OSK 439/04

Naczelny Sąd Administracyjny2004-06-30
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyoświataodwołanie dyrektora szkołynadzór wojewodyzarządzenie wójtakompetencje organów gminyprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wójta gminy, potwierdzając, że odwołanie dyrektora szkoły przez wójta w formie zarządzenia podlega nadzorowi wojewody, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów oświatowych i samorządowych nie znalazły uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wójta gminy na wyrok NSA, który oddalił jego skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dotyczące odwołania dyrektora szkoły. Wójt kwestionował prawo wojewody do nadzoru nad zarządzeniem o odwołaniu, argumentując, że nie jest to forma przewidziana w ustawie o samorządzie gminnym. Sąd uznał, że odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej, a zarządzenie wójta podlega nadzorowi wojewody, niezależnie od zmian w ustawie o samorządzie gminnym. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów oświatowych dotyczących "szczególnie uzasadnionych przypadków" odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę wójta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. dotyczące odwołania Dyrektora Gimnazjum Publicznego w W. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędna wykładnia art. 38 ustawy o systemie oświaty oraz art. 91 ustawy o samorządzie gminnym. Wójt argumentował, że zarządzenie o odwołaniu dyrektora szkoły nie podlega nadzorowi wojewody, ponieważ nie jest to jedna z czterech ściśle określonych w ustawie form zarządzeń wójta. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko sądu niższej instancji, uznał, że odwołanie dyrektora szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej, która podlega nadzorowi wojewody, nawet po zmianach w ustawie o samorządzie gminnym, które zastąpiły zarząd gminy jednoosobowym organem wójta. Sąd podkreślił, że zarządzenie wójta, obok decyzji administracyjnych, jest prawną formą władczego rozstrzygnięcia. Ponadto, sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał "szczególnie uzasadnionych okoliczności" do odwołania dyrektora w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Sąd odrzucił również zarzut braku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi, wskazując na wszechstronną analizę materiału dowodowego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie wójta o odwołaniu dyrektora szkoły, jako akt z zakresu administracji publicznej, podlega nadzorowi wojewody.

Uzasadnienie

Odwołanie dyrektora szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Po nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, zarząd gminy został zastąpiony przez wójta, a jego uchwały przez zarządzenia. Zarządzenia te, obok decyzji administracyjnych, są prawną formą władczych rozstrzygnięć wójta i podlegają nadzorowi wojewody na podstawie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, który pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzecznych z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.s.o. art. 38 § 1 pkt 2

Ustawa o systemie oświaty

Odwołanie dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia jest dopuszczalne tylko w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", które należy rozumieć wąsko jako poważne zaniedbania zagrażające interesowi publicznemu.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Organ nadzoru (wojewoda) orzeka o nieważności w terminie 30 dni od doręczenia.

p.u.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa właściwość sądów administracyjnych.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty art. 38

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 91

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3

Pomocnicze

u.s.g. art. 90

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa procedurę wykonywania nadzoru nad działalnością gminną.

u.s.g. art. 30

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa kompetencje wójta.

u.s.g. art. 85

Ustawa o samorządzie gminnym

Reguluje kwestie nadzoru nad działalnością gminną.

u.s.o. art. 38

Ustawa o systemie oświaty

Określa zasady powoływania i odwoływania dyrektorów szkół.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 101

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.n.s.a. art. 16

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.n.s.a. art. 19 § 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.n.s.a. art. 22 § 1 pkt 2

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.n.s.a. art. 22 § 3

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.n.s.a. art. 51

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

k.p.c. art. 328 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 90

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 30

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 85

Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 16

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 19 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 184

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie dyrektora szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej i podlega nadzorowi wojewody. Zarządzenie wójta o odwołaniu dyrektora szkoły, jako władcze rozstrzygnięcie, podlega kontroli organu nadzoru na podstawie art. 91 u.s.g. Nie stwierdzono "szczególnie uzasadnionych okoliczności" do odwołania dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.

Odrzucone argumenty

Zarządzenie wójta o odwołaniu dyrektora szkoły nie podlega nadzorowi wojewody, gdyż nie jest to jedna z form zarządzeń wymienionych w ustawie o samorządzie gminnym. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące odwołania dyrektora szkoły. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. i art. 91 u.s.g. Naruszenie przepisów postępowania przez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi.

Godne uwagi sformułowania

Zarządzenia obok decyzji administracyjnych są prawną formą, w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej z wszystkimi tego konsekwencjami, łącznie z ingerencją nadzorczą wojewody. Pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" winno być rozumiane wąsko. Akt administracyjny wywołujący dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy nie przestaje być aktem administracyjnym.

