OSK 382/04

OSK 382/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 680[1] par. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 64 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Leszek Włoskiewicz, Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Anny S. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2002 r., sygn. akt I SA 802/02 w sprawie ze skargi Anny S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 marca 2002 r. (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 marca 2002 r. (...), 2. zasądza na rzecz adwokata Marcina B. kwotę 252 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt dwa złote/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonych przez Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2002 r., I SA 802/02 oddalił skargę Anny S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 25 marca 2002 r., (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej o możliwości przyznania jej dodatku mieszkaniowego w sytuacji, którą określiła jako wyjątkową, bowiem podstawowe znaczenie w sprawie miał fakt, że nie mogła się ona wylegitymować prawem do zajmowanego lokalu. Sąd podkreślił, że zarówno na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /t.j. Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787 ze zm./ - na podstawie której orzekał organ I instancji, jak i ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 71 poz. 734/ - na podstawie której, stosownie do art. 19, orzekał organ II instancji, skarżąca nie spełniała podstawowej przesłanki do nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego, jakim jest tytuł prawny do zajmowanego lokalu.
Powyższy wyrok został zaskarżony do Sądu Najwyższego rewizją nadzwyczajną, wniesioną przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie na podstawie art. 102 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.
W tej sytuacji, skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2002 r., zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez:
- niewłaściwe zastosowanie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 3 i 680[1] par. 1 Kodeksu cywilnego,
- niewłaściwą wykładnię art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz.U. nr 71 poz. 733 ze zm./.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 marca 2002 r., (...) oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z urzędu oraz zwrotu wydatku kwocie 12 zł., poniesionego na uzyskanie kserokopii 6 stron akt sprawy.
W uzasadnieniu tej skargi podniesiono w szczególności, że przy interpretacji zasad prawa międzyczasowego przyjmuje się, że jeżeli stan prawny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządem dawnej ustawy, do oceny skutków prawnych stosuje się ustawę dawną, także po wejściu w życie ustawy nowej. Rozszerzając uzasadnienie podniesionych zarzutów pełnomocnik skarżącej, adwokat Artur B. powołał się w piśmie procesowym z 26 sierpnia 2004 r. na wyrok Sądu Rejonowego dla W.-M. z 23 czerwca 2004 r., (...) ustalający, że skarżącej przysługuje prawo najmu do zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, obowiązującym w dniu 9 czerwca 1992 r., tj. dniu zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego z najemcą lokalu - małżonkowie wspólnie zamieszkujący lokal mieszkalny, z mocy prawa stają się najemcami tego lokalu, choćby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich lub przydział lokalu pozostającego w dyspozycji organu gminy nastąpił na rzecz jednego z małżonków. Zasadę tę zachowała również w art. 7 ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /t.j. Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787 ze zm./. Natomiast ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz.U. nr 71 poz. 733 ze zm./, wprowadziła do Kodeksu cywilnego odmienny przepis - art. 680[1] par. 1, zgodnie z którym małżonkowie tylko wówczas oboje są najemcami lokalu mieszkalnego, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny, nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Wprawdzie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów wynika, że ustawa ta znajduje zastosowanie także do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, jednakże przepis ten nie oznacza automatycznego odjęcia wcześniej nabytego prawa majątkowego. Zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Stąd też unormowania art. 680[1] par. 1 Kc, zgodnie z ogólną zasadą lex retro non agit, chroniącą prawa nabyte, nie można odnosić do oceny stosunków najmu, nawiązanych przed dniem wejścia w życie tego przepisu. Podobne stanowisko prezentował Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia: 18.02.1997 r., I CKU 87/96 i 8.01.2002 r. I CKN 723/99, a także w uchwale z dnia 5.07.2002 r., III CZP 36/02. Skoro zatem skarżąca nabyła prawo najemcy lokalu, mogła go utracić jedynie wskutek określonej, przewidzianej prawem czynności prawnej. Konkludując Sąd stwierdza, że prawo do lokalu nabyte przez skarżącą w czasie obowiązywania ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych nadal jej przysługuje.
Z tych względów, działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm./, skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 25 marca 2002 r.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 250 p.p.s.a.