P 1/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie dotyczące zgodności art. 9 § 1 k.k.w. i art. 462 § 1 k.p.k. z Konstytucją. Pytanie dotyczyło normy prawnej nakazującej bezzwłoczne wykonanie postanowienia o umorzeniu postępowania karnego i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, nawet gdy postanowienie to zostało zaskarżone. Trybunał uznał, że takie rozwiązanie jest niezgodne z art. 78 w związku z art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 i 3, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stwierdzono, że brak suspensywnego charakteru zażalenia narusza prawo do zaskarżenia, prawo do obrony, domniemanie niewinności oraz zasadę równości wobec prawa. Trybunał podkreślił, że istnieją inne środki, takie jak tymczasowe aresztowanie, które mogą zapewnić ochronę społeczeństwa do czasu prawomocności orzeczenia, a jednocześnie nie naruszają tak głęboko konstytucyjnych gwarancji jednostki. W pozostałym zakresie postępowanie zostało umorzone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych gwarancji procesowych w kontekście stosowania środków zabezpieczających, w szczególności detencji psychiatrycznej, oraz zasady równości wobec prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem prokuratora na podstawie art. 324 § 1 k.p.k. i nie obejmuje wszystkich przypadków orzekania detencji psychiatrycznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 9 § 1 k.k.w. i art. 462 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim norma z nich wynikająca stanowi, że postanowienie umarzające postępowanie i orzekające pobyt podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym podlega wykonaniu bezzwłocznie z chwilą wydania, nawet gdy zostanie zaskarżone, są zgodne z art. 2, 41 ust. 1, 42 ust. 2 i 3, 45, 78 i 31 ust. 3 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie są zgodne.
Uzasadnienie
Brak suspensywnego charakteru zażalenia na postanowienie o detencji psychiatrycznej narusza prawo do zaskarżenia, prawo do obrony, domniemanie niewinności i zasadę równości. Istnieją inne środki (np. tymczasowe aresztowanie) zapewniające ochronę społeczeństwa do czasu prawomocności orzeczenia.
Czy art. 9 § 1 k.k.w. w zakresie, w jakim norma z niego wynikająca stanowi, że orzeczenie o umorzeniu postępowania i pobycie podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym podlega wykonaniu bezzwłocznie z chwilą wydania, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie jest zgodny.
Uzasadnienie
Zróżnicowanie sytuacji procesowej osób poddawanych detencji psychiatrycznej w zależności od formy orzeczenia (postanowienie vs. wyrok) narusza zasadę równości wobec prawa, ponieważ osoby te mają podobne cechy istotne, a dostęp do skutecznych środków odwoławczych jest nierówny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie | organ_państwowy | wnioskodawca pytania prawnego |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania (wycofał udział) |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (18)
Główne
u.o.t.p.TK art. 193
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
k.k.w. art. 9 § 1
Kodeks karny wykonawczy
k.p.k. art. 462 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 92 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
k.p.k. art. 324 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 93a § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 3
Kodeks karny
k.p.k. art. 459
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 260 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 264 § 2a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 264 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 264 § 3a
Kodeks postępowania karnego
p.u.s.p. art. 107 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.k. art. 32
Kodeks karny
k.k. art. 93b § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93g § 1
Kodeks karny
k.k.w. art. 201
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 204 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak suspensywnego charakteru zażalenia na postanowienie o detencji psychiatrycznej narusza prawo do zaskarżenia, prawo do obrony, domniemanie niewinności i zasadę równości. • Istnieją inne środki procesowe (np. tymczasowe aresztowanie) pozwalające na ochronę społeczeństwa do czasu prawomocności orzeczenia. • Zróżnicowanie sytuacji procesowej osób poddawanych detencji psychiatrycznej w zależności od formy orzeczenia (postanowienie vs. wyrok) jest nieuzasadnione. • Bezzwłoczne wykonanie nieprawomocnego postanowienia o detencji psychiatrycznej narusza istotę domniemania niewinności.
Godne uwagi sformułowania
już sama możliwość wprowadzenia nieprawomocnie orzeczonej internacji psychiatrycznej podejrzanego do wykonania przed uprawomocnieniem się postanowienia jest wadliwa konstytucyjnie • sama możliwość zapobiegnięcia przez sąd naruszeniom Konstytucji, nie jest przeszkodą do stwierdzenia niekonstytucyjności normy • domniemanie niewinności obejmuje również – zdaniem pytającego sądu – „domniemanie braku sprawstwa” • nie powinno budzić wątpliwości, że rozpoznając sprawę dyscyplinarną w oparciu o art. 107 § 1 pkt 1 p.u.s.p., sąd pytający może zadać pytanie dotyczące przepisów, do których przepis ten odsyła.
Skład orzekający
Wojciech Sych
przewodniczący
Jakub Stelina
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji procesowych w kontekście stosowania środków zabezpieczających, w szczególności detencji psychiatrycznej, oraz zasady równości wobec prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem prokuratora na podstawie art. 324 § 1 k.p.k. i nie obejmuje wszystkich przypadków orzekania detencji psychiatrycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych praw jednostki w kontekście reakcji karnoprawnej, w tym wolności osobistej i prawa do obrony, co czyni je istotnym dla szerokiego grona prawników i obywateli.
“Nieprawomocna detencja psychiatryczna? Trybunał Konstytucyjny stawia tamę!”
Zdanie odrębne
Wojciech Sych
Sędzia Wojciech Sych zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że postępowanie w sprawie pytania prawnego było niedopuszczalne. Uważa, że przepis art. 107 § 1 pkt 1 p.u.s.p. nie jest przepisem odsyłającym, a kwestionowana norma nie była niezbędna do oznaczenia znamion przewinienia dyscyplinarnego. Podkreśla, że pytanie prawne nie może być wykorzystywane instrumentalnie do zmiany stanu prawnego ani do uruchomienia abstrakcyjnej wykładni przepisów.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.