OSK 497/04

OSK 497/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Jerzy Sulimierski /sprawozdawca/
Zygmunt Niewiadomski
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b
Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski, Jerzy Sulimierski /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 28 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 643/02 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 marca 2002 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej 1) Oddala skargę kasacyjną 2) Zasądza od Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
OSK 497/04
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r. II SA/Lu 643/02 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił skargę Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 marca 2002 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B. z dnia 12 lutego 2002 r. (...) w przedmiocie pobrania kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Dyrektor Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia 12 lutego 2002 r. na podstawie art. 13 ust. 2a i ust. 2b, art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia postanowił pobrać karę pieniężną od Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." za przejazd po drogach publicznych pojazdem bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruchu drogowym i wymaganego w związku z przekroczeniem normy określonej w załączniku do ustawy. Podstawą wydania decyzji o "pobraniu kary pieniężnej" stanowił protokół z kontroli pojazdu przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 poz. 1371/ oraz art. 40b cyt. ustawy o drogach publicznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." wskazało na niewłaściwe przeprowadzenie pomiarów kontrolnych, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem odwołującego się, wobec przedstawionych wątpliwości co do wyników kontroli, pomiar powinien zostać powtórzony.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 marca 2002 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/ oraz art. 13 ust. 2a i ust. 2b, art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B.
W uzasadnieniu decyzji, odpowiadając na zarzut niezgodnego ze stanem faktycznym wyniku kontroli, Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że pomiar kontrolny pojazdu odbył się zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa przy użyciu urządzeń spełniających wymogi techniczne i posiadających ważne świadectwa legalizacji: "(...) wynik ważenia dynamicznego, będącego podstawą do wydania decyzji o karze pieniężnej odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje, z jakim faktycznym obciążeniem osi przemieszczał się po drodze". W konkluzji stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego pomiaru wobec tego ponowny pomiar nie jest uzasadniony.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. wniosło o uchylenie w całości powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 2 i 42 Konstytucji RP, jak również art. 6, 7, 80, 97 par. 1, 100 par. 1 oraz 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 13 ust. 2a i 2b powołanej ustawy wprowadza zakaz poruszania się pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia po drogach publicznych pod groźbą kary pieniężnej. Zdaniem skarżącego jest to czyn, który podlega odpowiedzialności karnej z art. 42 Konstytucji RP, a o tym stosownie do art. 42 ust. 3 Konstytucji RP orzeka sąd w formie prawomocnego wyroku. Zaskarżona decyzja wymierza karę, a więc orzeka o odpowiedzialności karnej bez stwierdzenia winy przez co narusza powołany art. 42 ust. 3.
Ponadto, zdaniem skarżącego, organy celne naruszyły zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Powołując się ogólnie na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze podniesiono, że wielokrotnie w orzecznictwie tym wskazywano, iż "(...) wymiar sankcji za przejazd pojazdem nienormatywnym, dokonywany w oderwaniu od przebytej trasy narusza wspomnianą zasadę".
W skardze podtrzymano również zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego sprawy.
Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie stwierdził, że wbrew twierdzeniu skarżącego korzystanie z dróg publicznych bez zezwolenia, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, nie stanowi czynu z art. 42 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu o pojęciu winy w rozumieniu powołanego przepisu, możemy mówić wyłącznie w postępowaniu karnym w odniesieniu do osób fizycznych. Sąd za nietrafny uznał również zarzut bezzasadnego pobrania kary pieniężnej bez wcześniejszej decyzji wymierzającej wysokość kary. Wskazał, że organ celny nie miał uprawnień do wydawania decyzji w tym zakresie z tej przyczyny, że wysokość kary została przewidziana przez ustawodawcę w art. 13 ust. 2b i załączniku do ustawy. Nie ulga więc wątpliwości, że stosownie do art. 13 ust. 2a za przejazd pojazdem bez zezwolenia właściwe w sprawie organy celne były zobligowane do pobrania kary pieniężnej w wysokości przewidzianej w załączniku do ustawy.
Odnośnie zarzutu naruszenia wskazanych w skardze zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organów celnych co do stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu wynik kontroli nie budzi zastrzeżeń, a sama kontrola została przeprowadzona prawidłowo.
Od powyższego wyroku Zbigniew B. właściciel Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." wniósł w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ skargę kasacyjną podtrzymując wcześniejsze zarzuty zawarte w skardze do Naczelnego Sąd Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie, a ponadto dodatkowo wskazał na naruszenie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez błędną interpretację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podstaw wskazanych w skardze kasacyjnej oraz z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
Nie jest zasadny przytoczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Art. 13 ust. 2a i 2b stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach poruszających się po drogach publicznych, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne. Zezwolenie takie wydawane było na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ i dotyczyło także pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określał załącznik do ustawy o drogach publicznych. Należy podzielić stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym wyroku, że była to wystarczająca podstawa prawna do określenia wysokości kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. Obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych również zobowiązują do uiszczenia stosownych opłat za korzystanie z dróg publicznych przez pojazdy nienormatywne. Opłata ta pobierana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 8 poz. 60/. Chybiony jest więc zarzut, że decyzja o "pobraniu kary pieniężnej" powinna zostać poprzedzona decyzją o wymierzeniu kary. Jak trafnie zauważył Sąd, przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidywały wydania w tym zakresie innej decyzji niż decyzja o pobraniu kary pieniężnej. Organy celne działając więc wyłącznie w granicach prawa mogły, stwierdzając naruszenie zasad korzystania z dróg publicznych, wydać jedynie decyzję o pobraniu kary pieniężnej. W sprawie będącej przedmiotem rozważań, pobranie kary pieniężnej było więc skutkiem niezgodnego z Prawem o ruchu drogowym korzystania z drogi publicznej, co potwierdzał protokół z kontroli pojazdu.
Także zarzut naruszenia art. 42 Konstytucji RP nie może być uwzględniony. Należy podzielić stanowisko Sądu, że pojęcie winy w rozumieniu powołanego przepisu może mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym i nie może być utożsamiane z działaniem naruszającym zasady korzystania z dróg publicznych w zakresie przewidzianym przez art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Pogląd, że pobranie kary pieniężnej mogłoby nastąpić dopiero po orzeczeniu winy przez sąd jest w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów bezzasadny.
Podważanie przez skarżącego stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnego poprzez kwestionowanie wykazanego w wyniku kontroli pojazdu przekroczenia norm jest nieuzasadnione. Z akt sprawy wszak wynika, że protokół z kontroli został podpisany przez wykonującego transport z adnotacją o braku uwag do zawartych w protokole wyników. Podpisanie więc protokołu jest nie tylko przyjęciem do wiadomości wyników kontroli, ale również ich potwierdzeniem. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, iż stan faktyczny został przez organy w należyty sposób wyjaśniony i nie było żadnych podstaw do ponownego przeprowadzenie oceny materiału dowodowego. Nie można wobec tego podzielić zarzutu skarżącego, iż w ten sposób naruszono wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z wyżej przytoczonych powodów, na podstawie art. 184 i art. 204 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.