OSK 809/04

OSK 809/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska-Wawrzon
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Zbigniew Rausz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
OSK 174/04 - Postanowienie NSA z 2004-05-21
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 282 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędzia WSA del. Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia NSA Zbigniew Rausz /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi o wznowienie postępowania D. U., H. H. i S. W. od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt OSK 174/04 odrzucającego skargę kasacyjną w sprawie ze skargi H. H. S. W., D. U., J. K. i S. B. na uchwałę Rady Miasta Bytów z dnia 26 kwietnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia oddalić skargę o wznowienie postępowania
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2l maja 2004 r. sygn. akt OSK 174/04 odrzucił skargi kasacyjne D. U., S. W., H. H. od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2003 r. sygn. akt II S.A./Gd 1281/03.
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2003 r. odrzucona została skarga H. H., S. W., D. U. J. K. i S. B. na uchwałę Rady Miasta Bytowa z dnia 26 kwietnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Bytów. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.), wnieśli: D. U., S. W., H. H. , działający przez radcę prawnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu z mocy art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do przepisu § 2 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – od skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej pobiera się wpis stały w kwocie 300 zł. Natomiast według art. 221 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego odrzuca się bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, skoro skargę kasacyjną podlegającą opłacie stałej, wniósł radca prawny bez uiszczenia wpisu stałego. Z tych względów na podstawie art. 182 § 1 i 3 oraz art. 221 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
D. U., S. W., H. H. reprezentowani przez radcę prawnego K. G. złożyli w dniu 15 czerwca 2004 r. za pośrednictwem poczty do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2004 r., o którym wyżej mowa. Opierając skargę o wznowienie postępowania na art. 271 pkt 2, art. 275 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący żądali wznowienia postępowania z powodu nieważności gdyż wskutek naruszenia przepisów prawa byli pozbawieni możności działania i na tej podstawie wnosili o: 1/ uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.V.2004 r. sygn. akt OSK 174/04, 2/ przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17.XII.2003 r. Zdaniem skarżących Sąd wydał postanowienie z dnia 21.V.2004 r. z naruszeniem prawa, zamykając stronie możliwość uzyskania wyroku, a w niniejszej sprawie również prawa do sądu.
Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 221 i art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się do pierwszej z powołanych podstaw tj. art. 221 w/w ustawy należy według skarżących wskazać, że przepis ten został zmodyfikowany przez § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.XII.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi "Przy uiszczaniu wpisu – zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu – należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie w sposób określony w ust.1, po przekazaniu skargi sądowi". Należy więc zauważyć, że nie uiszczenie wpisu bez wezwania nastąpiło na podstawie przepisu prawa, a nie w wyniku nie zastosowania się do niego. Pozostaje jedynie kwestia, czy dopuszczalne jest modyfikowanie przepisów ustawowych w drodze rozporządzenia. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna została wniesiona na podstawie przepisu art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastosowanie właściwego przepisu art. 221 ustawy lub § 5 rozporządzenia powinno nastąpić ze szczególnym rozważeniem interesu skarżącego, aby nie pozbawić go prawa do sądu, biorąc pod uwagę, że wspomniane przepisy obowiązują od dnia 1.I.2004 r. i w chwili wnoszenia skargi do sądu ani praktyka, ani wykładnia nie były jednolite.
Odnosząc się z kolei do drugiej z podanych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego podstaw odrzucenia skargi kasacyjnej tj. art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to również w ocenie skarżących jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie jest niezgodne z prawem. Należy bowiem wskazać, że skarga kasacyjna może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym gdy: została wniesiona na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie, wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 2 zrzekł się rozprawy , pozostałe strony nie sprzeciwiły się temu w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej. Jednak nawet po spełnieniu tych przesłanek kwestię rodzaju posiedzenia, na którym ma być rozpoznana skarga kasacyjna, przepis pozostawia do uznania sądu. Natomiast skarga musi być rozpoznana na rozprawie jeżeli została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1) co miało miejsce w tej sprawie. Zatem w przedmiotowej sprawie skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne było niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi kasacyjnej, winien opierać się na przepisach działu IV, rozdział 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 180-189 wskazanego działu określają jednoznacznie sposoby rozpoznawania skargi. Jedynie w art. 180 i art. 189 jest mowa o odrzuceniu skargi przez NSA i tylko one mogłyby stanowić podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej, gdyby ich przesłanki zostały wypełnione, co w tej sprawie nie miało miejsca.
W przedmiotowej sprawie nie było postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, choć powinno być – wezwanie do usunięcia braków formalnych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej – lub też postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu braku wpisu, które stosownie do art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegałoby zaskarżeniu w drodze zażalenia. Należy bowiem zauważyć, że wstępna kontrola skargi kasacyjnej jest dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny , w zakresie: zachowania terminu, dopuszczalności skargi i wymagań formalnych, zaś na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające skargę kasacyjną przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując wstępnej oceny formalnej skargi, winien ją odrzucić (art. 221) w drodze postanowienia lub wezwać o uzupełnienie wpisu. Ponieważ tego nie zrobił, Naczelny Sąd Administracyjny stosując przepis art. 180 i biorąc pod uwagę, że nie jest właściwy do bezpośredniego wydania zarządzenia o uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, powinien przesłać ją z powrotem do NSA. Tak się jednak nie stało. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie, które zgodnie z prawem powinien wydać Wojewódzki Sąd Administracyjny i takie postanowienie byłoby zaskarżalne w drodze zażalenia. Natomiast postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest niezaskarżalne i tym samym pobawiło ono skarżących prawa do sądu. Pominięcie w przedmiotowej sprawie wstępnej kontroli formalnej dokonywanej przez WSA było niezgodne z prawem. Zdaniem skarżących powyższe naruszenie przepisów proceduralnych pozbawiło ich prawa do sądu i skutkuje koniecznością wznowienia postępowania od momentu wniesienia skargi kasacyjnej, stąd wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia za pośrednictwem WSA, aby uczynić zadość przepisom o wstępnej kontroli skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarżący domagali się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Uważali bowiem, że wskutek naruszenia przez Sąd w powołanym postanowieniu przepisów prawa, a to art. 221 oraz art. 183 § 1 i § 3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, byli pozbawieni możności działania. Otóż zarzut ten w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy uznać należy za chybiony. Przepis ww. art. 221 powołany przez Sąd w wzmiankowanym postanowieniu odrzucającym skargi kasacyjne D. U., S. W. i H. H. stanowi, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Wpis należny od wniesionej przez pełnomocnika skarżących będącego radcą prawnym skargi kasacyjnej był wielkością stałą. Stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł. Natomiast wpis od skargi, której – jak w tej sprawie – przedmiotem był akt prawa miejscowego (uchwała Rady Miasta Bytowa z 26.IV.2000 r. Nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Bytów) wynosił zgodnie z § 2 ust.1 pkt 3 powołanego rozporządzenia – 300 zł.
Nie może zatem budzić wątpliwości w jakiej wysokości wpis należny od skargi kasacyjnej winien był uiścić pełnomocnik wnioskodawców wznowienia składając w ich imieniu skargę kasacyjną. Błędny jest przy tym pogląd wyrażony w skardze o wznowienie postępowania, że przepis art. 221 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został zmodyfikowany przez § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.XII.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pomijając już fakt czy można mówić o modyfikacji przepisu ustawy przez przepis rozporządzenia wykonawczego to uszło uwadze pełnomocnika, że wskazany w § 5 ust.2 rozporządzenia tryb wnoszenia wpisu odnosi się do skarg sądowo administracyjnych składanych do sądu administracyjnego za pośrednictwem organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie jest niewątpliwym, że pełnomocnik skarżących składając w ich imieniu skargę kasacyjną nie uiścił należnego od niej wpisu będącego opłatą stałą, a zatem istniała podstawa określona w ww. art. 221 ustawy do odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej bez uprzedniego wzywania pełnomocnika do uregulowania należności. Błędny jest też zarzut skargi o wznowienie postępowania o naruszeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisu art. 182 § 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny każdą skargę kasacyjną wniesioną od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie niezależnie od zawartych w tej skardze podstaw kasacyjnych może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
Jeżeli idzie o skargę kasacyjną wniesioną jak w tym przypadku od prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17.XII.2003 r. odrzucającego skargę H. H., S. W., D. U., J. K. i S. B., to z uwagi na tryb w jakim skarga ta została wniesiona podlegała ona ocenie pod względem spełnienia wymogów formalnych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie bowiem do treści art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1.I.2004 r., w sytuacji określonej w tej normie, skarga kasacyjna winna być wniesiona bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak było zatem podstaw - wbrew twierdzeniom skargi o wznowienie postępowania – by skargę kasacyjną D. U., S. W. i H. H. wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku celem dokonania jej wstępnej oceny w oparciu o art. 178 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takiej oceny bowiem w świetle powołanego art. 101 musiał dokonać Naczelny Sąd Administracyjny .
Powyższe prowadzi do wniosku, że bezpodstawny jest postawiony w skardze o wznowienie postępowania zarzut naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisów prawa prowadzący do nieważności postępowania, ponieważ wskazana w podstawie wznowieniowej przesłanka określona w art. 271 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tym przypadku nie wystąpiła.
Z tego względu na podstawie art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez pełnomocnika D. U., S. W. i H. H. należało oddalić.