OSK 1843/04

OSK 1843/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Stebnicka /przewodniczący/
Irena Kamińska /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Ka 1124/02 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2004-06-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 114
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Przepis art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ nie zawiera możliwości przekazania uprawnień do przeprowadzania rokowań o nabycie w drodze umowy praw do nieruchomości, zwłaszcza spółce akcyjnej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Irena Kamińska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2004r. sygn. akt II SA/Ka 1124/02 w sprawie ze skargi Krzysztofa H. na decyzję Wojewody Ś. z dnia 10 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania. 1. oddala skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu 1 zaskarżonego wyroku 2. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej punktu 3 i 4 i w tym zakresie wniosek przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 3. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz Krzysztofa H. kwotę 120 /słownie: sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Ka 1124/02 stwierdził nieważność decyzji Wojewody Ś. z dnia 10 kwietnia 2002 r. (...) oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 4 października 2001 r. (...). Decyzją tą Prezydent Miasta K. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Miasta K. działki nr 24/2 o powierzchni 3.410 m2, stanowiącej własność Krzysztofa i Ewy H.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia z akt sprawy z których wynika, że Prezydent Miasta K. poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zawiadomieniem z dnia 24 sierpnia 2001 r.
Decyzją z dnia 1 października 2001 r. (...) Prezydent K. zatwierdził podział nieruchomości położonej w K., oznaczonej numerem 24 o powierzchni 3.902 m2, na działki 24/1 o pow. 492 m2, i 24/2 o pow. 3.410 m2.
Decyzją z dnia 4 października 2001 r. (...) Prezydent Miasta K., działając w oparciu o art. 112, 113, 114, 115, 119, 121, 123, 128, 129, 130, 132, 133, 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ oraz art. 104 i art. 107 Kpa orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Miasta K. działki nr 24/2 o pow. 3.410 m2 KW (...), stanowiącej własność Krzysztofa i Ewy H. W decyzji tej ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 283.585 zł dla każdego ze współwłaścicieli. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna dla realizacji celu publicznego budowy Drogowej Trasy Średnicowej, której przebieg został ustalony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 10 grudnia 1999 r. (...) oraz decyzją z dnia 23 sierpnia 1999 r. (...). Ponieważ właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na jej zbycie niezbędnym stało się jej wywłaszczenie. Odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.
Od decyzji tej odwołanie złożył Krzysztof H. kwestionując przede wszystkim wysokość ustalonego odszkodowania, powołując się przy tym na operat szacunkowy sporządzony na jego zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego - Andrzeja N. w październiku 2001 r.
Wojewoda Ś. decyzją z dnia 10 kwietnia 2002 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 4 października 2001 r. W uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o analizę materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy trzeba uznać, iż postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującym prawem. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że nie mogły one odnieść skutku, gdyż w oświadczeniu z dnia 21 grudnia 2001 r. rzeczoznawca majątkowy - Andrzej N. podał, iż sporządzony przez niego w miesiącu październiku 2001 r. operat szacunkowy jest nieaktualny.
W skardze do Sądu Krzysztof H. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody Ś. w części dotyczącej wysokości przyznanego mu odszkodowania. Podniósł, iż z operatu szacunkowego sporządzonego na jego zlecenie wynika, iż wartość jego nieruchomości to około 380 zł za m2. Z tego też powodu oferowana przez inwestora cena 300 zł za m2 jest za niska. Wskazał ponadto, że z powodu choroby nie mógł prowadzić negocjacji w sprawie wykupu nieruchomości. Skarżący podniósł również, że za jego nieruchomość oferowano mu cenę 1.000 DM za m2, co w zestawieniu z odszkodowaniem orzeczonym w zaskarżonej decyzji wskazuje na znaczącą dysproporcję.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 1 września 2003 r. pełnomocnik skarżącego - radca prawny Maria C. wniosła o uchylenie zarówno decyzji Wojewody Ś. jak i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta K. Wskazała, że co prawda skarżący na wstępie swojej skargi zaznacza, iż domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w części, jednakże z uwagi na treść zarzutów zawartych w skardze należy uznać, iż dotyczy ona całości przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W toku przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego nie było jasnym, kto jest inwestorem, gdyż częściowo negocjacje prowadziła "D." SA, natomiast z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiła Gmina K. Skarżący był ponadto chory, co udokumentował, nie mógł więc prowadzić negocjacji w sprawie nabycia jego nieruchomości. Dalej pełnomocnik skarżącego podniósł, iż do wniosku o wywłaszczenie nie została doręczona mapa z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem wywłaszczeniowym lub mapa z podziałem i rejestrem nieruchomości wraz z decyzją o podziale nieruchomości. Tymczasem decyzja o podziale nieruchomości została wydana już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto naruszona została norma art. 115 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie został zachowany dwumiesięczny termin pomiędzy bezskutecznym upływem terminu do zawarcia umowy o zbycie nieruchomości a wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Zakwestionowano również wysokość zaproponowanego odszkodowania, gdyż dla nieruchomości objętej wywłaszczeniem w miejscowym planie przewidziano dwie funkcje - teren usług i handlu oraz budowę Drogowej Trasy Średnicowej. W związku z tym wzięcie przy sporządzaniu operatu szacunkowego pod uwagę tylko jednej z nich jest działaniem godzącym w interesy skarżącego. Błędną była również interpretacja oświadczenia rzeczoznawcy majątkowego z dnia 18 grudnia 2001 r., gdyż, zdaniem pełnomocnika, odnosiła się ona jedynie do faktu nieuwzględnienia podziału nieruchomości.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pełnomocnik strony skarżącej w całości podtrzymał argumentację zawartą w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 1 września 2003 r. podnosząc dodatkowo, iż niedopuszczalnym było wskazanie w decyzji organu I instancji podmiotu trzeciego, jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania /art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami/. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.
Rozpatrując skargę na podstawie art. 97 par. 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ją za zasadną choć nie tylko z przyczyn w niej podniesionych.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W toku postępowania administracyjnego organy powinny z urzędu badać, czy określony podmiot ma przymiot strony wynikający z jego interesu prawnego. O tym, czy dana osoba ma interes prawny czy też nie decydują przede wszystkim przepisy prawa materialnego, w których interes ten winien mieć oparcie.
W przypadku, gdy inwestorem jest osoba prawna, to w postępowaniu administracyjnym działa ona za pośrednictwem swoich organów /art. 30 par. 3 Kpa/. Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ gmina ma osobowość prawną, a organem upoważnionym do jej reprezentowania jest wójt /burmistrz, prezydent/ - art. 31 ustawy o samorządzie gminnym.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ jako organ właściwy do spraw związanych z wywłaszczaniem nieruchomości wskazuje starostę powiatowego /art. 9a ustawy/.
W miastach na prawach powiatu funkcję starosty pełni prezydent miasta /art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./. Miasto K., na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów /Dz.U. nr 103 poz. 652/ jest miastem powiatowym, a zatem jego Prezydent jest zarazem Starostą Powiatu K. i tym samym organem administracji I stopnia, właściwym dla spraw związanych z wywłaszczaniem nieruchomości.
Kodeks postępowania administracyjnego w przepisie art. 24 przewiduje instytucję wyłączenia pracownika organu administracji w sytuacji, gdy istnieje możliwość powstania konfliktu interesów pomiędzy tym pracownikiem a jedną ze stron, co w efekcie prowadzić może do powstania uzasadnionych obaw co do bezstronności organu.
Sąd powołując się m.in. na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 /ONSA 2003 Nr 4 poz. 115/, stwierdził, że Gmina K., będąca inwestorem a zarazem stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, ubiegała się o wydanie decyzji o wywłaszczeniu na jej rzecz prawa własności nieruchomości należącej do Ewy i Krzysztofa H., nie mogła poprzez osobę Prezydenta występować równocześnie jako strona i organ administracyjny I instancji. Prezydent Miasta K. winien był zasygnalizować zaistniały stan rzeczy organowi II instancji, ten zaś podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Zarówno organ I jak i II instancji nie dostrzegły powstałej sytuacji, przechodząc nad nią do porządku i wydając w toku postępowania administracyjnego swoje decyzje. W tej sytuacji decyzje te obarczone były wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 par. 1 pkt 3 Kpa i z tego też względu obydwa rozstrzygnięcia organów administracji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Za zasadną uznał też sąd argumentację wskazującą na zaistniałą od samego początku postępowania wątpliwość co do podmiotu, na rzecz którego ma nastąpić wywłaszczenie. Przepis art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że "wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość zamienna". Przywołany wyżej przepis art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozostawia wątpliwości, że jedynym podmiotem, któremu ustawodawca przyznał prawo do prowadzenia negocjacji w sprawie nabycia nieruchomości, przed jej wywłaszczeniem, jest wyłącznie starosta powiatowy, a w przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o których mowa w ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze /art. 114 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami/. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki, świadczącej o przeprowadzeniu takich negocjacji przez uprawniony organ Gminy K., są natomiast dokumenty potwierdzające okoliczność prowadzenia tych negocjacji przez "D." S.A., który to podmiot sam siebie określa mianem "inwestora zastępczego". Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika, że nie ma możliwości żadnych odstępstw do wskazanego trybu.
W ocenie Sądu działania podjęte przez "D." S. A. od 25 stycznia 2001 r. do złożenia przez Zarząd K. wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w dniu 19 marca 2001 r. nie mogą zostać uznane za rokowania w rozumieniu art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak takich rokowań skutkować musi stwierdzeniem nieważności decyzji o wywłaszczeniu.
Także argument odnoszący się do niedopełnienia wszystkich, wymaganych ustawą warunków dotyczących wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił nadto uwagę, że przepis art. 116 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, jakie dokumenty winny zostać dołączone do wniosku o wywłaszczenie. Między innymi należy dołączyć mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie lub mapę z podziałem i rejestrem nieruchomości oraz decyzję zatwierdzającą ten podział, jeżeli wniosek o wywłaszczenie dotyczy tylko części nieruchomości. W niniejszej sprawie podział nieruchomości nastąpił decyzją z dnia 1 października 2001 r., a więc już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.
Tym samym wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego już w chwili jego złożenia zawierał braki, które uniemożliwiały prowadzenie tego postępowania.
W świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami /art. 132 ust. 5 tej ustawy/ niedopuszczalnym było również wskazanie w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 4 października 2001 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu podmiotu trzeciego /"D." S.A./ jako obciążonego obowiązkiem wypłaty odszkodowania. Przypomnieć bowiem należy, że "do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki". Skoro tak, to w przedmiotowej sprawie na właściwym organie Gminy K. spoczywał obowiązek zapłaty odszkodowania, zaś jego przerzucenie na podmiot trzeci nie może zostać uznane za skuteczne. Tym samym decyzja wywłaszczeniowa obarczona była wadą, która skutkować mogła stwierdzeniem nieważności, a która nie została dostrzeżona w postępowaniu przed organem II instancji.
Sąd nie uznał za trafne argumenty pełnomocnika skarżącego odnoszące się do uchybienia dwumiesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 115 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Termin ten rozpoczyna bowiem bieg dopiero od dnia zakończenia rokowań, nie zaś od dnia upływu terminu wyznaczonego przez organ do zawarcia umowy /art. 115 ust. 2 ustawy in fine/. Skoro jednak w niniejszej sprawie, z powodów wcześniej wskazanych, do rokowań de facto nie doszło, to tym samym nie można mówić o uchybieniu temu terminowi.
Sąd nie podzielił również argumentacji odnoszącej się do prawidłowości wykonania wyceny nieruchomości. Kwestie związane z wyceną nieruchomości m.in. podlegających wywłaszczeniu uregulowane zostały w przepisach Działu IV Rozdziału I ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca jako regułę wskazał w nich, iż wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nie-ruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych - art. 154 przywołanej ustawy. Stąd zarzuty odnoszące się do przyjętej metody wyceny nie mogą zostać uwzględnione, choć biorąc pod uwagę znaczącą różnicę w wartości nieruchomości wynikającą z obu operatów szacunkowych /sporządzonego na potrzeby wywłaszczenia i zleconego przez właściciela/ być może należałoby rozważyć możliwość skonfrontowania ich autorów celem udzielenia wyjaśnień co do powstałych rozbieżności. Nie mniej jednak, skoro rzeczoznawca majątkowy, który sporządził operat szacunkowy na zlecenie właściciela nieruchomości, złożył oświadczenie /pismo z dnia 18 grudnia 2001 r./, iż wobec dokonanego podziału nieruchomości oraz uzyskania informacji co do planowanej zabudowy nieruchomości wykonany przez niego operat jest nieaktualny, to tym samym za jedyne źródło informacji dotyczących wartości wywłaszczanej części nieruchomości należy uznać operat szacunkowy sporządzony na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda Ś. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa w stosunku do ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy;
- naruszenie par. 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/ przy zasądzaniu kosztów sądowych zarówno na rzecz skarżącego jak i od Wojewody Ś. na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonej części wpisu;
Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Wojewoda Ś. nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że decyzje w stosunku do których została stwierdzona nieważność wyczerpywały przesłanki z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
Zgodnie z tym przepisem stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w przypadku uznania, że wydana decyzja rażąco narusza prawo.
W orzecznictwie sądowym istnieje utrwalony pogląd, że rażące naruszenie prawa występuje gdy decyzja została wydała w oczywistej sprzeczności z brzmieniem stosownej normy prawnej.
Zarzut rażącego naruszenia prawa musi zatem wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.
Podstawą rażącego naruszenia prawa zgodnie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w uzasadnieniu wyroku była uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03. Nadmienić należy, że uchwała ta została podjęta po wydaniu decyzji administracyjnych obu instancji.
Natomiast przepisy o samorządzie powiatowym mówiące o tym, że prezydent miasta na prawach powiatu /miasta grodzkiego/ posiada kompetencje starosty powiatowego obowiązywały z dniem 1 stycznia 1999 r. tj. z chwilą wejścia w życie reformy administracji publicznej.
Ewentualne uchybienia dotyczące trybu negocjacyjnego przy wykupie nieruchomości, które zarzucił Sąd organom w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, mogłyby być zdaniem skarżącego podstawą do uchylenia decyzji administracyjnych a nie do stwierdzenia ich nieważności.
Inwestor zastępczy "D." jest spółką której akcjonariuszami jest kilka gmin wśród nich Gmina K. Przy wydawaniu decyzji wywłaszczeniowej żaden z organów nie kwestionował umocowania "D." do prowadzenia negocjacji przy wykupie nieruchomości, nie kwestionował go również skarżący.
Nadto Sąd orzekł o kosztach na podstawie uchylonego Rozporządzenia z dnia 3 października 1995 r. stosując stawkę 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia jako podstawę wpisu. Natomiast skarżący był zwolniony przez Sąd od ponoszenia kosztów w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna w części dotyczącej stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. dnia 04.10.2001 r. nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przede wszystkim zawiera ona zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa w stosunku do stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydając wyrok w dniu 17 czerwca 2004 r., zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, stosował przepisy nowej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa ta odmiennie niż obowiązująca poprzednio ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie zawiera odesłania do przepisów Kpa. Wszelkie więc zarzuty odnoszące się do naruszenia przez Sąd przepisów Kpa są niezasadne, bowiem Sąd przepisów tych nie stosował.
Nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącego, iż Sąd za rażące naruszenie prawa uznał to, iż Prezydent Miasta K. orzekając jako organ I instancji naruszył przepisy art. 24 par. 1 pkt 1 i 4 Kpa co w efekcie mogło doprowadzić do powstania uzasadnionych obaw co do bezstronności organu. Zdaniem skarżącego uchybienia tego, wynikającego z odmiennej interpretacji przepisów prawa, nie można uznać zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego za "rażące", a tym samym nie wypełnia ono przesłanki wskazanej w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
Wyjaśnić jednak należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako jedną z podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nie wskazał naruszenia art. 24 Kpa. Na stronie 6-tej uzasadnienia wskazał natomiast, że w sytuacji, w której Gmina K. będąca inwestorem i stroną postępowania była reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. będącego równocześnie organem I instancji "... decyzje dotyczące wywłaszczenia obarczone były wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 par. 1 pkt 3 Kpa". Z twierdzeniem tym trzeba się zgodzić.
Sąd za jedną z podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji uznał rażące naruszenie w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówiącego o rokowaniach dotyczących nabycia nieruchomości w drodze umowy, które powinny poprzedzać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Zdaniem skarżącego ewentualne uchybienia dotyczące trybu negocjacyjnego przy wykupie nieruchomości mogłyby być podstawą do uchylenia decyzji administracyjnych, a nie do stwierdzenia ich nieważności.
Pogląd ten nie znajduje oparcia zarówno w treści art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Wywłaszczenie nieruchomości w oznaczonej sprawie nastąpiło na wniosek Zarządu Miasta K. i na rzecz Miasta K. Do rokowań zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy był zatem uprawniony Prezydent Miasta K., jako organ wykonawczy Gminy.
Przepis art. 114 nie zawiera, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny możliwości przekazania tych uprawnień, zwłaszcza spółce akcyjnej, jaką jest inwestor zastępczy "D.". Bez znaczenia jest w tej sytuacji argument podnoszony przez skarżącego, że Gmina K. przekazała Drogowej Trasie Średnicowej SA uprawnienia dotyczące negocjacji przy wykupie nieruchomości w drodze umowy powierniczej, bowiem nie mogła tego uczynić skutecznie.
Należy zatem zgodzić się z Sądem I instancji, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego bez poprzedzających ten fakt rokowań o wykup nieruchomości, prowadzonych przez uprawniony organ, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 15 par. 1 pkt 2 Kpa.
Za trafny uznać należy jednak zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części orzekającej o kosztach sądowych.
Przede wszystkim należy stwierdzić, iż uzasadnienie Sądu w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach sądowych jest tak lakoniczne, że uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną.
Nadto trzeba zważyć, że pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 01.09.03 r. sprecyzował skargę w ten sposób, iż zaskarżył całą decyzję, w tym również samo wywłaszczenie nieruchomości. Skoro zaskarżona została decyzja wywłaszczeniowa, to wpis powinien zostać określony od tak rozumianej skargi, przy uwzględnieniu treści art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, a nie od kwoty odszkodowania, jak zrobiono to w sprawie niniejszej.
Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest bowiem kwestią wtórną wobec samego wywłaszczenia nieruchomości i bez ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii nie może mieć samodzielnego bytu.
Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę w części dotyczącej pkt 1 wyroku w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ uznając, że w tej części nie narusza on prawa.
Sąd uchylił wyrok w pozostałej części i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach w tej części do ponownego rozpoznania w oparciu o przepis art. 185 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 206 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.