Orzeczenie · 2007-11-06

P 32/07

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2007-11-06
SAOSinneprawo własnościŚredniakonstytucyjny
dekret PKWNprzejęcie lasówwłasność Skarbu PaństwaTrybunał Konstytucyjnyutrata mocy obowiązującejprawo intertemporalneochrona własnościzasada demokratycznego państwa prawnego

Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa z przepisami Konstytucji RP, w tym z prawem własności. Pytanie zostało zadane na tle sprawy o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, gdzie powód domagał się wykreślenia Skarbu Państwa jako właściciela lasu i wpisania siebie. Sąd pytający podnosił, że przejęcie lasu przez Skarb Państwa nastąpiło niezgodnie z prawem, a sam dekret narusza konstytucyjne gwarancje ochrony własności i zasadę demokratycznego państwa prawnego. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że podobna sprawa była już rozpatrywana przez Trybunał (sygn. SK 8/04), a dekret utracił moc obowiązującą. Trybunał Konstytucyjny, podzielając argumentację Prokuratora i własne wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. utracił moc obowiązującą. Umorzył postępowanie na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, uznając, że wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw i wolności, gdyż ewentualne stwierdzenie niezgodności z Konstytucją nie unicestwiłoby skutków prawnych już wywołanych przez dekret. Trybunał zaznaczył, że choć postępowanie zostało umorzone, to historyczne regulacje budzą wątpliwości co do zgodności z aksjologicznymi podstawami demokratycznego porządku prawnego i zasadą zaufania obywatela do państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących utraty mocy obowiązującej aktów normatywnych przez Trybunał Konstytucyjny oraz zasady prawa intertemporalnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami z okresu PRL i ich wpływem na prawo własności.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa jest zgodny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 21 ust. 1 i 2 (ochrona własności) oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 (prawo własności i jego ograniczenia) Konstytucji RP?

Odpowiedź sądu

Postępowanie w sprawie pytania prawnego zostało umorzone z powodu utraty mocy obowiązującej przez kwestionowany przepis.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że art. 1 dekretu PKWN z 1944 r. utracił moc obowiązującą, a jego ewentualne uznanie za niekonstytucyjne nie doprowadziłoby do unicestwienia skutków prawnych już wywołanych. Dlatego wydanie orzeczenia nie było konieczne dla ochrony praw i wolności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
Sąd Rejonowy w Ostrzeszowieinstytucjasąd pytający
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany
Powódinnepowód
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca

Przepisy (9)

Główne

dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. art. 1

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Przepis utracił moc obowiązującą.

ustawa o TK art. 39 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku utraty mocy obowiązującej przepisu.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 39 § 3

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Możliwość orzekania o akcie, który utracił moc, jeśli jest to konieczne dla ochrony praw i wolności.

ustawa z 1990 r. zmieniająca kodeks cywilny art. 6

Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny

Przepis uchylający dekret PKWN z 1944 r., z zastrzeżeniem utrzymania w mocy nabycia własności na jego podstawie.

k.c. art. 3

Kodeks cywilny

Zasada nie-działania prawa wstecz.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja art. 21 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestionowany przepis utracił moc obowiązującą. • Wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw i wolności, gdyż skutki prawne nie mogą być unicestwione.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać, że mamy do czynienia z utratą mocy obowiązującej formalnie uchylonego przepisu. • przepis zachowuje moc obowiązującą, dopóki na jego podstawie mogą być wydawane indywidualne akty stosowania prawa. • Dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. nie tylko został uchylony, ale także nie może znaleźć zastosowania w tym sensie, że obecnie na jego podstawie nie może dojść do przejścia lasu ani gruntu leśnego na własność Skarbu Państwa. • Sam fakt, że skutki wywołane w następstwie wejścia w życie tego dekretu trwają nadal, nie uzasadnia tezy, że tym samym zachował on moc obowiązującą w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK. • ewentualne stwierdzenie niezgodności art. 1 dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. z przepisami wskazanymi przez sąd pytający jako wzorce kontroli konstytucyjności (...) nie doprowadziłoby do unicestwienia skutków prawnych, jakie przepis ten wywołał.

Skład orzekający

Wojciech Hermeliński

przewodniczący

Zbigniew Cieślak

członek

Maria Gintowt-Jankowicz

członek

Mirosław Granat

sprawozdawca

Adam Jamróz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty mocy obowiązującej aktów normatywnych przez Trybunał Konstytucyjny oraz zasady prawa intertemporalnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami z okresu PRL i ich wpływem na prawo własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego dekretu i jego wpływu na prawo własności, co może być ciekawe z perspektywy analizy zmian prawnych i ochrony praw obywatelskich na przestrzeni lat.

Czy historyczny dekret o przejęciu lasów nadal obowiązuje? TK umarza postępowanie.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst