P 32/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Ostrzeszowie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa z przepisami Konstytucji RP, w tym z prawem własności. Pytanie zostało zadane na tle sprawy o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, gdzie powód domagał się wykreślenia Skarbu Państwa jako właściciela lasu i wpisania siebie. Sąd pytający podnosił, że przejęcie lasu przez Skarb Państwa nastąpiło niezgodnie z prawem, a sam dekret narusza konstytucyjne gwarancje ochrony własności i zasadę demokratycznego państwa prawnego. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że podobna sprawa była już rozpatrywana przez Trybunał (sygn. SK 8/04), a dekret utracił moc obowiązującą. Trybunał Konstytucyjny, podzielając argumentację Prokuratora i własne wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. utracił moc obowiązującą. Umorzył postępowanie na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, uznając, że wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw i wolności, gdyż ewentualne stwierdzenie niezgodności z Konstytucją nie unicestwiłoby skutków prawnych już wywołanych przez dekret. Trybunał zaznaczył, że choć postępowanie zostało umorzone, to historyczne regulacje budzą wątpliwości co do zgodności z aksjologicznymi podstawami demokratycznego porządku prawnego i zasadą zaufania obywatela do państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących utraty mocy obowiązującej aktów normatywnych przez Trybunał Konstytucyjny oraz zasady prawa intertemporalnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami z okresu PRL i ich wpływem na prawo własności.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa jest zgodny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 21 ust. 1 i 2 (ochrona własności) oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 (prawo własności i jego ograniczenia) Konstytucji RP?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w sprawie pytania prawnego zostało umorzone z powodu utraty mocy obowiązującej przez kwestionowany przepis.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. utracił moc obowiązującą, a jego ewentualne uznanie za niekonstytucyjne nie doprowadziłoby do unicestwienia skutków prawnych już wywołanych. Dlatego wydanie orzeczenia nie było konieczne dla ochrony praw i wolności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie | instytucja | sąd pytający |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| Powód | inne | powód |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (9)
Główne
dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. art. 1
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa
Przepis utracił moc obowiązującą.
ustawa o TK art. 39 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku utraty mocy obowiązującej przepisu.
Pomocnicze
ustawa o TK art. 39 § 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Możliwość orzekania o akcie, który utracił moc, jeśli jest to konieczne dla ochrony praw i wolności.
ustawa z 1990 r. zmieniająca kodeks cywilny art. 6
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny
Przepis uchylający dekret PKWN z 1944 r., z zastrzeżeniem utrzymania w mocy nabycia własności na jego podstawie.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zasada nie-działania prawa wstecz.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 21 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestionowany przepis utracił moc obowiązującą. • Wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw i wolności, gdyż skutki prawne nie mogą być unicestwione.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że mamy do czynienia z utratą mocy obowiązującej formalnie uchylonego przepisu. • przepis zachowuje moc obowiązującą, dopóki na jego podstawie mogą być wydawane indywidualne akty stosowania prawa. • Dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. nie tylko został uchylony, ale także nie może znaleźć zastosowania w tym sensie, że obecnie na jego podstawie nie może dojść do przejścia lasu ani gruntu leśnego na własność Skarbu Państwa. • Sam fakt, że skutki wywołane w następstwie wejścia w życie tego dekretu trwają nadal, nie uzasadnia tezy, że tym samym zachował on moc obowiązującą w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK. • ewentualne stwierdzenie niezgodności art. 1 dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. z przepisami wskazanymi przez sąd pytający jako wzorce kontroli konstytucyjności (...) nie doprowadziłoby do unicestwienia skutków prawnych, jakie przepis ten wywołał.
Skład orzekający
Wojciech Hermeliński
przewodniczący
Zbigniew Cieślak
członek
Maria Gintowt-Jankowicz
członek
Mirosław Granat
sprawozdawca
Adam Jamróz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty mocy obowiązującej aktów normatywnych przez Trybunał Konstytucyjny oraz zasady prawa intertemporalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami z okresu PRL i ich wpływem na prawo własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego dekretu i jego wpływu na prawo własności, co może być ciekawe z perspektywy analizy zmian prawnych i ochrony praw obywatelskich na przestrzeni lat.
“Czy historyczny dekret o przejęciu lasów nadal obowiązuje? TK umarza postępowanie.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.