OZ 944/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-01-05
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocyadwokat z urzędukoszty postępowaniasądy administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiciężar dowoduskarżącyzażalenie

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o odmowie ustanowienia adwokata z urzędu z powodu niewykazania przez stronę jej trudnej sytuacji majątkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek J. M. o ustanowienie adwokata z urzędu, uznając, że strona nie wykazała swojej trudnej sytuacji majątkowej, mimo wezwania do złożenia stosownych dokumentów. J. M. złożył zażalenie, argumentując, że jest zwolniony z kosztów i ma prawo do zastępstwa prawnego z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niezasadne, podkreślając, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a art. 262 p.s.a. nie przyznaje prawa do zastępstwa z mocy prawa, lecz jedynie uprawnia do ubiegania się o nie.

Sprawa dotyczy zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, które oddaliło jego wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd I instancji uzasadnił swoją decyzję tym, że strona nie wykazała swojej trudnej sytuacji majątkowej, mimo wezwania do złożenia oświadczeń i dokumentów potwierdzających brak możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. J. M. w zażaleniu podniósł, że jest zwolniony z kosztów na mocy art. 239 p.s.a. i przysługuje mu prawo do zastępstwa prawnego z mocy prawa, a także zarzucił sądowi I instancji żądanie dokumentów, które nie wynikają z przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, wyjaśniając, że art. 262 p.s.a. nie przyznaje prawa do zastępstwa prawnego z mocy samego prawa osobom zwolnionym z kosztów, lecz jedynie uprawnia je do ubiegania się o nie na zasadach ogólnych. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu wykazania sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a J. M. nie sprostał temu obowiązkowi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 262 p.s.a. nie przyznaje takiego prawa z mocy samego prawa, a jedynie uprawnia do ubiegania się o prawo pomocy na zasadach ogólnych.

Uzasadnienie

Przepis art. 262 p.s.a. stanowi, że osoby zwolnione z kosztów sądowych z mocy art. 239 p.s.a. są uprawnione do ubiegania się o prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego na zasadach określonych w przepisach Działu V, Rozdział 3, Oddział 2 p.s.a., a nie z mocy samego prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (7)

Główne

p.s.a. art. 184

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 197

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.s.a. art. 245 § 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 246 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie 'gdy osoba ta wykaże' oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy.

p.s.a. art. 255

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 239

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 262

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie przyznaje prawa do zastępstwa prawnego z mocy samego prawa, lecz jedynie uprawnia do ubiegania się o nie na zasadach ogólnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar dowodu wykazania sytuacji majątkowej spoczywa na wnioskodawcy. Art. 262 p.s.a. nie przyznaje prawa do zastępstwa prawnego z mocy samego prawa.

Odrzucone argumenty

Strona jest zwolniona z kosztów z mocy art. 239 p.s.a. i ma prawo do zastępstwa prawnego z mocy prawa. Sąd I instancji zażądał oświadczeń, których obowiązek udzielenia nie wynika z przepisów.

Godne uwagi sformułowania

prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane stronie, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania art. 262 p.s.a. nie przyznaje podmiotom zwolnionym od kosztów sądowych z mocy art. 239 prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego z mocy samego prawa, lecz jedynie stanowi, że osoby te są uprawnione do ubiegania się o prawo pomocy w tym zakresie na zasadach określonych w przepisach zawartych Dziale V, Rozdział 3, Oddział 2 p.s.a.

Skład orzekający

Jan Paweł Tarno

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności ciężaru dowodu i zakresu zastosowania art. 262 p.s.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej procedury przyznawania prawa pomocy, ale wyjaśnia ważne kwestie dotyczące ciężaru dowodu i zakresu uprawnień strony.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OZ 944/04 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA J. P.Tarno (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 września 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 276/04 o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 29 marca 2004 r., nr S-KO.0053-196/04 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
OZ 944/04
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 2 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 276/04 oddalił wniosek J. M. o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że stosownie do art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane stronie, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Ponieważ oświadczenie strony zawarte we wniosku o ustanowienie adwokata okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, WSA na zasadzie art. 255 p.s.a. wezwał J. M. do złożenia stosownego oświadczenia oraz określonych dokumentów w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. W wezwaniu z 12 sierpnia 2004 r. dokładnie sprecyzowano, o jakie oświadczenia i dokumenty chodzi oraz pouczono stronę, że niezłożenie ich we wskazanym terminie może spowodować oddalenie wniosku. W piśmie z 18 sierpnia 2004 r. strona jedynie częściowo zastosowała się do wezwania Sądu przez co nie można było ocenić jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a co za tym idzie, czy spełnia ona przesłanki udzielenia jej prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 par. 1 pkt 2 p.s.a.).
W zażaleniu na to postanowienie J. M. wniósł o jego uchylenie podnosząc, ze jest zwolniony od kosztów postępowania z mocy art. 239 p.s.a., a na mocy art. 262 tej ustawy przysługuje mu prawo do otrzymania zastępstwa prawnego z mocy prawa. Zarzucił też WSA w Białymstoku, że zażądał od niego oświadczeń, których obowiązek udzielenia nie wynika z żadnych przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie należy podkreślić, że art. 262 p.s.a. nie przyznaje podmiotom zwolnionym od kosztów sądowych z mocy art. 239 prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego z mocy samego prawa, lecz jedynie stanowi, że osoby te są uprawnione do ubiegania się o prawo pomocy w tym zakresie na zasadach określonych w przepisach zawartych Dziale V, Rozdział 3, Oddział 2 p.s.a.
Trafnie Sąd I instancji zinterpretował przepis art. 246 par. 1 pkt 2 p.s.a. Zawarte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o ustanowienie adwokata spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Skoro J. M. nie wykazał – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu -, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to jego wniosek o ustanowienie adwokata należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI