OSK 1968/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-06-17
NSAinneWysokansa
zasiłek przedemerytalnyustawa o zatrudnieniuzwolnienia grupoweprawo pracyKodeks postępowania administracyjnegoart. 155 KpaNSAinterpretacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepis o podwyższonym zasiłku przedemerytalnym dotyczy zwolnień u jednego pracodawcy, a nie zbiorowych zwolnień na terenie powiatu.

Skarżąca kasacyjnie domagała się uchylenia wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Kwestionowała wykładnię art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, twierdząc, że podwyższony zasiłek przysługuje przy zwolnieniach grupowych na terenie powiatu, a nie tylko u jednego pracodawcy. NSA uznał, że przepis ten odnosi się do zwolnień u jednego pracodawcy i nie można go interpretować rozszerzająco, zwłaszcza w kontekście art. 155 Kpa, który nie pozwala na naruszenie prawa materialnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Marii G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Ł. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Skarżąca domagała się przyznania zasiłku w wysokości 160% kwoty bazowej, powołując się na art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja tego przepisu – czy warunek zwolnienia co najmniej 100 pracowników w okresie 3 miesięcy dotyczy jednego pracodawcy, czy też wszystkich pracodawców na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przepis ten odnosi się do zwolnień u jednego pracodawcy, a możliwość zmiany ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 Kpa nie pozwala na naruszenie prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że art. 155 Kpa otwiera drogę do weryfikacji decyzji tylko w ściśle określonych przypadkach i nie dopuszcza wykładni rozszerzającej ani naruszania przepisów prawa materialnego. Sąd wskazał, że przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu wymaga, aby zwolnienie dotyczyło co najmniej 100 pracowników u jednego pracodawcy w ciągu 3 miesięcy, a praca była wykonywana na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Ponieważ w zakładzie pracy skarżącej nie doszło do zwolnienia 100 osób, warunek ten nie został spełniony. NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną, odrzucając również zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odnosi się do zwolnień u jednego pracodawcy, a nie do zbiorowych zwolnień na terenie całego powiatu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na literalnym brzmieniu przepisu, wskazując, że użycie sformułowania 'z przyczyn dotyczących zakładu pracy' (w liczbie pojedynczej) oraz brak odniesienia do 'zakładów pracy' (w liczbie mnogiej) przemawia za interpretacją ograniczającą zastosowanie przepisu do zwolnień u jednego pracodawcy. Podkreślono, że wykładnia rozszerzająca byłaby sprzeczna z intencją ustawodawcy i zasadą praworządności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej za zgodą strony, jeśli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie może być stosowany z naruszeniem prawa materialnego.

u.o.z.p.b. art. 37j § ust. 5

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Podwyższony zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie zwolnionej z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Interpretowana jako zwolnienia u jednego pracodawcy.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

u.o.z.p.b. art. 37j § ust. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Podstawa przyznania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty bazowej.

u.o.z.p.b. art. 37j § ust. 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Podstawa przyznania zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości dla osób zamieszkałych w powiatach zagrożonych bezrobociem strukturalnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interpretacja art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu jako odnoszącego się do zwolnień u jednego pracodawcy. Niedopuszczalność naruszenia prawa materialnego w trybie art. 155 Kpa. Brak spełnienia warunku 100 zwolnionych pracowników u jednego pracodawcy.

Odrzucone argumenty

Interpretacja art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu jako odnoszącego się do zwolnień grupowych na terenie powiatu. Naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez odmowę przyznania świadczenia, które zostało przyznane innym osobom w podobnej sytuacji.

Godne uwagi sformułowania

Przepis art. 155 Kpa nie upoważnia natomiast do naruszenia przepisu prawa materialnego i zastępowania go elementami oceny o charakterze słusznościowym, jakim jest interes społeczny, lub słuszny interes strony. Tylko w obszarze 'luzu' wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Przyjęcie odmiennego poglądu a mianowicie, że chodzi o zwolnienie 100 osób na terenie całego powiatu nie ma uzasadnienia w przepisie art. 37 ust. 5 i byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy.

Skład orzekający

Wojciech Chróścielewski

przewodniczący

Barbara Adamiak

sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w kontekście zwolnień grupowych oraz stosowanie art. 155 Kpa w powiązaniu z zasadą praworządności."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z zasiłkami przedemerytalnymi i zwolnieniami grupowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących świadczeń socjalnych i możliwości ich zmiany po latach. Pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia prawa i jak sądy podchodzą do zasad praworządności.

Czy zwolnienia grupowe u jednego pracodawcy to to samo co zwolnienia na terenie całego powiatu? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1968/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Bezrobocie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 602/04 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-06-29
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6, art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 1997 nr 25 poz 128
art. 37j ust. 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.), Andrzej Jurkiewicz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Marii G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 602/04 na decyzję Wojewody Ł. z dnia 4 września 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Skarbu Państwa – kasa Naczelnego Sądu Administracyjnego - na rzecz adwokata Pawła N. kwotę 120 /słownie: sto dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 czerwca 2004 r. III SA/Łd 602/04, po rozpoznaniu skargi Marii G. na decyzję Wojewody (...) z dnia 4 września 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej, oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że badając legalność zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchybienie.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 155 Kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i
przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Z wymienionego przepisu wynika, iż może on mieć zastosowanie jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a/ na mocy ostatecznej decyzji strona nabyła prawo b/ strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, c/ przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji, d/ za uchyleniem lub zmianą decyzje przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron.
Podkreślić należy, iż możliwość zastosowania art. 155 Kpa w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana lub uchylenie decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami. Nadto wzruszenie decyzji na podstawie art. 155 Kpa dotyczy tylko takich decyzji, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Przepis art. 155 Kpa nie upoważnia natomiast do naruszenia przepisu prawa materialnego i zastępowania go elementami oceny o charakterze słusznościowym, jakim jest interes społeczny, lub słuszny interes strony. Uchylenie lub zmiana decyzji w oparciu o art. 155 Kpa może mieć miejsce jedynie wtedy gdy w przepisie prawa materialnego przewidziano pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze "luzu" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. W sytuacji natomiast gdy przepis prawa materialnego przewiduje w sposób sztywny i bezwarunkowy jakieś rozwiązanie to przepis art. 155 Kpa nie ma zastosowania. W przeciwnym razie oznaczałoby to bowiem możliwość zmiany decyzji z naruszeniem prawa materialnego tylko w oparciu o względy słusznościowe określone w art. 155 Kpa, co jest rzeczą niedopuszczalną.
W rozpoznawanej sprawie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ w części dotyczącej zasad przyznawania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego nie przewidują sytuacji aby organ administracji miał do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć albo możliwość wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Zgodnie z treścią art. 37j ust. 3 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o zasiłek, wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosiła 160% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, dla osoby zamieszkałej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okolicznością niesporną jest, iż powiat Z. w 2000 r. nie był uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem, a więc przepis ten nie miał zastosowania do skarżącej.
W myśl art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. zasiłek przedemerytalny w wysokości określonej w ust. 3 przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące, z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego zakładu pracy.
Analiza przepisu art. 37j ust. 5 wskazuje, iż odnosi się do zwolnień pracowników z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez jednego pracodawcę. Zwolnienia grupowe, o których mowa w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy /Dz.U. nr 112 poz. 980/, wiąże się zawsze z jednym zakładem pracy w rozumieniu art. 3 Kodeksu Pracy, a nie z liczbą zwolnionych w okresie 3-ch miesięcy z wszystkich zakładów pracy na terenie powiatu. Przyjęcie odmiennego poglądu a mianowicie, że chodzi o zwolnienie 100 osób na terenie całego powiatu nie ma uzasadnienia w przepisie art. 37 ust. 5 i byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy. Nadto wiązałoby się to z każdorazowym badanie sytuacji zaistniałej w określonym czasie w setkach bądź tysiącach zakładów pracy na terenie powiatu. Spowodowałoby to w praktyce brak możliwości stosowania przepisu art. 37j ust. 5. Zakłady pracy nie mają bowiem obowiązku informowania urzędu pracy o rozwiązaniu stosunku pracy z każdym pracownikiem. Ponadto nie wszyscy zwolnieni pracownicy rejestrują się w urzędach pracy jako bezrobotni. Część zwolnionych osób przechodzi na emeryturę, cześć bezpośrednio po zwolnieniu podejmuje inne zatrudnienie lub działalność gospodarczą, a część nie rejestruje się z jeszcze innych przyczyn. Przyjęcie poglądu, iż 100 osób zwolnionych dotyczy wszystkich zakładów pracy na terenie powiatu przekreślałoby także wyjątkowość unormowania przewidzianego w art. 37j ust. 5. Jest bowiem powszechnie wiadome, że zwolnienie co najmniej 100 osób przez wszystkie zakłady pracy w powiecie w okresie 3 miesięcy może się zdarzyć niemal we wszystkich powiatach a zwłaszcza w tych, w których znajduje się znaczne liczba zakładów pracy. Oznaczałoby to, że prawie wszyscy zwolnieni otrzymaliby podwyższony zasiłek. Pogląd, iż artykuł 37j ust. 5 odnosi się do zwolnień pracowników z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez jednego pracodawcę wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 21 października 2002 r. w sprawie OPS 10/02 /ONSA 2003 Nr 2 poz. 44/.
Analiza przepisu art. 37j ust. 5 prowadzi zatem do wniosku, iż podwyższony zasiłek przedemerytalny przysługuje tylko wówczas gdy zostało zwolnionych co najmniej 100 pracowników w ciągu 3 miesięcy u jednego pracodawcy. Przepis ten nie daje więc organowi administracji możliwości wyboru rozstrzygnięcia ani też nie uprawnia go do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Przyznanie prawa do podwyższonego zasiłku jest możliwe tylko w razie spełnienia przesłanek określonych w przepisie art. 37j ust. 5. Organ administracji jest związany treścią tego przepisu i nie może przyznać podwyższonego zasiłku w sytuacji gdy przesłanki te nie są spełnione.
Nie może więc przyznać zasiłku w wysokości 160% licząc 100 osób zwolnionych w okresie trzech miesięcy ze wszystkich zakładów pracy na terenie całego powiatu a nie u jednego pracodawcy. Przyjęcie odmiennego poglądu stanowiłoby naruszenie przepisu art. 37j ust. 5. Organ administracji w oparciu o przepis art. 155 Kpa nie może zmienić własnej decyzji naruszając przepis prawa materialnego i rozstrzygnięcia oprzeć na ocenie o charakterze słusznościowym, jakim jest interes społeczny lub słuszny interes trony. Oznaczałoby to bowiem możliwość zmiany każdej decyzji z pominięciem obowiązujących przepisów w oparciu o względy słusznościowe, co jest rzeczą niedopuszczalną.
Zaznaczyć również należy, iż w Zakładach "Z." w okresie 3-ch miesięcy nie doszło do zwolnienia 100 osób z przyczyn dotyczących zakładu prac, tak jak to podawała skarżąca. Z Marią G. rozwiązano stosunek pracy z dniem 28 grudnia 2002 r., zaś w okresie między 28 września 2000 r. a 28 marca 2001 r. w ciągu 3-ch kolejnych miesięcy zwolniono 61 osób, czyli mniej niż 100 pracowników.
W ocenie sądu organy administracji obu instancji słusznie uznały więc, iż brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia 3 stycznia 2001 r. w oparciu o przepis art. 155 Kpa.
Niezasadny jest zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, gdyż zasada ta nie może być rozumiana tak jak przedstawiono w skardze, a mianowicie, że skoro innym osobom znajdującym się w takiej samej sytuacji, na skutek wniesionej przez nich skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyznano zasiłek w podwyższonej wysokości, to skarżąca, która nie złożyła w ustawowym terminie odwołania od decyzji a następnie takiej skargi, również winna otrzymać taki sam zasiłek. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że organ administracji rozstrzygając konkretną sprawę winien tak samo rozstrzygać wszystkie kolejne sprawy dotyczące tego samego stanu faktycznego nawet wówczas, gdy pierwsze rozstrzygnięcie było błędne lub zostało wydane wskutek związania oceną prawną wyrażoną przez sąd w tej sprawie. Przyjęcie takiego poglądu nie znajduje logicznego uzasadnienia i nie można go stosować opierając się na konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa.
Nieprawidłowa wykładnia przepisu dokonana przez Sąd, na mocy której w indywidualnej sprawie wydany został wyrok korzystniejszy dla strony, niż przy zastosowaniu wykładni uznanej za prawidłową, nie oznacza naruszenia zasady równości wobec prawa dla innego podmiotu, wobec którego stosuje się wykładnię przepisu uznaną ostatecznie za prawidłową.
Maria G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2004 r. III SA/Łd 602/04 wniosła skargę kasacyjną na podstawie art. 174 ust. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie przepisu art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ polegającą na mylnym rozumieniu treści cytowanego przepisu i przyjęciu - wbrew wykładni językowej normy prawnej - że warunek sine qua non przyznania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego odnosi się do zwolnień pracowników z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez jednego pracodawcę, podczas gdy z treści normy prawnej ponad wszelką wątpliwość wynika, że chodzi o zwolnienie na obszarze objętym właściwością jednego powiatowego urzędu pracy, a nie o zwolnienie przez jednego pracodawcę,
- naruszenie zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez odmówienie skarżącej prawa do świadczenia przyznanego mocą wyroków publicznej władzy sądowniczej innym osobom znajdującym się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej.
Wskazując na powyższe zarzuty, wnosiła o:
1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
2/ zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, gdyż nie zostały one uiszczone przez stronę ani w całości, ani też w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuciła mylne rozumienie treści normy prawa materialnego. W myśl art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14.12. 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2000 r./ zasiłek przedemerytalny w wysokości określonej w ust. 3 tj. w wysokości 160% zasiłku dla bezrobotnych, przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanymi za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązane zostały w przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące, z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie sposób interpretować przepisu art. 37j ust. 5 w oparciu o przepisy ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i wyprowadzać a nich, niekorzystnego dla skarżącej wniosku, że pomimo braku wyraźnego wskazania, ustawodawcy chodziło o pracowników zwalnianych tylko przed jednego pracodawcę. Byłaby to wykładnia sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a ponadto krzywdząca dla zainteresowanych stron, przez niedopuszczalne zawężenie kręgu uprawnionych do świadczeń przedemerytalnych. Argumentacja przeciwna podważałaby powszechnie akceptowaną zasadę ścisłego interpretowania regulacji wyjątkowych i pozostawałaby w jaskrawej sprzeczności z założeniami racjonalności ustawodawcy i zasadami państwa prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wnosił też o obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego jest tryb uchylenia, zmiany decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną /art. 155 Kpa/. O tym, że jest to tryb weryfikacji decyzji administracyjnej podjętej w postępowaniu administracyjnym przesądza art. 16 par. 1 Kpa, który stanowi "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych". Uchylenie, zmiany decyzji jako wyjątek od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych przepisami prawa, przy czym wyłączona jest wykładnia rozszerzająca. Według art. 155 Kpa "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 par. 2 stosuje się odpowiednio". Art. 155 Kpa określa przesłanki materialnoprawne uchylenia, zmiany decyzji ostatecznej. Zamieszczenie art. 155 Kpa w regulacji prawa procesowego normującego tryby nadzwyczajne weryfikacji decyzji administracyjnej ostatecznej przesądza o określeniu przesłanek tej weryfikacji. Naczelną zasadą przyjętą w demokratycznym państwie prawnym jest zasada praworządności. Według art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Organy władzy publicznej działając na podstawie i w granicach prawa". Ta naczelna, konstytucyjna zasada praworządności wiąże organy administracji publicznej również w postępowaniu administracyjnym. Według art. 6 Kpa "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa". Zasada praworządności wiąże organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, a zatem również w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Art. 155 Kpa nie wprowadza trybu, w którym nie obowiązuje zasada praworządności. Art. 155 Kpa otwiera jedynie możliwość weryfikacji decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowych. Różni się od weryfikacji w trybie stwierdzenia nieważności tym, że otwiera możliwość weryfikacji decyzji podjętych z niekwalifikowanym naruszeniem prawa, a zatem podjętych w wyniku wadliwej wykładni normy prawa materialnego lub decyzji podjętych w ramach normy prawa materialnego - norm uznaniowych, które pozostawiają swobodę działania organowi administracji w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, co otwiera możliwość wartościowania treści tego rozstrzygnięcia.
Z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 Kpa wynika zatem podstawowa przesłanka zastosowania trybu uchylenia, zmiany decyzji na podstawie art. 155 Kpa. Uchylenie, zmiana decyzji może nastąpić tylko w razie gdy przepis prawa będący podstawa prawną decyzji został w wyniku wadliwej wykładni naruszony lub też gdy przepis prawa pozwala na wybór konsekwencji prawnych wynikających z danego stanu faktycznego a dokonany wybór może być zmieniony.
Następne przesłanki wyznacza expressis verbis art. 155 Kpa, a mianowicie decyzja ostateczna, na podstawie której strona nabyła prawo może być uchylona lub zmieniona, jeżeli: 1/ strona wyraziła zgodę na uchylenie, zmianę decyzji, 2/ przepisy szczególne nie wyłączają dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji, 3/ przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przesłanki wyznaczone przepisami prawa, a zatem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 Kpa oraz w art. 155 Kpa muszą wystąpić łącznie, aby organ mógł odstąpić od związania zasadą ogólną trwałości decyzji administracyjnej i dokonać weryfikacji decyzji w tym trybie nadzwyczajnym. Nie jest zatem dopuszczalna weryfikacja decyzji tylko w oparciu o jedną przesłankę przyjętą w art. 155 Kpa: przesłankę, przemawia za tym słuszny interes strony.
Stan faktyczny niniejszej sprawy ustalony przez organ administracji, a oceniany przez sąd orzekający jest bezsporny. Skarżąca spełnia warunki do otrzymania zasiłku przedemerytalnego na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/ jak również bezsporna jest okoliczność, że rozwiązanie stosunku pracy ze skarżącą nastąpiło z przyczyn zakładu pracy. Natomiast skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego zasiłku, twierdząc, że na podstawie art. 37j ust. 5 ustawy, winna otrzymać zasiłek przedemerytalny w wysokości 160% kwoty bazowej. Decyzja, której zmiany żąda strona została wydana na podstawie art. 37j ust. 2 ustawy. W myśl art. 37j ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 z zastrzeżeniem art. 3 i 5 ustawy. Ustawą z dnia 30 marca 2000 r. - o zmianie ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 31 poz. 384 ze zm./ został zmieniony ust. 5 art. 37j ustawy. W wyniku tej nowelizacji, która weszła w życie 6 maja 2000 r. przepis ten otrzymał następujące brzmienie: "zasiłek przedemerytalny, w wysokości określonej w ust. 3 przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy." Przepis ten w swej treści obowiązywał do dnia 31 grudnia, gdyż w wyniku nowelizacji ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. nr 122 poz. 1323/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. cały art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. - /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/ otrzymał nowe brzmienie, w którym pominięto treść ust. 5. Ustawa ta po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...) Dz.U. nr 154 poz. 1793/ nie przewiduje już zasiłków przedemerytalnych, a jedynie świadczenia przedemerytalne, które przyznawane są na nowych warunkach z tym, że stosownie do art. 11 ust. 2 tej ustawy, osoby które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Dotyczy to osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r. W sprawie niniejszej bezsporną okolicznością jest, że skarżąca została zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy 29 grudnia 2000 r., a zatem ocena jej uprawnień do ubiegania się o prawo do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37j ust. 5 tj. zasiłku w wysokości 160% kwoty bazowej, jest dokonywana na podstawie tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. Przepis art. 37j ust. 3 tej ustawy stanowi o zasiłku w podwyższonej wysokości dla osób zamieszkujących w dniu nabycia prawa do tego zasiłku w powiatach uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem i stosunek pracy został rozwiązany w przyczyn dotyczących zakładu pracy. W myśl natomiast ust. 5 tego przepisu zasiłek przedemerytalny w tej wysokości przysługuje osobie, jeżeli stosunek pracy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Z przepisu art. 37j ust. 5 wynika zatem, że prawo do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego ma osoba, która została zwolniona w grupie pracowników zakładu pracy obejmujących 100 osób w ciągu 3 miesięcy i praca przez te 100 osób wykonana była na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Pozostaje zatem do rozważenia czy określony w art. 37j ust. 5 warunek rozwiązania stosunku pracy /stosunku służbowego/ z przyczyn zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami odnosi się do jednego zakładu pracy i to do tego zakładu pracy, z którego zwolniona została osoba występująca o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości. W przepisie tym chodzi o zakład pracy w znaczeniu pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy oraz art. 2 ust. 1 pkt 17 omawianej ustawy, a więc chodzi o jednostkę organizacyjną, która jest uprawniona do samodzielnego zatrudniania pracowników. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w przepisie tym wyraźnie użył słów "z przyczyn dotyczących zakładu pracy" a nie "zakładów pracy", a zatem celem tego przepisu jest przyznanie podwyższonego zasiłku przedemerytalnego osobie, która znalazła się wśród 100 osób zwolnionych w jednym zakładzie pracy w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące, a nadto wykonujących pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Pogląd odmienny, a mianowicie że rozwiązanie stosunku pracy z co najmniej 100 pracownikami odnosi się do wielu zakładów pracy na terenie jednego powiatowego urzędu pracy, nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 37j ust. 5 ustawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym przedmiocie zajęte stanowisko w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2002 r. OPS 10/02 /ONSA 2003 Nr 2 poz. 44/. Mając powyższe na uwadze zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/ nie jest zasadny.
Z dowodu znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że w zakładzie pracy, w którym pracowała skarżąca i rozwiązano z nią stosunek pracy, w okresie 3 miesięcy nie rozwiązano stosunku pracy ze 100 osobami, a zatem nie został spełniony podstawowy warunek z art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./. W tej sytuacji nie można mówić, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając decyzję organu naruszył przepisy materialne dokonując rozważań o braku przesłanek skutkujących możliwością zastosowania art. 155 Kpa przez organ administracji. Nie można mówić również o naruszeniu art. 32 Konstytucji RP przez fakt, że w obrocie prawnym pozostaje 6 decyzji o odmiennym stanowisku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako bezzasadną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI