OSK 752/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Haliny W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za działkę nr 5/13 przeznaczoną pod drogę dojazdową. Działka ta została wydzielona w wyniku podziału nieruchomości w 1993 r., zgodnie z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego. Halina W. domagała się odszkodowania, powołując się na art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., który stanowił, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości dzielonych na wniosek właściciela przechodzą na własność gminy. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że droga dojazdowa nie jest drogą publiczną, a zatem nie przeszła na własność gminy zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., co wykluczało prawo do odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że sprawa powinna być rozpoznana na podstawie ustawy z 1997 r., a nie ustawy z 1985 r., zgodnie z przepisami przejściowymi. Sąd potwierdził, że droga dojazdowa, służąca jedynie do obsługi działek powstałych w wyniku podziału i niebędąca drogą publiczną, nie przeszła na własność gminy. W związku z tym brak było podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd odrzucił również argumentację skarżącej dotyczącą uchwały Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na utratę mocy obowiązującej uchwał w tym zakresie po wejściu w życie Konstytucji RP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przejścia własności nieruchomości wydzielonych pod drogi, zastosowanie przepisów przejściowych w prawie nieruchomości, rozróżnienie między drogami publicznymi a wewnętrznymi.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania decyzji i orzeczeń, a także specyfiki stanu faktycznego (droga dojazdowa, a nie droga publiczna).
Zagadnienia prawne (3)
Czy droga dojazdowa wydzielona z nieruchomości na wniosek właściciela, która nie stanowi drogi publicznej, przechodzi z mocy prawa na własność gminy na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, droga dojazdowa, która nie jest drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, nie przechodzi z mocy prawa na własność gminy.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami (art. 98 ust. 1) przewiduje przejście na własność gminy działek wydzielonych pod drogi publiczne. Droga dojazdowa, służąca jedynie do obsługi działek powstałych w wyniku podziału i niebędąca drogą publiczną, nie spełnia tej definicji.
Czy do spraw dotyczących odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi, których podział nastąpił przed 1 stycznia 1998 r., należy stosować przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czy też przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do spraw wszczętych, lecz niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1998 r., należy stosować przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., sprawy w toku podlegają przepisom nowej ustawy. Art. 241 tej ustawy uchyla moc ustawy z 1985 r. od 1 stycznia 1998 r.
Czy umorzenie postępowania w sprawie odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę dojazdową, stwierdzając brak właściwości organu do ustalenia odszkodowania, jest zgodne z art. 105 Kpa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wydzielona droga nie jest drogą publiczną, brak jest podstaw do działania organu w formie decyzji administracyjnej, co uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Uzasadnienie
Skoro nie zaszła przesłanka przejścia własności gruntu na gminę, organ nie ma podstaw do orzekania w formie decyzji administracyjnej o odszkodowaniu, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne, o ile są to drogi publiczne.
u.g.n. art. 98 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odszkodowanie przysługuje z tytułu utraty własności gruntu na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
u.d.p. art. 4 § 2
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi jako budowli wraz z obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.
u.d.p. art. 8 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, są drogami wewnętrznymi.
u.g.g.i.w.n. art. 10 § 5
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętych na wniosek właściciela przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne, za odszkodowaniem.
u.g.n. art. 233
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.
u.g.n. art. 241
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciła moc.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy jego wszczęcie lub dalsze prowadzenie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Droga dojazdowa nie jest drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. • Ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. ma zastosowanie do spraw w toku, nawet jeśli podział nieruchomości nastąpił pod rządami poprzedniej ustawy. • Brak podstaw do ustalenia odszkodowania, gdy własność gruntu nie przeszła na gminę.
Odrzucone argumenty
Grunty wydzielone pod drogę dojazdową na wniosek właściciela w 1993 r. przeszły na własność gminy na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. • Niewłaściwe zastosowanie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. • Niewłaściwe zastosowanie art. 233 i 241 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. • Niewłaściwe zastosowanie art. 105 Kpa i naruszenie art. 19 Kpa przez umorzenie postępowania zamiast przekazania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Droga dojazdowa nie stanowi drogi w rozumieniu tego przepisu, a zatem nie przeszła na własność gminy. • W przepisie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami chodzi o każdą z kategorii dróg o których mowa w ustawie z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych. • Natomiast drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych w szczególności w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych stosownie do art. 8 ust 1 ustawy o drogach publicznych są drogami wewnętrznymi. • O taką drogę chodzi w niniejszej sprawie i droga ta należy do właściciela gruntu. • Uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia wykładni ustaw utraciły moc powszechnie obowiązującą z dniem wejścia w życie Konstytucji.
Skład orzekający
Elżbieta Stebnicka
sprawozdawca
Izabella Kulig - Maciszewska
członek
Zbigniew Rausz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejścia własności nieruchomości wydzielonych pod drogi, zastosowanie przepisów przejściowych w prawie nieruchomości, rozróżnienie między drogami publicznymi a wewnętrznymi."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania decyzji i orzeczeń, a także specyfiki stanu faktycznego (droga dojazdowa, a nie droga publiczna).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu własności gruntów wydzielanych pod drogi i odszkodowań, a także interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i praktyków prawa.
“Czy droga dojazdowa zawsze oznacza utratę własności gruntu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.