OSK 1770/04

OSK 1770/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Ożóg /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Maria Rzążewska
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Op 130/04 - Wyrok WSA w Opolu z 2004-09-20
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA M. Stahl, Sędziowie NSA H. Ożóg (spr.), M. Rzążewska, Protokolant A. Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 września 2004 r. sygn. akt II SA/Op 130/04 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
J. L. wniósł do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, dalej: Kierownik Urzędu o przyznanie mu świadczeń pieniężnych z tytułu prześladowań, obejmujących dzieci urodzone w czasie trwania pracy przymusowej rodziców, deportowanych na teren III Rzeszy w jej granicach z 1937r.
Decyzją z dnia 3 listopada 2003r. Nr [...] opartą na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, zwanej dalej ustawą, Kierownik Urzędu odmówił J. L. przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że materiał dowodowy sprawy potwierdza fakt doznania prześladowań, jednakże nie są one objęte przepisami powołanej ustawy.
Wniosek J. L. o ponowne rozpoznanie sprawy okazał się nieskuteczny : Kierownik Urzędu utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją z dnia 5 kwietnia 2004r. Nr [...] przyjmując, że urodzenie się wnioskodawcy w czasie pobytu jego rodziców na robotach przymusowych w Niemczech w 1943r. nie mieści się w pojęciu represji zdefiniowanym w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy, skoro nie nastąpiło jego wywiezienie do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego.
W skardze na tą decyzję J. L. zarzucił Kierownikowi Urzędu nieprawidłową wykładnię pojęcia "deportacja". Podniósł, iż przepisy ustawy nie wymagają wykazania przez osoby represjonowane faktycznego wykonywania pracy przymusowej. Wystarcza bowiem wykazanie przesłanek uzasadniających zaliczenie do jednej z dwóch kategorii osób represjonowanych wymienionych w art. 2 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do istoty sprawy podtrzymał w całości motywy obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 20 września 2004r., sygn. akt II SA/Op 130/04, uchylił w całości zaskarżoną decyzję /.../.
Sąd I instancji stwierdził, iż okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości: rodzice i rodzeństwo skarżącego zostali wywiezieni na roboty przymusowe do pracy w majątku ziemskim w Pretschen, znajdującym się na terenie III Rzeszy i przebywali tam od dnia 8 maja 1943r. Skarżący urodził się w dniu 25 października 1943r., a więc w 5 – tym miesiącu pobytu jego rodziny na tych robotach i przebywał tam wraz z rodziną do dnia 9 maja 1945r.
W stanie faktycznym sprawy chodzi zatem o wykładnię przepisu art. 2 pkt 2 lit, a/ ustawy, który określa pojęcie represji polegającej na deportacji /wywiezieniu/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych. W orzecznictwie sądowym dotyczącym kwestii nabywania uprawnień z omawianej ustawy ugruntowany został pogląd, że wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a / wskazanej ustawy - pobyt w obozie pracy lub na robotach przymusowych / przykładowo wskazać można wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 112/99 oraz z dnia 6 kwietnia 2000 r. sygn. akt III RN 143/99 "Wokanda" 2000/9/31/. Konsekwentnie zatem przyjmowano, m.in. we wskazanym wyżej wyroku Sądu Najwyższego, a także w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. sygn. akt V SA 674/00, iż prawo do uzyskania rekompensaty pieniężnej za doznane krzywdy spowodowane deportacją przysługuje wszystkim osobom, które w latach 1939 - 1945 były poddane represji przez okres co najmniej 6 miesięcy, i to bez względu na wiek, albowiem prawo to nie zostało uzależnione od wieku osoby deportowanej i rodzaju wykonywanej pracy. Prawo to wiąże się wyłącznie z faktem deportacji i czasem pobytu w warunkach represji. Zatem obowiązkiem osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia jest wyłącznie wykazanie faktycznego czasu trwania pobytu określonej osoby w obozie pracy przymusowej / lub na robotach przymusowych/, nie musi ona natomiast wykazywać, że faktycznie taką pracę wykonywała. Taki kierunek wykładni omawianego przepisu Sąd rozpatrujący| niniejszą sprawę w pełni podziela.
