powodu pytania o zaniechanie prawodawcze; rozróżnienie między zaniechaniem a pominięciem prawodawczym; kognicja TK w sprawach pytań prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pytania prawnego skierowanego do TK i jego zakresu kognicji.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie, są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, uznając, że sąd pytał o zaniechanie prawodawcze, a nie o niezgodność istniejących przepisów z Konstytucją, co wykracza poza jego kognicję. Dodatkowo, nie została spełniona przesłanka funkcjonalna.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że sąd pyta o brak regulacji (mechanizmu "złotówka za złotówkę"), a nie o niezgodność istniejących przepisów. Badanie zaniechania prawodawczego jest niedopuszczalne. Ponadto, nawet gdyby Trybunał orzekł o niezgodności, nie pozwoliłoby to sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku | instytucja | sąd pytający |
| I.Z. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Prezydent S. | organ_państwowy | organ wydający decyzję |
| Samorządowe Kolegium Odwoławcze | organ_państwowy | organ odwoławczy |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prezes Rady Ministrów | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (7)
Główne
ustawa 500 plus art. 5 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten określa wysokość świadczenia wychowawczego (500 zł miesięcznie na dziecko).
ustawa 500 plus art. 5 § 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten określa warunek dochodowy (nieprzekroczenie 800 zł na osobę w rodzinie) dla przyznania świadczenia na pierwsze dziecko.
Pomocnicze
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej.
otpTK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania.
otpTK art. 193
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Przesłanki dopuszczalności pytania prawnego.
ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Wspomniana jako przykład mechanizmu "złotówka za złotówkę".
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pytanie prawne dotyczy zaniechania prawodawczego, które nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego. • Nawet merytoryczne orzeczenie Trybunału nie pozwoliłoby sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez interwencji ustawodawcy (niespełnienie przesłanki funkcjonalnej).
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 5 ust. 1 i 3 ustawy 500 plus naruszają zasadę równości i sprawiedliwości społecznej poprzez sztywne kryterium dochodowe. • Należy wprowadzić mechanizm "złotówka za złotówkę" łagodzący skutki przekroczenia kryterium dochodowego.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał Konstytucyjny nie jest ustawodawcą i nie może wypełnić treścią normatywną braku regulacji. • Brak unormowania w kwestionowanej ustawie 500 plus mechanizmu pozwalającego na otrzymanie chociażby częściowego świadczenia wychowawczego na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie w sytuacji przekroczenia progu dochodowego jest intencjonalnym i uzasadnionym działaniem ustawodawcy. • Zaniechanie prawodawcze, które nie podlega kognicji TK.
Skład orzekający
Mariusz Muszyński
przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Leon Kieres
członek
Michał Warciński
sprawozdawca
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez TK z powodu pytania o zaniechanie prawodawcze; rozróżnienie między zaniechaniem a pominięciem prawodawczym; kognicja TK w sprawach pytań prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pytania prawnego skierowanego do TK i jego zakresu kognicji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego (500+) i porusza kwestie konstytucyjne, choć ostatecznie zakończyła się umorzeniem z powodów proceduralnych. Zdania odrębne dodają jej głębi.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę 500+ – czy sąd pytał o złe rzeczy?”
Zdanie odrębne
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
Sędzia Wronkowska-Jaśkiewicz zgłosiła zdanie odrębne dotyczące wadliwości składu orzekającego, wskazując na nieprawidłowości w procedurze wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.