P 11/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPostępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym zostało wszczęte w wyniku pytania prawnego Sądu Okręgowego w Szczecinie, który kwestionował zgodność z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP przepisów ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 637), w szczególności art. 1 pkt 6 lit. b tej ustawy dodającego do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS art. 25 ust. 1b. Przepis ten, w zakresie w jakim miał zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w wieku powszechnym przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (1 stycznia 2013 r.), ale złożyły wniosek o jej przyznanie po tej dacie, budził wątpliwości Sądu Okręgowego. Sąd argumentował, że brak przepisów przejściowych i odmienne traktowanie osób w zależności od daty złożenia wniosku narusza zasadę zaufania do państwa i prawa oraz zasadę równości. Sejm i Prokurator Generalny wnieśli o umorzenie postępowania, wskazując, że wątpliwość prawna sądu dotyczy wykładni przepisów, a nie ich konstytucyjności. Podkreślili, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, prawo do świadczenia emerytalnego powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia (ex lege), a nie z dniem złożenia wniosku, który ma znaczenie dla daty wypłaty. Trybunał Konstytucyjny, analizując stanowiska stron i orzecznictwo, uznał, że wątpliwość Sądu Okręgowego dotyczy jednego z możliwych rezultatów interpretacyjnych przepisów, a nie ich treści normatywnej w sposób budzący wątpliwości konstytucyjne. Wskazał, że rozbieżności interpretacyjne mogą być rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, a Trybunał nie jest organem właściwym do dokonywania wiążącej wykładni ustaw. W konsekwencji, Trybunał umorzył postępowanie na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nabywania praw emerytalnych w kontekście zmian legislacyjnych i ochrony praw nabytych, a także dopuszczalność pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą nabycia prawa do emerytury i złożenia wniosku w kontekście zmian przepisów emerytalnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, dodający do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS art. 25 ust. 1b, w zakresie, w jakim ma zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w wieku powszechnym przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 maja 2012 r., jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP?
Odpowiedź sądu
Postępowanie zostało umorzone ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że wątpliwość prawna sądu dotyczy wykładni przepisów, a nie ich konstytucyjności. Istnieje możliwość odmiennej interpretacji przepisów, która znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i argumentach konstytucyjnych, co oznacza, że sąd orzekający może sam usunąć wątpliwość poprzez zastosowanie właściwych reguł interpretacyjnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Okręgowy w Szczecinie | instytucja | wnioskodawca |
| T.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca (w sprawie przed sądem niższej instancji) |
| ZUS | instytucja | organ rentowy (w sprawie przed sądem niższej instancji) |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (10)
Główne
ustawa o TK art. 39 § 1 pkt 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 6 lit. b
Dodaje art. 25 ust. 1b do ustawy FUS.
ustawa FUS art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (w tym zasada zaufania do państwa i prawa).
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Pomocnicze
nowa ustawa o TK art. 134 § pkt 3
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowej ustawy o TK.
Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 22
Przepis wprowadzający zmianę.
ustawa FUS art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa prawo do emerytury w wieku powszechnym.
ustawa FUS art. 100 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
ustawa FUS art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwość prawna sądu dotyczy wykładni przepisów, a nie ich konstytucyjności. • Istnieje możliwość odmiennej interpretacji przepisów, która znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i argumentach konstytucyjnych. • Sąd orzekający może sam usunąć wątpliwość poprzez zastosowanie właściwych reguł interpretacyjnych.
Odrzucone argumenty
Kwestionowane przepisy są niezgodne z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w zakresie zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury w wieku powszechnym przed 1 stycznia 2013 r., ale złożyły wniosek po tej dacie.
Godne uwagi sformułowania
pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dopuszczalne, a wszczęte nim postępowanie powinno zostać umorzone • prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa • zmiany w przepisach ograniczające dotychczasowe uprawnienia, czy też wprowadzające dodatkowe warunki nabycia prawa do renty, nie mają wpływu na istnienie prawa nabytego (powstałego) przed tymi zmianami
Skład orzekający
Wojciech Hermeliński
przewodniczący
Teresa Liszcz
członek
Małgorzata Pyziak-Szafnicka
członek
Stanisław Rymar
członek
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabywania praw emerytalnych w kontekście zmian legislacyjnych i ochrony praw nabytych, a także dopuszczalność pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą nabycia prawa do emerytury i złożenia wniosku w kontekście zmian przepisów emerytalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawami emerytalnymi, zmianami legislacyjnymi i ich wpływem na obywateli, a także procedurą przed Trybunałem Konstytucyjnym.
“Emerytura: Kiedy prawo nabyte przestaje obowiązywać? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.