Orzeczenie · 2025-11-20

P 2/25

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2025-11-20
tkinneprawa konstytucyjneWysokakonstytucyjny
lokal socjalnyniepełnosprawnośćochrona praw lokatorówKonstytucja RPTrybunał Konstytucyjnyprawo mieszkaniowepomoc społeczna

Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył pytanie prawne Sądu Okręgowego w Suwałkach dotyczące zgodności art. 22 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (u.o.p.l.) z art. 69 Konstytucji RP. Sąd pytający wątpił, czy przepis ten, w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości kontroli sądowej jakości zaoferowanego przez gminę lokalu socjalnego pod kątem uwzględnienia indywidualnych zaleceń medycznych dotyczących potencjalnego najemcy, jest zgodny z Konstytucją. Trybunał, po analizie przepisów i orzecznictwa, uznał, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 69 Konstytucji RP. Wskazał, że art. 69 Konstytucji, choć ma charakter normy programowej, nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji. Oferowanie lokalu socjalnego osobie z niepełnosprawnością, który nie uwzględnia jej rzeczywistych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności, stanowi działanie pozorne, nie zapewniające minimum życiowego i naruszające godność człowieka. Trybunał podkreślił, że choć art. 75 ust. 1 Konstytucji również dotyczy polityki mieszkaniowej, to art. 69 Konstytucji zawiera bardziej szczegółową normę w zakresie potrzeb mieszkaniowych osób niepełnosprawnych. W związku z tym, Trybunał orzekł, że art. 22 u.o.p.l. w zakwestionowanym zakresie jest niezgodny z art. 69 Konstytucji RP.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 69 Konstytucji RP w kontekście zapewnienia odpowiednich warunków mieszkaniowych dla osób z niepełnosprawnościami oraz obowiązków gmin w zakresie przydzielania lokali socjalnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu ustawy o ochronie praw lokatorów i jego zgodności z Konstytucją w specyficznym zakresie. Wymaga uwzględnienia lokalnych uchwał gminnych dotyczących zasad wynajmowania lokali.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów, w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości kontroli sądowej jakości zaoferowanego przez gminę lokalu socjalnego pod kątem uwzględnienia indywidualnych zaleceń medycznych dotyczących potencjalnego najemcy, jest zgodny z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów, w zakresie, w jakim nie przewiduje wymogu, aby lokal wskazany osobie z niepełnosprawnością jako przedmiot umowy najmu socjalnego uwzględniał jej rzeczywiste potrzeby wynikające z rodzaju niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że art. 69 Konstytucji RP nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji. Oferowanie lokalu socjalnego, który nie uwzględnia specyficznych potrzeb osoby z niepełnosprawnością, stanowi działanie pozorne i nie zapewnia minimum życiowego, naruszając tym samym konstytucyjny obowiązek.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Art. 22 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w zakresie, w jakim nie przewiduje wymogu, aby lokal wskazany osobie z niepełnosprawnością jako przedmiot umowy najmu socjalnego uwzględniał jej rzeczywiste potrzeby wynikające z rodzaju niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Strona wygrywająca
Osoby niepełnosprawne

Przepisy (9)

Główne

u.o.p.l. art. 22

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Przepis ten określa warunki techniczne i powierzchniowe lokalu socjalnego, ale nie przewiduje uwzględnienia specyficznych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Konstytucja RP art. 69

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy i komunikacji społecznej.

Pomocnicze

u.o.t.p.TK art. 52

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Określa wymogi formalne dla pytań prawnych kierowanych do Trybunału.

u.o.p.l. art. 21 § 3 pkt 6a

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Nakłada na rady gmin obowiązek określenia w uchwałach warunków, jakie musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem ich rzeczywistych potrzeb.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia prawa.

k.p.c. art. 840 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.

k.p.c. art. 999 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy tytułu wykonawczego w postaci postanowienia o przysądzeniu własności.

Konstytucja RP art. 30

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka.

Konstytucja RP art. 75 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 22 u.o.p.l. nie przewiduje uwzględnienia specyficznych potrzeb osób z niepełnosprawnościami przy przydzielaniu lokalu socjalnego, co narusza art. 69 Konstytucji RP. • Brak uwzględnienia potrzeb osób niepełnosprawnych w przydzielanym lokalu socjalnym stanowi działanie pozorne, nie zapewniające minimum życiowego i naruszające godność człowieka.

Godne uwagi sformułowania

nie przewiduje możliwości kontroli sądowej jakości zaoferowanego przez gminę lokalu socjalnego pod kątem uwzględnienia indywidualnych zaleceń medycznych • nie przewiduje wymogu, aby lokal wskazany osobie z niepełnosprawnością jako przedmiot umowy najmu socjalnego uwzględniał jej rzeczywiste potrzeby wynikające z rodzaju niepełnosprawności • jest niezgodny z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • minimum egzystencji, zwane także minimum biologicznym, wyznacza poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka • W przypadku osób z niepełnosprawnościami próg ten jest z natury wyższy ze względu na dodatkowe koszty leczenia, rehabilitacji czy adaptacji lokalu.

Skład orzekający

Stanisław Piotrowicz

przewodniczący

Krystyna Pawłowicz

sprawozdawca

Justyn Piskorski

członek

Bartłomiej Sochański

członek

Bogdan Święczkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 69 Konstytucji RP w kontekście zapewnienia odpowiednich warunków mieszkaniowych dla osób z niepełnosprawnościami oraz obowiązków gmin w zakresie przydzielania lokali socjalnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu ustawy o ochronie praw lokatorów i jego zgodności z Konstytucją w specyficznym zakresie. Wymaga uwzględnienia lokalnych uchwał gminnych dotyczących zasad wynajmowania lokali.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie zagadnienia zapewnienia godnych warunków mieszkaniowych osobom z niepełnosprawnościami, co jest istotne zarówno dla prawników, jak i dla szerszej publiczności zainteresowanej prawami człowieka i polityką społeczną.

Gminy muszą zapewnić niepełnosprawnym mieszkania socjalne dopasowane do ich potrzeb – orzeka Trybunał Konstytucyjny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst