OZ 549/04

OZ 549/04 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2004-11-17
orzeczenie prawomocne
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rausz Zbigniew /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
art. 273 par. 2, art. 280 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
1. Błędny jest pogląd, że na "wynik sprawy" w rozumieniu art. 273 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, nie ma wpływu sposób wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, a liczy się tylko skutek w postaci usunięcia takiego aktu z obrotu prawnego.
2. Jeżeli decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną powodującą jej nieważność, to sąd obowiązany jest kontrolując tę decyzję stwierdzić jej nieważność, a nie uchylać.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Sławomira K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2004 r. II SA/Lu 1271/99 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi Sławomira K., Krzysztofa K. oraz Ryszarda K. na decyzję Wojewody L. z dnia 29 października 1999 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania; (...).
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z 19 lutego 2001 r. II SA/Lu 1271/99 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. z 29.10.1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z 7.10.1999 r.
W dniu 26.03.2004 r. Sławomir K. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powołując się na art. 270 i art. 273 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. W uzasadnieniu wskazywał na okoliczność, że decyzja o pozwoleniu na budowę kwestionowanego obiektu budowlanego została wydana w pierwszej instancji przez organ nieuprawniony, podlegający wyłączeniu na podstawie art. 25 Kpa, a zatem zaskarżona decyzja powinna być unieważniona, nie zaś uchylona. Prezentował stanowisko o zaistnieniu nowych nieznanych wcześniej okoliczności, które stwarzają nową sytuację prawną, a w dalszej konsekwencji przesłanki prowadzące do innej oceny przedmiotu skargi zważywszy, że podstawy wyłączenia istniały już w dacie wydania skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna.
Sąd podkreślił, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2001 r. została złożona z zachowaniem trzymiesięcznego terminy z art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oparcie żądania wznowienia postępowania na nowych okolicznościach, wcześniej stronie nieznanych, wymaga dokonania oceny prawnej na gruncie unormowania art. 273 par. 2 powołanej ustawy. Cytowany przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
W ocenie Sądu, dla skutecznego domagania się wznowienia postępowania nie jest wystarczającym samo późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, lecz muszą być to takie okoliczności lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zaistnienie tych przesłanek wymagane jest kumulatywnie. Natomiast w niniejszej sprawie powołana przez skarżącego okoliczność, leżąca u podstaw skargi o wznowienie postępowania sądowego, jakkolwiek jest nową okolicznością w sprawie, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, to jednak według Sądu nie jest okolicznością mogącą mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 273 par. 3, o którym wyżej mowa w okolicznościach tej sprawy. Mocą wyroku w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania, decyzje organów architektoniczno-budowlanych kolejnych instancji, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez ich uchylenie.
Podniesiona przez skarżącego okoliczność wydania decyzji przez organ podlegający wyłączeniu z mocy art. 25 par. 1 pkt 1 Kpa, w świetle unormowania art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa prowadziłoby do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w toku instancji, co skutkuje także wyeliminowaniem dotkniętych taką wadą decyzji z obrotu prawnego.
Tak więc - zdaniem Sądu - wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego czy to wobec uchylenia, czy stwierdzenia nieważności, jakkolwiek przy odmiennym brzmieniu sentencji, z odwołaniem do odmiennych instytucji prawnych, proceduralnie stanowi tożsamy wynik sprawy, zważywszy aspekt jej rezultatu, prawnego skutku wywołanego prawomocnym wyrokiem, co jest w tym przypadku rozstrzygające. Skoro ustawodawca posłużył się w art. 273 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęciem wyniku sprawy, o szerszym zakresie od pojęcia treści rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, oznacza to, że rozstrzygający dla przesądzenia dopuszczalności wznowienia postępowania uznał zakres skutków prawnych wywołanych prawomocnym orzeczeniem.
Z tej racji Sąd w oparciu o art. 280 par. 1 powołanej ustawy odrzucił skargę o wznowienie postępowania.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Sławomir K. Wnoszący zażalenie nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem, całkowicie inne skutki i konsekwencje prawne pociąga za sobą unieważnienie decyzji administracyjnej, a inne uchylenie decyzji. Zatem skarżący w zależności od rozstrzygnięcia - uchylenia lub unieważnienia decyzji - uzyska inny wynik sprawy. Nie można też - w ocenie skarżącego - sprowadzać tego zagadnienia tylko i wyłącznie do kwestii wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Unieważnienie decyzji jest zwykle wynik rażącego naruszenia przepisów Kpa - i tak było w tym przypadku z uwagi na konieczność zastosowania art. 25 Kpa wobec organu wydającego decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wniesione zażalenie uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie.
Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego po wpłynięciu do Sądu właściwego do jej rozpoznania, jest kierowana na posiedzenie niejawne, na którym stosownie do postanowienia art. 280 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Sąd bada jedynie dwie kwestie. Po pierwsze czy skarga jest wniesiona w terminie /zakreślonym w art. 272 par. 2 oraz art. 277 ustawy/, po drugie zaś, czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia /określonej w art. 271 lub art. 273 ustawy/. Przy badaniu podstawy prawnej wznowienia, Sąd winien się ograniczyć do ustalenia czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w ww. art. 271 i art. 273 powołanej ustawy. Nie może Sąd natomiast badać czy przyczyny wznowienia rzeczywiście istnieją.
Jeżeli skarga spełnia określone w ww. art. 280 par. 1 wymagania, Sąd kieruje wniosek do rozpoznania na rozprawie. Dopiero na rozprawie Sąd może, jeśli po ponownym badaniu nie odrzuci skargi o wznowienie z powodu jej niedopuszczalności przystąpić do badania prawdziwości przytoczonej w skardze podstawy.
Jeżeli podstawę skargi o wznowienie stanowi art. 273 par. 2, badanie sądu będzie m.in. polegało na ustaleniu czy podana w skardze okoliczność jest okolicznością, która istniała w momencie rozstrzygania sprawy przez sąd, ale nie była sądowi znana i z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz czy mogłaby ona mieć wpływ na wynik sprawy. W żadnym razie przesłanek tych nie może badać sąd na posiedzeniu niejawnym, prowadzonym w trybie art. 280 par. 1 omawianej ustawy, ponieważ wtedy sąd bada tylko czy skarga została wniesiona w terminie przewidzianym ustawą i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Błędny jest także pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że na "wynik sprawy" w rozumieniu art. 273 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma wpływu sposób wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, a liczy się tylko skutek w postaci usunięcia takiego aktu z obrotu.
Jeżeli decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną powodującą jej nieważność, to sąd obowiązany jest kontrolując tę decyzję stwierdzić jej nieważność, a nie uchylać.
Inny bowiem skutek prawny pociąga za sobą stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji, a inny jej uchylenie. Wprawdzie decyzja wypada z obrotu prawnego w dniu wydania przez Sąd wyroku stwierdzającego jej nieważność /prawomocnego/ ale ze skutkiem sięgającym wstecz do momentu wydania decyzji, czyli ze skutkiem ex tunc, przy czym nieważność decyzji stwarza stronie możliwość dochodzenia odszkodowania w trybie art. 160 Kpa. Natomiast uchylenie decyzji powoduje, że decyzja ta przestaje obowiązywać i wywierać skutki prawne od wyroku sądu /prawomocnego/ z tym, że w tym przypadku skutek uchylenia przez Sąd decyzji nie sięga okres sprzed daty wyroku.
Powyższe wskazuje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 280 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu na podstawie art. 185, art. 197 oraz art. 203 pkt 1 powołanej ustawy - orzeczono jak w sentencji.