OSK 1797/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-07-27
NSAAdministracyjneWysokansa
dodatek mieszkaniowytytuł prawny do lokaluumowa użyczeniaumowa najmulokal spółdzielczyprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie dodatku mieszkaniowego, uznając umowę użyczenia lokalu spółdzielczego za wystarczający tytuł prawny.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego Anicie J., która zamieszkiwała w lokalu spółdzielczym na podstawie umowy użyczenia. Sąd pierwszej instancji i organ odwoławczy uznały, że umowa użyczenia nie stanowi wystarczającego tytułu prawnego, a dodatkowo skarżąca opłacała czynsz wolny. NSA uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że umowa użyczenia jest wystarczającym tytułem prawnym do lokalu, a ponoszenie kosztów utrzymania lokalu nie przekształca jej w najem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Anity J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. Powodem odmowy było uznanie, że skarżąca nie posiadała wystarczającego tytułu prawnego do lokalu spółdzielczego, zajmowanego na podstawie umowy użyczenia, a ponadto opłacała czynsz wolny. Sąd pierwszej instancji powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, uznając umowę za najem. Anita J. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zakwalifikowanie umowy jako najmu zamiast użyczenia oraz niezastosowanie przepisów dotyczących czynszu wolnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu odwoławczego. Sąd uznał, że umowa użyczenia stanowi wystarczający tytuł prawny do lokalu w rozumieniu ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Podkreślono, że ponoszenie zwykłych kosztów utrzymania rzeczy użyczonej, w tym opłat na rzecz spółdzielni, nie przekształca umowy użyczenia w najem. NSA zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Anity J. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, umowa użyczenia stanowi wystarczający tytuł prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ponoszenie przez biorącego do używania zwykłych kosztów utrzymania rzeczy użyczonej, w tym opłat na rzecz spółdzielni mieszkaniowej, nie przekształca umowy użyczenia w najem i nie pozbawia jej charakteru tytułu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.n.l.m.i.d.m. art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Dodatek mieszkaniowy nie przysługuje osobom mieszkającym w lokalach bez tytułu prawnego.

u.n.l.m.i.d.m. art. 39 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Dodatek mieszkaniowy nie przysługuje najemcom opłacającym czynsz wolny.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

Pomocnicze

u.n.l.m.i.d.m. art. 26b

Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Dotyczy zaszłości związanych z zajmowaniem lokali spółdzielczych na podstawie decyzji administracyjnych; nie dotyczy czynszu wolnego w przypadku najmu lokali spółdzielczych.

k.c. art. 710

Kodeks cywilny

Definicja umowy użyczenia.

k.c. art. 713

Kodeks cywilny

Obowiązek ponoszenia zwykłych kosztów utrzymania rzeczy przez biorącego do używania.

k.c. art. 659 § par. 1

Kodeks cywilny

Definicja najmu jako odpłatnego korzystania z rzeczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa użyczenia lokalu spółdzielczego stanowi wystarczający tytuł prawny do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Ponosić zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej nie przekształca umowy użyczenia w najem.

Odrzucone argumenty

Umowa użyczenia lokalu spółdzielczego nie stanowi wystarczającego tytułu prawnego. Opłacanie przez użytkownika lokalu spółdzielczego opłat na rzecz spółdzielni przekształca umowę użyczenia w najem. Skarżąca opłacała czynsz wolny.

Godne uwagi sformułowania

okoliczność, że skarżąca ponowi wszelkie koszty związane z używaniem lokalu, w szczególności opłaty spółdzielcze, jeszcze nie czyni z użyczenia najmu. są to zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej, w rozumieniu art. 713 Kc, ponoszone przez każdego jej dysponenta, nie zaś czynsz, w rozumieniu art. 659 par. 1 Kc, będący przecież odpłatnością za korzystanie z lokalu pobieraną przez wynajmującego dla siebie. Z kolei właśnie umowa użyczenia stanowi tytuł prawny do lokalu, w rozumieniu art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż z treści tego przepisu nie wynikają żadne warunki specjalne, i przekonanie, że należy mieć tytuł kwalifikowany, odpowiedni do statusu lokalu, nie znajduje uzasadnienia.

Skład orzekający

Elżbieta Stebnicka

przewodniczący

Leszek Włoskiewicz

sprawozdawca

Małgorzata Stahl

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa użyczenia lokalu, nawet z ponoszeniem opłat eksploatacyjnych, jest wystarczającym tytułem prawnym do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnienie różnicy między użyczeniem a najmem w kontekście opłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalu spółdzielczego i przepisów ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy i przepisów prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek mieszkaniowy) i kluczowej kwestii prawnej dotyczącej tytułu do lokalu, która może mieć znaczenie dla wielu osób wynajmujących lub użyczających mieszkania.

Czy użyczasz mieszkanie? Sprawdź, czy masz wystarczający tytuł prawny do dodatku mieszkaniowego!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1797/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Stebnicka /przewodniczący/
Leszek Włoskiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
II SA/Kr 3328/00 - Wyrok WSA w Krakowie z 2004-06-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 120 poz 787
art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 3
Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - t. jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Małgorzata Stahl, Leszek Włoskiewicz(spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Anity J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 3328/00 w sprawie ze skargi Anity J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2000 r. (...), 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Anity J. kwotę 120 /słownie: sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r. II SA/Kr 3328/00 oddalił skargę Anity J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2000 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 12 października 2000 r. (...) odmawiającą skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego.
Anita J. zamieszkuje w lokalu spółdzielczym na podstawie umowy użyczenia zawartej z członkiem spółdzielni mieszkaniowej, będąc zobowiązana do ponoszenia wszelkich kosztów związanych z używaniem lokalu, w szczególności opłat na rzecz spółdzielni mieszkaniowej, i organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie ma tytułu prawnego do lokalu - w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787 ze zm./ - organ odwoławczy zaś ponadto doszedł do przekonania, iż skarżąca opłaca czynsz wolny - i zastosowanie znajduje art. 39 ust. 3 powołanej ustawy - ponieważ taki charakter ma odpłatność za używanie lokalu, natomiast sąd podzielając stanowisko o braku odpowiedniego tytułu do lokalu, stwierdził wprost, że - w świetle wyroku z dnia 28 sierpnia 1997 r. II SA/Gd 351/97 - Lex nr 44 191 - umowa, na podstawie której skarżąca zajmuje lokal, nie jest użyczeniem, lecz najmem właśnie z powodu odpłatności będącej w istocie czynszem wolnym, ustalonym pomiędzy wynajmującym a najemcą.
W skardze kasacyjnej Anita J. zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:
"1/ art. 710 i art. 713 przez uznanie, że zawarta przez Anitę J. umowa nie była umową użyczenia,
2/ przy przyjęciu, Anita J. zawarła umowę najmu - art. 26b ustawy z dnia 2.7.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /dalej ustawa o najmie/ poprzez niezastosowanie tego przepisu i w konsekwencji uznanie, że umowa najmu zawierała czynsz wolny,
3/ art. 39 ust. 3 ustawy o najmie poprzez /i/ jego zastosowanie do umowy, która była umową użyczenia, a przy przyjęciu, że umowa stanowiła najem /ii/ poprzez jego zastosowanie do umowy, która nie zawierała czynszu wolnego".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy /art. 713 Kc/, stąd obowiązek uiszczania opłat na rzecz spółdzielni mieszkaniowej nie zmienia charakteru umowy, i nie przekształca użyczenia w najem, w każdym zaś razie nawet najemcy lokali mieszkalnych w budynkach spółdzielni mieszkaniowych nie opłacają czynszu wolnego /art. 26b powołanej ustawy/.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko, że dodatek mieszkaniowy przysługuje wyłącznie osobom mającym odpowiedni do statusu zajmowanego lokalu tytuł prawny, jakim w odniesieniu do mieszkania spółdzielczego jest spółdzielcze prawo do lokalu, oraz podało, iż art. 26b ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych dotyczy zaszłości związanych z zajmowaniem lokali spółdzielczych na podstawie decyzji administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 39 ust. 1 i 3 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy nie przysługuje zarówno osobom mieszkającym w lokalach bez tytułu prawnego, jak też najemcom - zatem osobom mającym tytuł prawny do lokalu - którzy opłacają czynsz wolny.
Natomiast, jeżeli przyjąć, że skarżąca nie ma tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, nie ma już znaczenia, jaki opłaca czynsz, lecz sąd rozważał to właśnie zagadnienie, i doszedł do przekonania, iż skarżąca opłaca czynsz wolny, gdyż zawarta przez nią umowa nie jest użyczeniem tylko najmem.
Jednak okoliczność, że skarżąca ponowi wszelkie koszty związane z używaniem lokalu, w szczególności opłaty spółdzielcze, jeszcze nie czyni z użyczenia najmu.
Jak bowiem trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej, są to zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej, w rozumieniu art. 713 Kc, ponoszone przez każdego jej dysponenta, nie zaś czynsz, w rozumieniu art. 659 par. 1 Kc, będący przecież odpłatnością za korzystanie z lokalu pobieraną przez wynajmującego dla siebie.
Z kolei właśnie umowa użyczenia stanowi tytuł prawny do lokalu, w rozumieniu art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż z treści tego przepisu nie wynikają żadne warunki specjalne, i przekonanie, że należy mieć tytuł kwalifikowany, odpowiedni do statusu lokalu, nie znajduje uzasadnienia.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI