P 4/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Biłgoraju, rozpoznając wniosek mediatora o przyznanie wynagrodzenia za mediację przeprowadzoną w sprawie o nakazanie wydania nieruchomości, wystąpił z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Wątpliwości sądu dotyczyły zgodności art. 981 § 4 k.p.c. oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia mediatora z przepisami Konstytucji RP, w szczególności dotyczącymi ochrony własności i prawa do wynagrodzenia. Sąd argumentował, że obecne przepisy nie uwzględniają nakładu pracy mediatora, a jedynie rodzaj sprawy i wartość przedmiotu sporu, co może prowadzić do nieadekwatnego wynagrodzenia. Minister Sprawiedliwości oraz Prokurator Generalny wnieśli o umorzenie postępowania, wskazując na brak kompetencji sądu do rozpoznania wniosku mediatora w toku postępowania oraz na fakt, że koszty mediacji nie są kosztami sądowymi, a ich rozliczenie następuje w orzeczeniu kończącym sprawę. Marszałek Sejmu również wniósł o umorzenie, podkreślając, że sąd nie ma kompetencji do orzekania o wynagrodzeniu mediatora przed zakończeniem postępowania, a mediator powinien dochodzić swoich należności od stron. Trybunał Konstytucyjny, podzielając argumentację Marszałka Sejmu i Prokuratora Generalnego, umorzył postępowanie. Stwierdził, że sąd pytający nie posiada kompetencji do rozpoznania wniosku mediatora o przyznanie wynagrodzenia i zwrot kosztów przed zakończeniem postępowania głównego, ponieważ rozliczenie kosztów mediacji następuje w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Brak tej kompetencji oznaczał niespełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego, co skutkowało niedopuszczalnością wydania wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku kompetencji sądów powszechnych do rozstrzygania wniosków mediatorów o wynagrodzenie przed zakończeniem postępowania głównego oraz zasad rozliczania kosztów mediacji.
Dotyczy wyłącznie mediacji prowadzonych na skutek skierowania przez sąd w postępowaniu cywilnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 981 § 4 k.p.c. i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia mediatora są zgodne z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie w sprawie pytania prawnego zostało umorzone z powodu niedopuszczalności wydania wyroku.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że sąd pytający nie ma kompetencji do rozpoznania wniosku mediatora o wynagrodzenie przed zakończeniem postępowania głównego, a rozliczenie kosztów mediacji następuje w orzeczeniu kończącym sprawę. Brak kompetencji sądu do rozpoznania sprawy oznacza niespełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego.
Czy sąd posiada kompetencję do orzekania w przedmiocie wniosku mediatora o przyznanie wynagrodzenia i zwrotu kosztów związanych z przeprowadzeniem mediacji w toku postępowania głównego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie posiada takiej kompetencji przed zakończeniem postępowania głównego.
Uzasadnienie
Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd zaliczane są do niezbędnych kosztów procesu i podlegają rozliczeniu między stronami w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Mediatorowi nie przysługują roszczenia wobec sądu o przyznanie wynagrodzenia, a sąd nie ma możliwości zarządzenia tymczasowego pokrycia tych kosztów przez Skarb Państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Rejonowy w Biłgoraju w VI Zamiejscowym Wydziale Cywilnym z siedzibą w Janowie Lubelskim | sąd | wnioskodawca pytania prawnego |
| Mediator | osoba_fizyczna | wnioskodawca wynagrodzenia |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (13)
Główne
ustawa o TK art. 39 § 1 pkt 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania z powodu niedopuszczalności wydania wyroku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 981 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wynagrodzenia mediatora, zakwestionowany w pytaniu prawnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym art. 2 § § 2
Przepis dotyczący wysokości wynagrodzenia mediatora, zakwestionowany w pytaniu prawnym.
Konstytucja art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli dotyczący ochrony własności.
Konstytucja art. 64 § ust. 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli dotyczący ochrony własności.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli dotyczący ograniczeń praw i wolności.
k.p.c. art. 1831
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący mediacji.
k.p.c. art. 1835
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wynagrodzenia i zwrotu wydatków mediatora.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozstrzygania o kosztach procesu w orzeczeniu kończącym sprawę.
u.k.s.c. art. 6
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis wyłączający koszty mediacji ze składników kosztów sądowych (wydatków).
u.k.s.c. art. 5 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący kosztów sądowych w postaci wydatków (np. biegłych, tłumaczy).
u.k.s.c. art. 83
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący tymczasowego pokrywania wydatków przez Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pytający nie ma kompetencji do rozpoznania wniosku mediatora o wynagrodzenie przed zakończeniem postępowania głównego. • Koszty mediacji nie są kosztami sądowymi (wydatkami) i nie mogą być tymczasowo pokrywane przez Skarb Państwa. • Rozliczenie kosztów mediacji następuje w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. • Brak kompetencji sądu do rozpoznania sprawy oznacza niespełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego.
Odrzucone argumenty
Przepisy o wynagrodzeniu mediatora ograniczają jego prawo do należnego świadczenia w sposób nieadekwatny do nakładu pracy. • Wynagrodzenie mediatora powinno być ustalane w oparciu o rodzaj, ilość i jakość świadczonej pracy.
Godne uwagi sformułowania
brak kompetencji pytającego sądu do rozpoznania wniosku mediatora • koszty mediacji nie stanowią wydatków • rozstrzygnięcie o kosztach mediacji może być zawarte dopiero w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji • niespełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Stanisław Biernat
członek
Zbigniew Cieślak
członek
Mirosław Granat
sprawozdawca
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku kompetencji sądów powszechnych do rozstrzygania wniosków mediatorów o wynagrodzenie przed zakończeniem postępowania głównego oraz zasad rozliczania kosztów mediacji."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie mediacji prowadzonych na skutek skierowania przez sąd w postępowaniu cywilnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego – mediacji i wynagrodzenia mediatorów, a także interpretacji przepisów Konstytucji. Wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące kompetencji sądów.
“Czy mediator może domagać się zapłaty od sądu? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.