Konsekwencją powyższego stanowiska jest akceptacja poglądu o prawie do świadczenia przysługującego dziecku, które wraz z rodzicami / lub jednym z nich / zostało osadzone w obozie pracy przymusowej lub wywiezione na roboty przymusowe. W stanie faktycznym sprawy dziecko urodziło się już w czasie pobytu na robotach przymusowych. W odniesieniu do takiej sytuacji Sąd w pełni aprobuje tę linię orzecznictwa sądowego, w której przyjmuje się, iż spełnienie przesłanek prowadzących do uznania, iż deportacja miała miejsce następuje także w sytuacji, gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Także i w tym wypadku jest to konsekwencją przyjęcia wykładni, iż o represji nie decyduje wiek dziecka ani też to, czy faktycznie pracowało. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia ponadto tożsamość celu deportacji. Nie można bowiem zakładać, że cel wywiezienia dziecka z rodzicami deportowanymi na roboty przymusowe do III Rzeszy był inny niż w stosunku do jego rodziców, a skoro tak, to również dziecko urodzone przez kobietę w warunkach deportacji musi być uznane za poddane takiej samej represji. W orzecznictwie NSA dotyczącym tego zagadnienia zaprezentowano dodatkowo stanowisko, iż odmienne traktowanie osób, które urodziły się w warunkach deportacji ich rodziców, w stosunku do osób osadzonych w obozach pracy lub wywiezionych na roboty przymusowe w wieku dziecięcym lub niemowlęcym, godziłoby w zasady słuszności i poczucie sprawiedliwości / tak NSA w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 834/01 i podobnie w wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04 /. Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę stanowisko to w pełni podziela.
Reasumując, przeciwne stanowisko zaprezentowane przez organ rozstrzygający wniosek o przyznanie omawianego świadczenia, jako nie odpowiadające przedstawionej powyżej wykładni przytaczanego powyżej przepisu, spowodowało naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a./ uchylił zaskarżoną decyzję orzekając o kosztach postępowania sądowego w oparciu o przepis art. 200 , zaś co do wykonalności zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 152 wskazanej ustawy.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Kierownik Urzędu zakwestionował go w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 pkt 2 lit. a ustawy polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że przepis ten stanowi podstawę uznania za osobę represjonowaną osobę urodzoną na terytorium III Rzeszy, w sytuacji gdy wykładnia gramatyczna oraz systemowa tego przepisu nie uprawnia do tego rodzaju wniosku. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od J. L. na rzecz Kierownika Urzędu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Kierownik Urzędu stwierdził, iż dla wykazania zasadności skargi kasacyjnej nieodzowne jest sięgnięcie do innych aniżeli ustawa przepisów prawa, regulujących sytuację osób represjonowanych oraz do orzecznictwa prezentowanego na tle tych regulacji. Pozwoli to wyłożyć treść przepisów ustawy i wnioskować o sprawie powyższej.
Poza ustawą pojęcie osoby represjonowanej znaleźć można m.in. w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz.U. z 2002 roku Nr 42 poz. 371 ze zm.) - dalej: "ustawie kombatanckiej". W treści jej art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawodawca za okresy działalności kombatanckiej uznaje "okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR." W treści tego przepisu ustawodawca expressis verbis wskazuje, iż wystarczającym dla przyznania uprawnień równorzędnych z kombatanckimi jest spełnienie jednej tylko przesłanki, a mianowicie przebywanie na przymusowym zesłaniu lub deportacji w ZSRR. Z treści tego przepisu wynika także, iż ustawodawcy obojętne było, w jaki sposób beneficjent ustawy w miejscu zsyłki się znalazł, a w szczególności, czy został on w to miejsce deportowany, czy się tam urodził, czy też stało się to w jeszcze inny sposób. Na gruncie tego przepisu Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż osobę urodzoną w więzieniu lub łagrze w ZSRR, albo na przymusowym zesłaniu i deportacji w ZSRR, należy uważać za podlegającą w tym czasie represjom. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Najwyższy podzielił pogląd Prokuratora Generalnego o tym, że na gruncie tego przepisu ustawodawca położył nacisk na sam fakt przebywania w określonych miejscach, a nie na sposób znalezienia się w nich. Pojęcie represji ustawodawca w tym przypadku powiązał z określeniem: "okresowego przebywania", a nie z przymusowym zesłaniem lub deportacją. Oznacza to, że sam fakt deportacji lub przymusowego zesłania nie jest represją w rozumieniu omawianego przepisu; represją jest przebywanie na zesłaniu lub deportacji. Tak więc dzieci, które wprawdzie nie były deportowane lub zesłane do ZSRR, lecz tam się urodziły, spełniają warunki określone w ustawie o kombatantach, gdyż - tak jak ich rodzice albo tylko matka - przebywały w miejscach deportacji lub zsyłki z przyczyn narodowościowych, ponieważ tak jak ich matki (rodzice) były Polakami (por.: uzasadnienie uchwały 7 sędziów SN z 10 lutego 1994 roku sygn. II UZP 31/93 publ. OSNAP 1994r. z 10 poz. 165, uzasadnienie wyroku NSA z 9 listopada 1993 roku sygn. V SA 1155/93 publ. OSP 1994 r. Nr 6 poz. 106, podobnie: wyrok SN z 26 września 1996 roku sygn. III ARN 41/96 publ. OSNP 1997 r. z. 7 poz. 106).
Na to, iż w ustawie kombatanckiej za represję uważa się "okresy przebywania" zwraca także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 1995 roku sygn. SA/Kr 2831/94 publ. w "Prok.i Pr." 1996r. Nr 7-8 poz. 66, gdzie sąd ten omawia różnicę w rozumieniu pojęcia osoby represjonowanej na gruncie ustawy kombatanckiej, a pojęcia osoby represjonowanej, o której mowa w ustawie o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), która to ustawa zawiera własną definicję osoby represjonowanej (por. art. 1 tej ustawy).
Wynika z powyższego, że na gruncie ustawy kombatanckiej przesłanką przyznania uprawnień jest tylko pobyt w określonym miejscu. Skoro zatem dziecko urodziło się w miejscu zsyłki, a następnie w nim przebywało, może skutecznie ubiegać się o uprawnienia równorzędne z kombatanckimi.
Powyższe nie oznacza, że pojęcie represji zostało tak samo zdefiniowane, te same reguły rządzą w postępowaniu na gruncie ustawy. W ustawie tej pojęcie represji zostało zdefiniowane z woli ustawodawcy w sposób całkowicie odmienny. Po pierwsze, w przeciwieństwie do ustawy kombatanckiej - dotyczy osób deportowanych nie tylko do ZSRR ale także do III Rzeszy. Po drugie w tym przypadku ustawodawca odwołuje się do samej czynności, polegającej na deportacji, to jest: wywiezieniu.
Ustawa nie przyznaje świadczenia pieniężnego wszystkim osobom, które doznały represji w okresie wojny w latach 1939-1945 i nie dotyczy wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie podlegali obywatele polscy. Rodzaje represji, których doznanie uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2, który określając przesłanki przyznania świadczenia, uczynił to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie: 1) dla "osób osadzonych w obozach pracy z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych" przez III Rzeszę i ZSRR 2) dla "osób deportowanych do pracy przymusowej". Obie powyższe kategorie osób są traktowane rozłącznie, to znaczy, wystarczy wykazanie albo deportacji do pracy przymusowej, albo osadzenie w obozach pracy (por.: wyrok NSA w Warszawie z 30 czerwca 2000r., sygn. V SA 3029/99).
Nie można nie zwrócić uwagi na różną definicję pojęcia represji, zaprezentowaną w obu w/w kategoriach. O ile w przypadku 1 warunkiem przyznania świadczenia jest pobyt w obozie pracy z określonych przyczyn, o tyle w przypadku 2 niezbędna jest deportacja poza granice II RP. W przypadku 1 - analogicznie jak w przypadku ustawy kombatanckiej - ustawodawca położył nacisk na sam fakt pobytu w obozie, nie przywiązując wagi do sposobu, w jakim dana osoba w miejscu tym się znalazła. Dlatego, na potrzeby przypadku, w którym zainteresowany przebywał w obozie pracy, w pełni uprawnione jest posługiwanie się orzecznictwem dotyczącym ustawy kombatanckiej. Inaczej jednak rzecz się ma w przypadku 2, to jest osób deportowanych do pracy przymusowej, które nie przebywały w obozach pracy (jak skarżący w niniejszej
sprawie). W odniesieniu do tej grupy osób ustawodawca zaostrzył przesłanki ubiegania się o świadczenie pieniężne. Po pierwsze, wprowadził minimalny, 6-miesięczny okres trwania represji. Po drugie związał dopuszczalność przyznania świadczenia z określonym sposobem znalezienia się w miejscu represji (za represję uznano deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego (...)). Dlatego m.in. przyjmuje się w orzecznictwie SN oraz NSA, że na gruncie art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy nie jest konieczne wykonywanie pracy przymusowej. Dlatego też "sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia''' (wyrok NSA w Warszawie z 14.listopada 2001r. sygn. V SA 564/01 "LEX " nr 84361).
Już w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 12 października 1999 roku sygn. sygn. OPS 5/98 publ. w ONSA 1999 z. 1 poz. 1 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, iż "nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego (także małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego w" jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę." W uzasadnieniu cyt. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, jak należy rozumieć treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy. Skład 7 sędziów NSA przyjął, iż brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego uprawnia do przewidzianego w ustawie świadczenia pieniężnego, jeśli osoba przymusowo zatrudniona nie była do pracy deportowana (...) i deportacja nie była zastosowana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmienna, rozszerzająca wykładnia przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy nie byłaby uprawniona, jako sprzeczna z brzmieniem przepisu, który nie przewiduje wyjątków od warunku deportacji, i wykraczająca poza wskazany w tytule ustawy zakres regulacji.
Analogiczne rozumienie treści omawianego przepisu zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku (niepublikowanym) z dnia 7 czerwca 2004 roku sygn. OSK 299/04 (jakkolwiek wydanym na tle odmiennego stanu faktycznego). Skład orzekający przyjął, iż warunkiem sine qua non uznania represji za deportację w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy jest wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego na terytorium III Rzeszy i brak jest podstaw do tego, by przepis ten interpretować rozszerzająco. Sąd zaakceptował rozumienie pojęcia deportacji zaprezentowane w cyt. wyżej uchwale 7 sędziów oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 roku sygn. III RN 161/01.
W tym ostatnim wyroku (także niepublikowanym), Sąd Najwyższy, jako warunek wystarczający (a jednocześnie konieczny) przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego wskazał udowodnienie, że osoba ubiegająca się o to świadczenie została wywieziona do pracy przymusowej z terytorium Polski. W wyroku tym Sąd Najwyższy wskazał, iż aprobuje rozumienie pojęcia deportacji zaprezentowane w cyt. wyżej uchwale z 12 października 1999 roku.
Podobny pogląd wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 roku sygn. II SA/Wr 2687/2000 (niepublikowanym). W sprawie tej Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawczyni uprawnień do świadczenia pieniężnego, jako że urodziła się ona na terenie III Rzeszy jako dziecko robotników przymusowych, a zatem nie został spełniony warunek deportacji, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Sąd administracyjny skargę na tę decyzję oddalił stojąc na stanowisku, iż fakt urodzenia się na terenie III Rzeszy w okresie II wojny światowej w trakcie trwania deportacji matki skarżącej nie może stanowić podstawy do przyznania skarżącej świadczenia w oparciu o przepisy ustawy. Także w wyroku z dnia 29 maja 2002 roku sygn. II SA/Ka 725/01 (niepublikowanym) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyjaśnił, iż w przypadku skarżącej nie mogło być mowy o deportacji do pracy przymusowej, albowiem urodziła się ona w 1943 roku w miejscowości Flemsdorf /Niemcy/, w miejscu pobytu jej dziadków oraz matki, po ponad 2 - letnim jej tam pobycie.
W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznając, że J. L. spełnia przesłanki uznania go za osobę deportowaną, o której traktuje przepis art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Naruszenie to istotnie wpływało na wynik sprawy, bowiem w przypadku dokonania jego wykładni prawidłowej, sąd doszedłby do wniosku o prawidłowości rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, a w konsekwencji - skargę na decyzję organu by oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jej zarzut bowiem opiera się na odmiennej niż tu przyjęto wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy według którego represją w rozumieniu ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Zagadnieniem istotnym, jakie się pojawiło w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na gruncie tego przepisu jest pytanie, czy dzieci, które się urodziły w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez matkę, obejmuje cytowane unormowanie.
Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie podziela to zapatrywanie wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie, w świetle którego o deportacji /wywiezieniu/ można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004r. sygn. OSK 135/04 /ONSA i WSA 2005/1/15/ skład orzekający stwierdził, iż nie sposób byłoby racjonalnie uzasadnić, że sytuacja małego dziecka wywiezionego wraz z matką na roboty przymusowe jest inna od sytuacji dziecka urodzonego już po wywiezieniu matki na roboty przymusowe. Jeżeli przyjąć, że o represji nie decyduje wiek dziecka oraz to, czy faktycznie pracowało to nie powinno również budzić wątpliwości, że osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę.
Naczelny Sąd Administracyjny powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003r., Sygn. akt III RN 120/02, że nie można zakładać, iż cel wywiezienia dziecka z rodzicami deportowanymi na roboty przymusowe do III Rzeszy był inny niż w stosunku do rodziców. Tak samo nie można zakładać, że deportacja kobiety do pracy przymusowej, która urodziła dziecko po wywiezieniu, nie rozciąga się na to dziecko. Sąd również podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003r. sygn. akt II SA/Ka 834/01, iż odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy, w stosunku do osób osadzonych tam w wieku niemowlęcym, czy dziecięcym, nawet jeżeli dziecko nie mogło wykonywać pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości.
Ten kierunek wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy, który obejmuje nim również dzieci urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez matkę znalazł aprobatę w piśmiennictwie.
W glosie bowiem do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004r., OSK 135/04 /OSP 6/2005/ stanowisko Sądu zostało uznane za "słuszne i trafne". Glosujący wskazał, iż prezentowany przez skład orzekający pogląd o braku jakiejkolwiek różnicy w prawnej sytuacji osób ubiegających się o świadczenie pieniężne koresponduje z treścią konstytucyjnej zasady równości. W konkluzji swego wywodu stwierdził zaś, że słusznie zwłaszcza gdy zważyć na konstytucyjny kontekst problemu, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na brak normatywnych przesłanek, które w procesie stosowania prawa mogłyby uzasadniać relatywizowanie statusu prawnego wnioskodawcy, który jako dziecko urodził się w miejscu deportacji matki, w stosunku do sytuacji dziecka deportowanego wraz z matką, podnosząc przy tym, iż stanowisko przeciwne godziłoby w zasady słuszności i sprawiedliwości.
W związku z tym, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
H.B. 5.08.2005r.