Skład orzekający

Mzyk Eugeniusz

przewodniczący sprawozdawca

Janeczko Edward

członek

Włoskiewicz Leszek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odwołanie dyrektora szkoły przez wójta w formie zarządzenia podlega nadzorowi wojewody oraz interpretacja przesłanek odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i organizacyjnego samorządów oraz systemu oświaty w okresie wydania orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych samorządu terytorialnego i nadzoru nad jego działalnością, a także praktycznych aspektów zarządzania szkołą. Jest to istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Czy wójt może odwołać dyrektora szkoły bez nadzoru wojewody? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 439/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-06-30
orzeczenie prawomocne
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mzyk Eugeniusz /przewodniczący sprawozdawca/
Janeczko Edward
Włoskiewicz Leszek
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Oświata
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329
art. 38
Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie oświaty.
Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591
art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Tezy
1. Zarządzenia obok decyzji administracyjnych są prawną formą, w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Skoro art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ nie wskazuje formy decyzji administracyjnej dla odwołania dyrektora szkoły, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta miasta/.
2. Powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej z wszystkimi tego konsekwencjami, łącznie z ingerencją nadzorczą wojewody. Dlatego zarządzenie burmistrza w sprawie odwołania dyrektora szkoły podlega nadzorowi wojewody.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy W. od wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 30 grudnia 2003 r. II SA/Lu 1510/03 w sprawie ze skargi Wójta Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. z dnia 29 października 2003 r. (...) w przedmiocie odwołania Dyrektora Gimnazjum Publicznego w W. - oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2003 r., II SA/Lu 1510/03, oddalono skargę Wójta Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. z dnia 29 października 2003 r. w przedmiocie odwołania Dyrektora Gimnazjum Publicznego w W.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył, że przed nowelizacją ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./, dokonaną ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta /Dz.U. nr 113 poz. 984/, - odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ następowało w formie uchwały zarządu gminy. Bezsporne przy tym było, że Wojewoda mógł na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdzić nieważność takiej uchwały z powodu jej sprzeczności z unormowaniem z art. 38 ustawy o systemie oświaty. W wyniku wspomnianej nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, wśród organów gminy nie występuje już zarząd, a jego funkcje przejął wójt /burmistrz, prezydent/. Odpowiednikiem uchwał kolegialnego organu, jakim był zarząd, są obecnie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta/. Zmiana powołanych przepisów nie spowodowała jednak, w ocenie Sądu, ograniczenia względnie zmiany uprawnień nadzorczych wojewody /taki pogląd wyrażono już w wyroku NSA z dnia 24 października 2003 r. II SA/Lu 1208/02 - nie publ./. Art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w jego obecnym brzmieniu, upoważnia organ nadzoru do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, sprzecznych z prawem, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90 tej ustawy.
Ponadto Sąd stanął na stanowisku, że przez zarządzenia wójta gminy należy rozumieć wszystkie akty wójta poza decyzjami administracyjnymi bez względu na nazwę, jaką wójt nada swemu rozstrzygnięciu. Zarządzenia te bowiem są obok decyzji administracyjnych prawną formą, w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Skoro art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ nie wskazuje formy decyzji dla odwołania dyrektora szkoły, to oznacza to, iż następuje ono w formie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta miasta/. Sąd uznał także, że organ nadzoru w sposób wnikliwy i szczegółowy dokonał analizy postawionych Dyrektorowi Gimnazjum Publicznego w W. zarzutów i w sposób przekonywujący wykazał, że nie można uznać, iż w stosunku do Bogdana B. zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty do odwołania ze stanowiska Dyrektora Gimnazjum Publicznego w W., bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego.
Powyższy wyrok z dnia 30 grudnia 2003 roku zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez Wójta Gminy W., reprezentowanego przez radcę prawnego Helenę H., na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.
Skargę kasacyjną oparto na zarzucie rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 22 ust. 3 w związku z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarga kasacyjna zarzuca:
1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.:
- art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. /Dz.U. nr 67 poz. 329 ze zm./ polegające na niewłaściwej ocenie w świetle zebranego materiału dowodowego okoliczności stanowiących podstawę odwołania Dyrektora Gimnazjum publicznego w W. przez uznanie, że nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odwołanie,
- art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ polegające na ustaleniu, że Wojewoda jako organ nadzoru uprawniony jest do stwierdzenia nieważności aktu odwołania Dyrektora Szkoły;
2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 1 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przez wydanie wyroku w sprawie należącej do właściwości innego Sądu oraz art. 59 w zw. z art. 328 par. 2 Kpc przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze na rozstrzygnięcie nadzorcze.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Naczelny Sąd Administracyjny bezpodstawnie przyjął, że w wyniku nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym dokonanej ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta /Dz.U. nr 113 poz. 984/ uchwały zarządu gminy jako organu kolegialnego zostały automatycznie zastąpione zarządzeniami organu jednoosobowego /wójt, burmistrz, prezydent miasta/. Takie ustalenie Sądu, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, nie znajduje uzasadnienia w treści ustawy o samorządzie gminnym, która formę zarządzenia przewiduje tylko w 4 wypadkach tj.: 1/powołania i odwołania zastępcy wójta, 2/ zarządzenia ewakuacji, 3/ określenia regulaminu organizacyjnego gminy oraz 4/ wydania przepisów porządkowych. Bezpodstawne zatem jest twierdzenie organu nadzoru, które podzielił również Sąd, że wszystkie akty wójta, poza decyzjami administracyjnymi, są zarządzeniami bowiem tylko zarządzenie jest prawną formą w jakiej wójt może podejmować rozstrzygnięcia władcze. Skutki prawne wywołują bowiem w sferze prawa cywilnego i prawa pracy również akty wójta w postaci oświadczeń woli, dla których żaden przepis prawa nie zastrzega formy zarządzenia składane w zakresie kompetencji określonych w art. 30 ustawy o samorządzie gminnym.
Przed nowelizacją ustawy o samorządzie gminnym składanie tych oświadczeń wymagało uchwały zarządu gminy jako organu kolegialnego. Tym samym uchwały mieściły się w dyspozycji art. 91 tej ustawy przewidującej kompetencję organu nadzoru do stwierdzenia ich nieważności. Aktualny stan prawny ogranicza możliwość stwierdzenia nieważności do zarządzeń wójta podejmowanych w sprawach ściśle wyszczególnionych w ustawie o samorządzie gminnym. Na poparcie tej tezy skarżący powołuje się na wypowiedzi w piśmiennictwie prawniczym /P. Chmielnicki "Przepisy o nadzorze nad działalnością gminną po nowelizacji", Samorząd terytorialny 2003 nr 5 str. 23, P. Chmielnicki: "Zaskarżanie zarządzeń wójta", Wspólnota 2003 nr 14 str. 39/. Poza tym, według twierdzeń skargi kasacyjnej, kontrola przeprowadzona w Gimnazjum Publicznym w W. przez Komisję Rewizyjną Rady Gminy wykazała nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi przyznanymi szkole, które wyczerpują przesłanki "szczególnie uzasadnionych okoliczności" określone w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Na tej podstawie w skardze kasacyjnej zgłoszony został wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda L. odniósł się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w rozstrzygnięciu nadzorczym oraz wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie należy odnieść się do zgłoszonego zarzutu braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody w przedmiocie odwołania dyrektora szkoły. Zdaniem Skarżącego akt odwołania dyrektora szkoły nie jest zarządzeniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ wobec czego: po pierwsze nie podlega on ocenie organu nadzorczego w trybie art. 91 tej ustawy i po drugie nie jest on objęty kognicją sądu administracyjnego. Stanowiska tego nie można podzielić, mimo, że zagadnienie to wywołuje spory doktrynalne i jak podniesiono w skardze kasacyjnej wypowiadane są przeciwstawne poglądy /por. m.in. notkę W. Sanetry do wyroku SN z dnia 19 lutego 1997 r. III RN 3/97 i glosa J. Homplewicza - OSP 1998 z. 3 poz. 51/.
Przede wszystkim należy odpowiedzieć na pytanie czy powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej /skoro akty w tym zakresie powierzone zostały organowi gminy i to niezależnie od tego czy akt ten przybiera formę zarządzenia czy też w innej formy/. Problematyka ta podejmowana już była w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002 r. SA/Rz 1969/01 - nie publ., oraz w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96 - ONSA 1997 Nr 2 poz. 48/. Teza uchwały z dnia 16 grudnia 1996 r. ma następujące brzmienie: "Wojewoda może w trybie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r /..../ stwierdzić nieważność uchwały zarządu gminy o odwołaniu dyrektora szkoły podstawowej z powodu sprzeczności tej uchwały z przepisami art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty (...)".
Przeważył zatem pogląd, że powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej z wszystkimi tego konsekwencjami, łącznie z ingerencją nadzorczą wojewody. Warto zatem przypomnieć argumentację, która legła u podstaw tego stanowiska i która przedstawiona została w uzasadnieniu cyt. już uchwały Składu Siedmiu Sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96: "akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska nie są czynnościami prawa pracy.(...). Mają one treść administracyjnoprawną. Nieprzypadkowo zresztą zostały uregulowane w ustawie poświęconej administrowaniu szkołą, a nie w ustawie regulującej stosunki pracy nauczycieli. Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły /odwołanie z tego stanowiska/ niewątpliwie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych /..../ Akt administracyjny wywołujący dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy /w stosunku pracy/ nie przestaje być aktem administracyjnym. Nie można mu z tego powodu przypisywać podwójnego charakteru: aktu administracyjnego i równocześnie aktu prawa pracy. O takiej dwoistości możemy mówić tylko w odniesieniu do jego skutków. Nie ma wspólnych, międzygałęziowych instytucji prawa pracy i prawa administracyjnego. Wyróżnienie takiej kategorii aktów prawnych podważałoby sens gałęziowej klasyfikacji systemu prawa" /szerzej na ten temat: T. Zieliński Stosunek prawa pracy do prawa administracyjnego, Warszawa 1977 r., str. 76 i nast./.".
Podzielając w pełni przytoczoną argumentację powołać się należy również na przyjmowaną w literaturze przedmiotu, dopuszczalność unormowania aktem administracyjnym stosunków pracy oraz jego części a więc także powierzenia funkcji dyrektora szkoły. Skoro tak to brak jest podstaw prawnych aby twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta /Dz.U. nr 113 poz. 984/, doszło do zmiany stanu prawnego w zakresie powoływania bądź odwoływania dyrektora szkoły. Jest przeciwnie skoro powołana ustawa normuje strukturę organizacyjną gminy zaś w nowej strukturze organów nie występuje już zarząd, zaś jego funkcje przejął wójt /burmistrz, prezydent/ to można i należy bronić poglądu, że nie doszło do zmiany stanu prawnego w zakresie powoływania i odwoływania dyrektora i jest to nadal akt z zakresu administracji publicznej.
Powyższe względy prowadzą do wniosku, że zarówno w świetle art. 16 wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ jak i w świetle art. 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, materia będąca przedmiotem skargi z dnia 2 grudnia 2003 r. Wójta Gminy W., na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. z dnia 29 października 2003 r. (...), należała i nadal należy do właściwości sądu administracyjnego.
Nie mógł być również uwzględniony kolejny zarzut skargi kasacyjnej zmierzający do wykazania, że doszło do naruszenia art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem, w składzie rozpoznającym sprawę, podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że zmiana podmiotu uprawnionego do odwołania dyrektora ze stanowiska i zmiana formy, w której się to dokonuje nie powoduje wyłączenia tego aktu spod nadzoru wojewody. Przed nowelizacją ustawy o samorządzie gminnym dokonaną cyt. ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, następowało w formie uchwały zarządu gminy zaś wojewoda mógł na podstawie art. 91 ust. 1 powoływanej powyżej ustawy o samorządzie gminnym stwierdzić nieważność takiej uchwały z powodu jej sprzeczności z przepisami art. 38 wymienionej powyżej ustawy. W wyniku nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym odpowiednikiem uchwał kolegialnego zarządu są obecnie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta miasta/. Zarządzenia te są, obok decyzji administracyjnych, prawną formą w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Stanowisko zatem, wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż skoro art. 38 ustawy o systemie oświaty nie wskazuje formy decyzji dla odwołania dyrektora szkoły, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta miasta/, nie można bowiem domniemywać stosowania władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, lecz podstawę do jej wydania trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że ten akt władczy podlega nadzorowi wojewody i nie przeczy temu ustawowo określona samodzielność gminy. Według utrwalonych już poglądów "wprawdzie Konstytucja RP przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność, która to samodzielność podlega z mocy art. 165 Konstytucji ochronie sądowej, to jednak w art. 171 poddaje ową działalność nadzorowi wskazanych w nim organów z punktu widzenia legalności, co potwierdza także ustawa o samorządzie gminnym w art. 85 /..../. Z powyższego wynika, że każda działalność, w tym także polegająca na wydawaniu zarządzeń, bez względu na ich charakter i przedmiot podlega nadzorowi" /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2003 r. II SA/Wr 854/03 - Wspólnota 2003 nr 22 str. 55 /tylko teza/, Orzecznictwo w sprawach Samorządowych 2004 nr 2 poz. 43/.
Poza tym dodać należy, że przepis art. 90 ustawy o samorządzie gminnym określa procedurę umożliwiającą wykonywanie nadzoru. Według zaś art. 91 ust. 1 owej ustawy: "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90." Ten przepis z kolei określa sposób wykonywania nadzoru oraz skutek prawny stwierdzenia nieważności uchwały czy zarządzenia. "Z treści art. 90 i art. 91 ustawy o samorządzie gminnym nie można wywieść, że zarządzenia wójta /burmistrza/, poza porządkowymi, nie podlegają nadzorowi" /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2003 r. II SA/Wr 854/03 - Wspólnota 2003 nr 22 str. 55 /tylko teza/, Orzecznictwo w sprawach samorządowych 2004 nr 2 poz. 43/. Stąd też nie są uzasadnione wywody, że Wojewoda L. był uprawniony do oceny legalności zarządzenia Nr 38/03 z wykorzystaniem przysługujących mu uprawnień nadzorczych.
Nie mógł być uwzględniony również kolejny zarzut skargi kasacyjnej wykazujący naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./, który miałby polegać na niewłaściwej ocenie zebranego materiału dowodowego okoliczności stanowiących podstawę odwołania Dyrektora Gimnazjum publicznego w W. przez uznanie, że nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odwołanie. Należy przypomnieć, że w szeregu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny przyjmował, że wymienione w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" winno być rozumiane wąsko /por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2001 r., II SA 3293/00 - Prawo Pracy 2001 nr 9 poz. 41; wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r. II SA/Wr 472/96 - Orzecznictwo w sprawach samorządowych 1997 nr 2 poz. 53; wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. II SA/Po 2791/01 - nie publ./. Niejednokrotnie bowiem wyjaśniano, że "przyczyną odwołania w tym trybie mogą być takie zaniedbania obowiązków dyrektora, które mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, tj. realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania, jak również, że nie każde naruszenie prawa przez dyrektora jest wystarczające do zastosowania tej formy odwołania, a jedynie takie, które powoduje konieczność natychmiastowego zaprzestania spełniania przezeń tej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego" /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002 r. SA/Rz 1969/01 - nie publ/.
Niewątpliwie podstawa prawna odwołania dyrektora, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, została określona w sposób dający organowi pewny luz decyzyjny /posługując się pojęciami niedookreślonymi czy bliżej nie sprecyzowanymi - "szczególnie uzasadnione przypadki"/, jednakże, z uwagi na wyjątkowy charakter tej regulacji, nie oznacza dowolności. Przyczyny odwołania na podstawie tego przepisu muszą być inne, niż określone w pkt 1, nadto muszą mieć taki charakter, by można je było uznać za szczególnie uzasadnione. W każdym bądź razie "przypadki szczególnie uzasadnione" obejmować muszą konkretne i poważne przyczyny odwołania ze stanowiska oraz znajdować jednoznaczne oparcie w materiale dowodowym sprawy. W warunkach sprawy zgodzić się należy z oceną przedstawioną w zaskarżonym wyroku., że nie można uznać, iż w stosunku do Bogdana B. zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Na podstawie protokołu z kontroli przeprowadzonej w placówkach oświatowych na terenie gminy W. nie jest możliwe sformułowanie zarzutów wobec Dyrektora Gimnazjum w W., które wypełniałyby przesłanki zastosowania trybu przewidzianego w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, zwłaszcza, że jak wynika z tego protokołu łączna kwota wydatków poniesionych tytułem nakładów inwestycyjnych w kontrolowanym okresie w Gimnazjum w W. w porównaniu z innymi skontrolowanymi placówkami oświatowymi na terenie gminy W. wcale nie jest najwyższa, natomiast w podsumowaniu protokołu napisano w odniesieniu do wszystkich Dyrektorów kontrolowanych placówek, iż winni większą uwagę skierować na kwestię prawidłowości dokonywania wyboru zleceniobiorców poprzez zbieranie ofert różnych dostawców i wykonawców usług.
Wreszcie chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze na rozstrzygnięcie nadzorcze. Zarzut ten, jeśli pominąć jego znaczny stopień ogólności, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Sądu. Zważyć bowiem należy, iż Sąd w dokonał wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazał na jakich dowodach się oparł i wyczerpująco uzasadnił przyczyny oddalenia skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uwzględnienie, wobec czego skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, co orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI