OW 3/04

OW 3/04 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2004-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edward Janeczko
Elżbieta Stebnicka /sprawozdawca/
Włodzimierz Ryms /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
art. 33 ust. 9
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Tezy
Określenie "miejsce osiedlenia osoby opuszczającej placówkę", użyte w art. 33 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej nie może być rozumiane, że chodzi tu o miejsce zamieszkania lub pobytu osoby uprawnionej do pomocy bezpośrednio po opuszczeniu placówki. Miejscem osiedlenia się osoby uprawnionej do pomocy w myśl tego przepisu jest miejscowość, w której osoba uprawniona zamierza zamieszkać na stałe
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. a Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś. w sprawie przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej postanawia: wskazać jako właściwe do rozpoznania wniosku Piotra K. w zakresie przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś.
Uzasadnienie
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. we wniosku z dnia 10 marca 2003 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy wnioskującym Ośrodkiem, a Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś. w sprawie dotyczącej przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej dla usamodzielnianego wychowanka Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w O.-Ś. - Piotra K.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wniosek uzasadnił tym, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś. w dniu 14 stycznia 2003 r., przekazało dokumentację Piotra K. celem objęcia go pomocą na zagospodarowanie w formie rzeczowej. Piotr K. urodził się w dniu 21 stycznia 1981 r. w K. Indywidualny program usamodzielnienia z dnia 7 listopada 2000 r. wskazuje, iż Piotr K. zobowiązał się złożyć wniosek o przydział mieszkania z zasobów gminy w O.-Ś., ponieważ zamierza na stałe osiedlić się w O.-Ś.
Wniosek Piotra K. dotyczący przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej z dnia 12 grudnia 2002r. został skierowany do Starosty Powiatu O. właściwego ze względu na miejsce osiedlenia się Piotra K. Na podstawie rozmowy przeprowadzonej z Piotrem K. ustalono, że powrócił on do O.-Ś., gdzie ma zamiar osiedlić się na stałe i nie zamierza wracać do K. Piotr K. w K. zamieszkiwał tylko przez pewien okres. Po opuszczeniu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego miejscem osiedlenia jest O.-Ś. a nie K. W dacie składania wniosku o pomoc na zagospodarowanie - w formie rzeczowej, Piotr K. mieszkał już na terenie powiatu O. Z tych względów zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w myśl przepisu art. 33p ust. 9 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ organem właściwym do udzielenia Piotrowi K. pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej jest Starosta Powiatu O. - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś.
W odpowiedzi na wniosek Starosta O. - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś. wnosiło o wskazanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. jako organu właściwego miejscowo do podjęcia decyzji w przedmiocie udzielenia pomocy na zagospodarowanie dla Piotra K. Zdaniem Starosty O. z treści art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej udziela starosta właściwy ze względu na miejsce osiedlenia się osoby opuszczającej placówkę. Ustawa nie zawiera definicji terminu "osiedlić się", a według słownika języka polskiego oznacza "obierać sobie siedzibę, mieszkanie, zamieszkiwać gdzieś". "Osiedlić się" zatem nie oznacza zamieszkania w oznaczonym miejscu "na stałe" czy z "zamiarem stałego pobytu". Siedziba natomiast oznacza "miejsce, gdzie ktoś mieszka lub stale przebywa, dom, miasto, okolica, kraina, w których się przebywa - chwilowa, tymczasowa, stała siedziba".
Zatem o właściwości miejscowej organu udzielającego pomocy, o którym mowa w art. 33 p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej decyduje miejsce, w którym zamieszkała osoba usamodzielniana tuż po opuszczeniu placówki opiekuńczo- wychowawczej. Natomiast treść programu usamodzielniania nie ma znaczenia, jak również nie mają znaczenia zamiary, jakimi kieruje się usamodzielniony wychowanek zamieszkując w oznaczonym miejscu po opuszczeniu placówki. Piotr K. po opuszczeniu placówki zamieszkiwał w K. i tu był zameldowany na pobyt stały. Przydział lokalu socjalnego z zasobów Gminy O.-Ś. Piotr K. otrzymał dopiero po upływie roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W art. 19 kodeksu postępowania administracyjnego został nałożony na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania m.in. właściwości rzeczowej, jak i miejscowej, w toku całego postępowania administracyjnego.
Zasady ustalania właściwości reguluje art. 21 Kpa, w myśl którego we wszystkich sprawach, z wyłączeniem spraw dotyczących nieruchomości oraz prowadzenia zakładu pracy, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania /siedziby/. W art. 21 par. 2 Kpa zostały ustalone kryteria pomocnicze ustalenia właściwości miejscowej.
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ oprócz określeń miejsca zamieszkania i pobytu używa także pojęcia "osiedlenia" dla określenia właściwości miejscowej organu.
Jednakże ustawodawca w ustawie o pomocy społecznej nie zdefiniował pojęcia "osiedlenie się". Nie określają tego pojęcia również przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, ani przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 32 poz. 174 ze zm./.
Art. 25 Kodeksu cywilnego określa natomiast, co należy rozumieć pod pojęciem "miejsca zamieszkania osoby fizycznej". W myśl tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pod pojęciem "zamieszkania" należy rozumieć miejscowość, w której osoba ma zamiar stale przebywać i stanowi ono centrum życiowe działalności tej osoby.
Należy podkreślić, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby. Skoro ustawa nie określa pojęcia "osiedlić się", to pomocniczo można skorzystać z definicji jego określenia podanego w Słowniku Języka Polskiego /Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa, 2003 r./, w którym słowo "osiedlić się" oznacza "umożliwić komuś zamieszkanie" "ulokować kogoś gdzieś". "Osiedlić się" to zatem nic innego jak "zamieszkiwać". Ustawodawca pojęciem "osiedlenia się" posłużył się do określenia właściwości miejscowej w art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.
Określenie "miejsce osiedlenia się osoby opuszczającej placówkę, użyte w art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, w żadnym razie nie może być rozumiane w ten sposób, że chodzi tu o miejsce zamieszkania lub pobytu osoby uprawnionej do pomocy bezpośrednio po opuszczeniu placówki. W określeniu tym występują bowiem dwa człony /dwie przesłanki/, miedzy którymi nie ma zależności czasowej. Jeden określa osobę uprawnioną do pomocy, którą jest "osoba opuszczająca placówkę" a drugi właściwość organu ze względu na miejsce osiedlenia się osoby uprawnionej. Tak więc miejsce osiedlenia się osoby uprawnionej do pomocy nie jest związane z miejscem /miejscowością/, w której zamieszka osoba uprawniona bezpośrednio po opuszczeniu placówki, jeżeli osoba ta nie ma zamiaru osiedlenia się w tym miejscu. Oznacza to, że miejscem osiedlenia się osoby uprawnionej do pomocy, w rozumieniu art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, jest ta miejscowość, w której osoba uprawniona zamierza zamieszkać na stałe. Za tym stanowiskiem przemawia także to, że pomoc, której udziela organ określony w art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, obejmuje także pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych oraz zatrudnienia.
Wykładnia logiczna i celowościowa art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej również prowadzi do wniosku, że ustawowa regulacja właściwości miejscowej organu zobowiązanego do udzielenia pomocy rzeczowej na zagospodarowanie /art. 33p ust. 1 pkt 5/ związana została z miejscem zamieszkania na stałe osoby opuszczającej placówkę, nie zaś z miejscem w którym ona przebywa bezpośrednio po opuszczeniu placówki, chociażby w tym miejscu była zameldowana.
Bezsporną okolicznością w sprawie jest, że Piotr K. po opuszczeniu w czerwcu 2000 r. placówki szkolno-wychowawczej w O.-Ś., zamieszkał u Teresy Sz. w K., która jak wynika z materiału dowodowego - pisma z dnia 27 października 2000 r. Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w O.-Ś. - zaopiekowała się nim, gdyż nie ma on rodziny, jak również w tym czasie nie miał własnego mieszkania.
Ale już w przeprowadzonym wywiadzie z dnia 7 listopada 2000 r. znajduje się adnotacja, że zamiarem Piotra K. jest na stałe zamieszkiwać /osiedlić się/ w O.-Ś. i z tą miejscowością wiąże on swoje centrum życiowe. W konsekwencji ubiegał się on o lokal w O.-Ś., który otrzymał w grudniu 2001 r. Należy podkreślić, że jeszcze przed otrzymaniem mieszkania przeniósł się do O.-Ś. Okoliczności te świadczą, że Piotr K., nigdy nie wiązał ułożenia swoich spraw życiowych w K., a cały czas wiązał je z O.-Ś. Wnioskodawca złożył wniosek o udzielenie pomocy na zagospodarowanie - w formie rzeczowej w dniu 12 grudnia 2002 r. do Centrum Pomocy Rodzinie w O.-Ś. i ten organ pomocy społecznej jest właściwy miejscowo do załatwienia tej sprawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4 i art. 15 par. 1 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ postanowił jak w sentencji.