OSK 862/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla, uznając, że cel wywłaszczenia (zieleń parkowa) został zrealizowany.
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Sądy administracyjne uznały, że cel wywłaszczenia, jakim było urządzenie zieleni parkowej, został zrealizowany w terminie, a części nieruchomości zostały prawidłowo rozdysponowane na rzecz osób trzecich. Skarga kasacyjna podnosząca zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego została oddalona.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Krystyny Marii K. i Andrzeja Rajmunda W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody M. w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wnioskodawcy domagali się zwrotu działki o powierzchni 3.799 m2, która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w 1975 r. pod budowę osiedla wielorodzinnego "J.". Organy administracji odmówiły zwrotu części nieruchomości, wskazując, że została ona zagospodarowana zgodnie z planem realizacyjnym jako zieleń parkowa, a pozostałe części zostały zbyte lub oddane w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie, a części nieruchomości zostały prawidłowo rozdysponowane. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził brak podstaw do jej uwzględnienia. Sąd podkreślił, że cel wywłaszczenia, jakim było urządzenie zieleni, został zrealizowany w terminie, a późniejsze przekształcenie terenu w park miejski nie stanowiło przesłanki do zwrotu nieruchomości. NSA oddalił również zarzuty naruszenia prawa procesowego, uznając dopuszczenie dowodu z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, która została zagospodarowana zgodnie z planem realizacyjnym jako zieleń parkowa, nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli prace związane z realizacją celu zostały rozpoczęte i zakończone w terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia, jakim było urządzenie zieleni osiedlowej, został zrealizowany w terminie, a późniejsze przekształcenie terenu w park miejski nie stanowiło przesłanki do zwrotu nieruchomości. Zbycie części nieruchomości na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 229 tej ustawy, wyłączało możliwość ich zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz wtedy, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Pomocnicze
u.g.n. art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący trwałych rozdysponowań nieruchomości na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli uzna to za niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia (zieleń parkowa) został zrealizowany w terminie. Części nieruchomości zostały prawidłowo rozdysponowane na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyłącza możliwość ich zwrotu na podstawie art. 229 u.g.n. Późniejsze przekształcenie terenu w park miejski nie stanowi przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną. Dopuszczenie dowodu z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej było uzasadnione i nie naruszało prawa procesowego.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organy administracji nie ustaliły prawidłowo daty rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Sąd I instancji dopuścił dowód z dokumentu (opinii Spółdzielni) z naruszeniem art. 106 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nieruchomość nie została wykorzystana pod zieleń, a jest użytkowana w stanie, w jakim została nabyta.
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia został w części odpowiadającej ww. działce Nr 458/3 zrealizowany późniejsze (...) przejęcie tego terenu (...) i dokonanie (...) modernizacji (...) oraz przekształcenie tych obszarów w park miejski nie może być (...) uznane za przesłankę zbędności nieruchomości skutkującą jej zwrotem pisma Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. (...) nie jest wbrew twierdzeniom skargi opinią biegłego
Skład orzekający
Zbigniew Rausz
przewodniczący sprawozdawca
Krystyna Borkowska
członek
Leszek Włoskiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod cele publiczne, w szczególności w kontekście zagospodarowania terenu na zieleń parkową i rozdysponowania części nieruchomości na rzecz osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod osiedle mieszkaniowe i zagospodarowania na zieleń, a także przepisów obowiązujących w czasie transakcji i wniesienia wniosku o zwrot.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, co jest istotne dla właścicieli i prawników. Choć stan faktyczny jest specyficzny, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o gospodarce nieruchomościami.
“Czy zieleń parkowa to zawsze cel wywłaszczenia? NSA rozstrzyga spór o zwrot nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyOSK 862/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2004-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-06-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Krystyna Borkowska Leszek Włoskiewicz Zbigniew Rausz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane I SA 43/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-01-23 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 46 poz 543 art. 137 ust. 1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr), Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krystyny Marii K. i Andrzeja Rajmunda W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA 43/02 w sprawie ze skargi Krystyny Marii K. i Andrzeja Rajmunda W. na decyzję Wojewody M. z dnia 29 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2004 r. I SA 43/02 oddalił skargę Krystyny Marii K. i Andrzeja Rajmunda W. na decyzję Wojewody M. z 29 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Decyzją, której dotyczy powyższy wyrok Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z 29 marca 2001 r. (...) odmawiającą zwrotu działki Nr 458/3 o pow. 3.799 m2 oraz umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu działki Nr 458/4 o pow. 3 m2 i 458/2 o pow. 564 m2 położonych w L. przy ul. L. Starosta odmówił zwrotu części dawnej działki hip. 458 o pow. 3.799 m2, na której znajduje się park, natomiast w stosunku do części dawnej działki hip. 458 o pow. 567 m2 - umorzył postępowanie w sprawie zwrotu w związku z trwałym rozdysponowaniem na rzecz innych podmiotów. W odwołaniu od tej decyzji strony wniosły o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie gruntu o pow. 3.799 m2 oraz przyznanie nieruchomości zamiennej lub odszkodowania za grunt o pow. 567 m2. Organ odwoławczy stwierdził, że działka Nr 458 o pow. 4.366 m2 została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 27.02.1975 r. Rep. A (...) sporządzonym w oparciu o art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, pod budowę osiedla wielorodzinnego "J." na podstawie planu realizacyjnego zagospodarowania osiedla, zatwierdzonego decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z 27.09.1973 r. (...). Zgodnie z planem realizacyjnym działka hip. 458 przeznaczona była pod urządzenie zieleni. Organ ustalił, że działka ta została zagospodarowana w następujący sposób: 1/ na jej części oznaczonej nr 458/4 o pow. 3 m2 znajduje się osiedle mieszkaniowe, a grunt ten jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. co potwierdza wpis w KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., 2/ część oznaczona Nr 458/2 o pow. 564 m2, która stanowi część działki ewidencyjnej 105/4 o pow. 6.515 m2 została sprzedana Parafii Kościoła Katolickiego (...) w L. Prawo własności Parafii zostało ujawnione w Kw (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N., 3/ pozostała część nieruchomości hip. 458 oznaczona Nr 458/3 o pow. 3.799 m2 jest własnością Gminy Miasta L. i pozostaje w jej władaniu. Na gruncie tym znajduje się urządzona zieleń parkowa. Krystyna K. i Andrzej W. w dniu 10.01.2001 r. złożyli wniosek o zwrot działki hip. 458 o pow. 4.366 m2. Podstawą zwrotu nieruchomości jest ustalenie czy stosownie do treści art. 137 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /umowie nabycia/. Wojewoda M. stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że w stosunku do działek Nr 458/4 i 458/2 ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem nastąpiło ich trwałe rozdysponowanie na rzecz osób trzecich, a prawa te zostały ujawnione w księgach wieczystych, postępowanie w tej części jest więc bezprzedmiotowe. Pozostała część wykupionej działki 458/3 została natomiast zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem podanym w akcie notarialnym z 27.02.1975 r. Plan realizacyjny zagospodarowania osiedla "J.", zatwierdzony 27.09.1973 r. przewidywał m.in. na działce hip. 458 realizację zieleni. Aktualnie na gruncie istnieje urządzony park osiedlowy. Obowiązujący miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta L., zatwierdzony w dniu 25.05.1994 r. przewiduje nadal dla tego terenu realizację zieleni parkowej. Brak więc podstaw do uznania tej części wykupionej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Na decyzję Wojewody M. skargę do Sądu Administracyjnego wnieśli Krystyna Maria K. i Andrzej W. Podnosili oni w skardze, że wywłaszczenie działki nastąpiło w celu budowy wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego "J.". Plan realizacyjny mógł więc odnosić się jedynie do inwestycji spółdzielczych, a nie miejskich planowanych na wywłaszczanym terenie. Zdaniem skarżących określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia muszą być rozumiane dosłownie, a nie w sposób rozszerzający. Nadto działki Nr 458/2 i 458/4 zbyte zostały osobom trzecim na cele ewidentnie sprzeczne z celem wywłaszczenia, co nie stanowi podstawy do uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał skargi za zasadną. Sąd zaznaczył, że postępowanie o zwrot nieruchomości wszczęte wnioskiem Krystyny K. i Andrzeja W. z 10.01.2001 r. toczyło się na podstawie ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./. Z treści art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ściśle określa kiedy nieruchomość objętą decyzją o wywłaszczeniu uznaje się za zbędną na cel określony w tej decyzji. Z treści tego przepisu wynika, że nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz wtedy, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany. W akcie notarialnym z 27.02.1975 r., którym została nabyta na rzecz Skarbu Państwa działka Nr 458 o pow. 4.366 m2 położona w L. przy ul. P. znajduje się stwierdzenie, że plan realizacyjny zagospodarowania osiedla wielorodzinnego "J.", w skład którego wchodzi powyższa nieruchomość Nr 458 został zatwierdzony decyzją organu wojewódzkiego z 27.09.1973 r. Organy administracji obu instancji dokonywały ustalenia czy nieruchomość, o której mowa w ww. akcie notarialnym została wykorzystana na określony w tym akcie cel. Z ustalenia tego wynika, że plan realizacyjny budynków mieszkalnych na osiedlu "J." zatwierdzony został decyzją z 15.07.1978 r., a załącznik graficzny określa, że działka Nr 458 została przeznaczona pod zieleń. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 15.03.2001 r. wynika, że obecnie na przedmiotowej działce znajduje się: ogrodzenie działki Kościoła Parafialnego, alejka z kostki, oświetlenie parkowe, część urządzonego placu zabaw dla dzieci, ławki parkowe, ciąg pieszy do bloku Nr 70, drzewa, krzewy, trawa parkowa, ogrodzenie - łańcuchy na słupkach. Szereg działek, na których wybudowano osiedle "J.", w tym działka Nr 458 zostały skomunalizowane decyzją Wojewody M. z 2.09.1991 r. Z akt sprawy wynika, że działka Nr 458 została podzielona na działki Nr 458/2, 458/3 i 458/4 i decyzją z 24.11.1994 r. Zarządu Miasta w L. o zmianie decyzji o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Lokatorsko-Własnościowej w L. działka Nr 458/4 pozostała w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni zaś działka Nr 458/1 została skreślona. W celu uzupełnienia materiału dowodowego Sąd zwrócił się do organu o wyjaśnienie w jakim czasie po nabyciu działki urządzono na niej zieleń. Odpowiedzi w tej sprawie udzieliła Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w L., która, jak wynika z akt sprawy, miała w użytkowaniu wieczystym nieruchomość składającą się z wielu działek, w tym działki 458 od 1978 r. na podstawie decyzji z 18.08.1978 r. Naczelnika Miasta w N. Z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest położona w kompleksie działek przewidzianych w planie zagospodarowania osiedla "J." pod park osiedlowy - jako miejsce rekreacji i wypoczynku dla mieszkańców osiedla. W bezpośredniej styczności z omawianym terenem jest zlokalizowany budynek mieszkalny wielorodzinny Nr 70 /ul. L. 4/, który wykonany został w latach 1978-1979. Zgodnie z zapisem w protokole odbioru powyższego budynku zagospodarowanie terenu, ukształtowanie terenu, drogi dojazdowe i zieleń przewidziano do wykonania w 1980 r. i tak też elementy tej infrastruktury towarzyszącej zostały wykonane. Zagospodarowanie terenu zostało zakończone w 1981 r., a rozpoczęte wraz z budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym Nr 70 w roku 1978. W tej sytuacji zdaniem Sądu uznać należy, że nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczania, gdyż w przeciągu siedmiu lat od nabycia nieruchomości nie tylko rozpoczęto, ale nawet zakończono prace związane z celem wywłaszczenia. Według Sądu nie można podzielić poglądu skarżących, że wykorzystanie obecnie gruntu pod zieleń miejską /park miejski/ nie jest tożsame z jego przeznaczeniem w planie realizacyjnym pod zieleń osiedlową spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Sąd podkreślił, że oceny czy na danym gruncie zrealizowany został cel wywłaszczenia dokonuje się nie według stanu obecnego, lecz w okresie 7 lat od wywłaszczenia /wykupu/ nieruchomości a w tym czasie została zrealizowana przez Spółdzielnię Mieszkaniową zieleń osiedlowa. Według obecnie obowiązujących przepisów sprawy zieleni gminnej i zadrzewień należą do zadań własnych gminy w szczególności, gdy dotyczy to terenów wykorzystywanych przez całą społeczność lokalną, a nie tylko mieszkańców jednego osiedla. Z faktu komunalizacji części wykupionej nieruchomości, a więc zmiany podmiotu na rzecz którego wykup nastąpił nie można zatem wywodzić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że za osiedle mieszkaniowe uważa się nie tylko bloki mieszkalne, ale całą infrastrukturę osiedla, w tym zieleń, ciągi piesze, a także miejsca kultu religijnego. Niezależnie od tego organy zasadnie podniosły, że w niniejszej sprawie nie może być dokonany zwrot działki Nr 458/4 o pow. 3 m2 gdyż działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, a działka Nr 458/2 o pow. 564 m2 została sprzedana. Fakty te nastąpiły przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc miał tu zastosowanie przepis art. 229 tej ustawy. W ocenie Sądu nie można również przyjąć jak wywodzą skarżący, że w związku z oddaniem w użytkowanie wieczyste działki Nr 458/4 i sprzedażą działki Nr 458/2 należy się im działka zastępcza bądź odszkodowanie, gdyż do nieruchomości nabytych notarialnie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. mają zastosowanie przepisy rozdziały 6 działu III powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, a przepisy te nie przewidują możliwości przyznania nieruchomości zamiennej bądź odszkodowania wyrównawczego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wnieśli Krystyna Maria K. i Andrzej Rajmund W. reprezentowani przez radcę prawnego Macieja R. zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie: 1/ naruszenia prawa materialnego to jest art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię tego przepisu, 2/ naruszenia prawa procesowego - art. 106 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie stwierdzenia nieważności względnie uchylenie decyzji organów obu instancji. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną błędne zastosowanie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na tym, że Sąd I instancji uznał za prawidłowe ustalenia organów I i II instancji, mimo że w postępowaniu administracyjnym nie ustalono daty wszczęcia realizacji celu wywłaszczenia a także nie ustalono czy takie prace na wywłaszczonym gruncie zostały rozpoczęte i wykonane. Naruszenie art. 137 polega na tym, że Sąd uznał za prawidłowe decyzje odmawiające zwrotu, mimo nie wyjaśnienia czy spełniona jest przesłanka określona w tym przepisie. Skoro Sąd uznał za konieczne dopuszczenie w postępowaniu sądowym dowodu z dokumentu to tym samym przyznał, że organy de facto nie rozpoznały istoty sprawy. Mimo uznania tego braku Sąd nie uchylił decyzji nakazując uzupełnienie postępowania dowodowego a we własnym zakresie przeprowadził dodatkowy dowód z dokumentu. W tym przypadku uzupełniające postępowanie dowodowe - które powinno być wykonane w postępowaniu administracyjnym - o dowód z dokumentu, zostało dokonane z naruszeniem art. 106 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokument dopuszczony przez Sąd jako dowód jest w istocie opinią Spółdzielni. Spółdzielnia, bowiem nie przedstawia faktów, z których wynika, kto, kiedy i jakie rozpoczął prace związane z realizacją celu wywłaszczenia a jedynie jako wieczysty użytkownik gruntu "sąsiedniego", położonego w "bezpośredniej styczności" posługując się posiadaną wiedzą przedstawia swoją ocenę. Ocena Spółdzielni oparta jest na bardzo nie precyzyjnych poszlakach. Sąd zawartą w dokumencie ocenę Spółdzielni zinterpretował w ten sposób, że skoro została przedstawiona wiedza jednostki zajmującej grunt w bezpośredniej styczności z terenem, o którego zwrot występują skarżący, będącą właścicielem budynku wybudowanego w latach 1978-1979 a w protokole odbioru tego budynku znajduje się stwierdzenie, że zagospodarowanie i ukształtowanie terenu oraz drogi dojazdowe i zieleń przewidziano do wykonania w 1980 r. to prace te na pewno zostały wykonane. Dopuszczenie dowodu z takiego dokumentu będącego opinią nastąpiło z naruszeniem prawa procesowego i miało istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 106 nie daje dostatecznej podstawy do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego. Powołany wyżej dowód, nie wyjaśnia okoliczności będących istotą sprawy, to jest kiedy konkretnie i czy na gruncie, o którego zwrot ubiegają się skarżący zostały rozpoczęte prace związane z realizacją celu wywłaszczenia i czy prace te zostały zrealizowane. Dopuszczenie tego dowodu w postępowaniu przed sądem pozbawiło skarżących możliwości polemiki z opinią Spółdzielni. Tymczasem ich zdaniem grunt nie został wykorzystany pod "zieleń" a użytkowany jest nadal w stanie w jakim został w dniu 27.02.1975 r. nabyty. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego nie można nawet ocenić, czy prawidłowe jest twierdzenie, że 3 m2 gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni pochodzi z nieruchomości nabytej od skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Omawiając zasadność wniesionej przez Krystynę K. i Andrzeja W. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2004 r. stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 par. 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 par. 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną Krystyna K. i Andrzej W. w podstawie kasacyjnej zarzucali w pierwszym rzędzie naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego, to jest art. 137 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ poprzez błędną wykładnię tego przepisu. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych wnoszący skargę kasacyjną nie wykazali na czym miała polegać błędna wykładnia tego przepisu przez Sąd lecz podnieśli błędne zastosowanie art. 137 ust. 1 przez Sąd. W istocie to w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych argumentacji tego uzasadnienia nie odnieśli do postawionego w podstawie kasacyjnej zarzutu lecz postawili zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 137 ust. 1 omawianej ustawy. Naruszenie prawa w tym zakresie miało polegać na tym, że Sąd uznał decyzje odmawiające zwrotu nieruchomości za prawidłowe mimo nie wyjaśnienia czy spełniona jest przesłanka określona w tym przepisie. Zarzut ten nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Aktem notarialnym z 27 lutego 1975 r. Krystyna K. i Andrzej W. dokonali w trybie określonym art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka Nr 458 o powierzchni 4.366 m2 położonej w L. przy ul. P. Nr 48. Według planu realizacyjnego zagospodarowania osiedla wielorodzinnego "J." zatwierdzonego decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z 27.09.1973 r. (...) powyższa nieruchomość wchodziła w skład tego osiedla. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyrysu z tego planu wynika, że działka Nr 458 /tak jak i sąsiadująca z nią działka Nr 459 i następna/ przewidziane były pod zieleń. Z wyrysu tego wynika też, że na działce tej znajdował się drzewostan składający się z drzew iglastych i liściastych, który miał być zachowany. Było to zgodne z wytycznymi urbanistycznymi sporządzonymi w 1973 r. dla osiedla Spółdzielni Mieszkaniowej w L., które w pkt 4 stanowiły "należy sporządzić inwentaryzację istniejącego drzewostanu i w projekcie zagospodarowania osiedla adaptować do maksimum drzewa wysokopienne". Część wykupionego w 1975 r. terenu w postaci działek 458/2 i 458/4 została z niego wyłączona i zbyta przez Gminę Miasto L. Aktem notarialnym z 31.12.1991 r. działka Nr 458/2 została sprzedana Parafii Kościoła Katolickiego (...) w L., zaś działka Nr 458/4 została aktem notarialnym z 22.04.1996 r. oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. W obu przypadkach nabywcy praw ujawnili je w księgach wieczystych. Miało to miejsce przed wejściem w życie ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stąd też niezależnie od tego czy nabyta w 1975 r. nieruchomość w częściach dotyczących ww. działek została czy też nie wykorzystana na cel nabycia to w świetle art. 229 tej ustawy byłym właścicielom nie przysługiwało roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy o zwrot omawianych działek. Przedmiotem postępowania o zwrot mogła być w tej sytuacji tylko działka Nr 458/3 o pow. 3.799 m2. Przeprowadzona w dniu 15.03.2001 r. wizja lokalna z udziałem Andrzeja W. wykazała, że działka ta stanowi obecnie część urządzonego parku miejskiego. Wskazywało to, że działka ta została wykorzystana zgodnie z celem jej nabycia w 1975 r. Okoliczność tę potwierdza pismo Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. z 31.10.2003 r. stanowiące odpowiedź na pytanie Sądu w jakim czasie po akcie notarialnym z 27.02.1975 r. urządzono na działce tej zieleń. Stwierdzenia zawarte w powyższym piśmie należy uznać za niemiarodajne w tym względzie ponieważ Spółdzielnia od roku 1978 do 1994 użytkowała tereny na których zlokalizowane było Osiedle "J." w tym także przedmiotową działkę. Skarżący nie przedstawili - poza stwierdzeniami - żadnego dowodu który by wskazywał, że tereny zielone wbrew postanowieniom planu realizacyjnego zagospodarowania Osiedla "J." nie zostały na przedmiotowej działce urządzone w terminie wskazanym przez Spółdzielnię. Na fakt zagospodarowania działki na tereny zieleni wskazał też Andrzej W. w swych wyjaśnieniach złożonych na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 30.09.2003 r. Stwierdził on wówczas "iż zieleń na wywłaszczonej nieruchomości znajdowała się w momencie wywłaszczenia natomiast w późniejszym czasie wytyczono alejki i wysadzono krzewy i drzewa". Stan faktyczny dotyczący działki Nr 458/3 nie odpowiada żadnej z przesłanek zbędności określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Cel bowiem, na który została nabyta przedmiotowa nieruchomość został w części odpowiadającej ww. działce Nr 458/3 zrealizowany. Późniejsze /w 1994 r./ przejęcie tego terenu wraz z innymi doń przylegającymi przez Gminę L. i dokonanie w latach 1997-1998 modernizacji znajdującej się na nim zieleni i przekształcenie tych obszarów w park miejski nie może być w świetle powołanego art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznane za przesłankę zbędności nieruchomości skutkującą jej zwrotem na rzecz byłych właścicieli. Drugą z podstaw kasacyjnych wymienionych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej stanowiło naruszenie prawa procesowego - art. 106 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak zaznaczono wyżej wnoszący skargę kasacyjną winien wskazać konkretną normę prawa w tym przypadku procesowego, której naruszenie zarzuca Sądowi. Sąd nie może domyślać się o naruszenie jakiej normy prawnej chodzi skarżącemu. Art. 106 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi składa się z pięciu paragrafów z których każdy odnosi się do odpowiedniego stadium rozprawy przed sądem administracyjnym. Z treści uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej można domniemywać, że wnoszącym skargę kasacyjną chodzi o sytuację, którą reguluje par. 3 art. 106. W świetle tego przepisu Sąd zawsze może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli uzna to za niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości. W tej sprawie Sąd uznał za celowe dla wyjaśnienia czy zachodzi przesłanka z art. 137 ust. 2 uzasadniająca zwrot nieruchomości uściślenie terminu rozpoczęcia zadań, które miały być zrealizowane na spornej działce. Uzyskana w tym zakresie odpowiedź Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. zawarta w piśmie z 31.10.2003 r. skierowanym do Urzędu Miasta L. nie jest wbrew twierdzeniom skargi opinią biegłego. Po pierwsze to Spółdzielnia ta nie występowała w charakterze biegłego ponieważ udzielenie odpowiedzi na pytanie postawione przez Sąd nie wymagało specjalistycznej wiedzy, a po wtóre to z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że ma ono wyłącznie charakter informacyjny. Nie odpowiada też prawdzie zarzut, że grunt nabyty przez Skarb Państwa w 1975 r. na cele związane z osiedlem "J." nie został wykorzystany jak się twierdzi w skardze pod "zieleń" a użytkowany jest nadal w stanie w jakim został w dniu 27.02.1975 r. nabyty. Przeczą temu ustalenia dokonane podczas wizji lokalnej przeprowadzonej 15.03.2001 r., jak również wyjaśnienia złożone przez Andrzeja W. na rozprawie przed NSA w dniu 30.09.2003 r. Powyższe wskazuje, że zaskarżony wyrok prawa nie narusza. Z tego też względu na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI