P 11/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPytanie prawne Sądu Okręgowego we Wrocławiu dotyczyło zgodności art. 32 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z Konstytucją RP. Przepis ten wyłączał możliwość zwolnienia dłużnika, w tym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, od kosztów sądowych przy składaniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd Okręgowy argumentował, że takie bezwarunkowe wyłączenie stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1) oraz zasady równości wobec prawa (art. 32), ponieważ uniemożliwia dostęp do sądu osobom w trudnej sytuacji materialnej. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając pytanie prawne, uznał, że art. 32 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, w zakresie w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał podkreślił, że prawo do sądu, w tym prawo dostępu do niego, jest fundamentalne i nie może być arbitralnie ograniczane, zwłaszcza poprzez bariery ekonomiczne. Stwierdzono, że bezwzględne wyłączenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych jest nadmierne i nieproporcjonalne, naruszając tym samym istotę prawa do sądu. Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 32 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, w zakresie w jakim wyłącza stosowanie wobec dłużnika przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych, jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 32 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że bezwarunkowe wyłączenie możliwości zwolnienia spółek z o.o. od kosztów sądowych przy składaniu wniosku o upadłość narusza prawo do sądu i zasadę proporcjonalności, ponieważ stanowi nadmierną barierę ekonomiczną uniemożliwiającą dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Okręgowy we Wrocławiu | instytucja | sąd pytający |
| Sejm | instytucja | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
| dłużnik (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) | spółka | dłużnik wnioskodawca |
Przepisy (17)
Główne
p.u.n. art. 32 § 1
Ustawa – Prawo upadłościowe i naprawcze
Przepis w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia lub moralności publicznej, albo ochrony wolności lub praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Pomocnicze
u.k.s.c. art. 74 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa wysokość opłaty stałej od wniosku o ogłoszenie upadłości.
u.k.s.c. art. 99-103
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepisy dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych.
p.u.n. art. 28 § 1
Ustawa – Prawo upadłościowe i naprawcze
Wniosek o ogłoszenie upadłości nieodpowiadający wymogom lub nienależycie opłacony podlega zwrotowi.
ustawa o Trybunale art. 32 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Umorzenie postępowania w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
ustawa o Trybunale art. 39 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania.
ustawa o Trybunale art. 193
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa prawna pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz zamykania drogi sądowej.
k.c. art. 431
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorcy.
k.c. art. 331 § 1
Kodeks cywilny
Jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną.
k.s.h. art. 586
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
k.s.h. art. 299 § 1
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki.
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność podatkowa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych dla spółek z o.o. narusza prawo do sądu. • Brak możliwości zwolnienia od kosztów stanowi nadmierną barierę ekonomiczną. • Regulacja jest nieproporcjonalna i narusza istotę prawa do sądu.
Odrzucone argumenty
Celem przepisu jest ochrona interesu fiskalnego państwa i zapobieganie nadużyciom. • Postępowanie upadłościowe ma na celu ochronę wierzycieli, a nie dłużnika. • Dłużnik powinien ponosić koszty związane z własną niewypłacalnością.
Godne uwagi sformułowania
fundamentalną gwarancją rzeczywistego prawa do sądu jest prawo do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych • bezwarunkowe ustawowe wyłączenie stosowania przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych względem dłużnika, który nie jest w stanie ich uiścić nie jest podyktowane żadną z wymienionych w art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przesłanek • podstawowym celem omawianej regulacji jest interes państwa osiągającego dochód z opłat sądowych od spraw cywilnych w połączeniu z ewentualnym «ukaraniem» dłużnika za zaistniałą sytuację majątkową • ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw • bezwarunkowe wyłączenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych wobec dłużnika składającego wniosek o ogłoszenie upadłości, nie jest, w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji, konieczne.
Skład orzekający
Wojciech Hermeliński
przewodniczący
Stanisław Biernat
członek
Zbigniew Cieślak
członek
Maria Gintowt-Jankowicz
członek
Adam Jamróz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa dostępu do sądu i jego ograniczeń ekonomicznych, co jest istotne dla wszystkich obywateli i przedsiębiorców. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma znaczenie praktyczne dla spółek z o.o. w kontekście postępowań upadłościowych.
“Czy brak pieniędzy na opłatę sądową może zamknąć drogę do upadłości? Trybunał Konstytucyjny odpowiada!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.