OSK 1615/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-04-27
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc społecznaplacówki opiekuńczo-wychowawczelikwidacjapołączeniezgoda wojewodysamorząduchwałaprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA, uznając połączenie placówek opiekuńczo-wychowawczych za reorganizację, a nie likwidację wymagającą zgody wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej o utworzeniu Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie, uznając to za likwidację placówek bez zgody wojewody. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, rozróżniając likwidację od połączenia placówek. NSA uznał, że utworzenie Centrum było połączeniem, a nie likwidacją, co nie wymagało zgody wojewody, tym samym oddalając skargę Wojewody.

Sprawa dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w C. o utworzeniu Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie, które powstało z połączenia trzech istniejących placówek: Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowia Opiekuńczego oraz Świetlicy Terapeutycznej. Wojewoda L. zaskarżył tę uchwałę, twierdząc, że stanowi ona likwidację placówek bez wymaganej zgody wojewody, zgodnie z art. 33n ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do tego stanowiska, uznając połączenie za likwidację i stwierdzając nieważność uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Rady Miejskiej, uchylił wyrok WSA. NSA podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęć 'likwidacja' i 'połączenie', ale wykładnia językowa i celowościowa przemawia za rozróżnieniem tych terminów. Likwidacja oznacza zniesienie, usunięcie, rozwiązanie, podczas gdy połączenie to zespolenie w jedność, w całość. NSA stwierdził, że utworzenie Centrum było połączeniem, a nie likwidacją, ponieważ dotychczasowe placówki nadal prowadziły działalność, choć w zmienionej formie organizacyjnej. Sukcesja prawna mienia i zobowiązań nie przesądza o likwidacji. NSA uznał, że nie miał zastosowania przepis wymagający zgody wojewody, i oddalił skargę Wojewody.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z kilku istniejących placówek opiekuńczo-wychowawczych stanowi ich połączenie (reorganizację), a nie likwidację.

Uzasadnienie

Wykładnia językowa i celowościowa przepisów, a także porównanie z innymi aktami prawnymi, wskazują na rozróżnienie między likwidacją a połączeniem jednostki organizacyjnej. Likwidacja polega na całkowitym zaprzestaniu działalności, podczas gdy połączenie to zespolenie w jedność, przy kontynuacji działalności w zmienionej formie organizacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 33n § ust. 8

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

Przepis ten dotyczy wyłącznie likwidacji placówek opiekuńczo-wychowawczych i wymaga zgody wojewody. Nie ma zastosowania do połączenia (reorganizacji) placówek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 147 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do uchylenia zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

u.s.p. art. 12 § pkt 8 lit. i

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Podstawa prawna uchwały Rady Miejskiej.

u.s.p. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Dotyczy skarg organów nadzorczych na uchwały rady gminy.

u.f.p. art. 18 § ust. 4

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

Obowiązek określenia przeznaczenia mienia przy likwidacji lub łączeniu jednostki budżetowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych jest połączeniem, a nie likwidacją. Likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności, zadysponowaniu mieniem i zaspokojeniu wierzycieli. Połączenie placówek nie wymaga zgody wojewody, w przeciwieństwie do likwidacji. Przepis art. 33n ust. 8 ustawy o pomocy społecznej nie miał zastosowania, ponieważ nie doszło do likwidacji.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Miejskiej o utworzeniu Centrum stanowiła likwidację placówek opiekuńczo-wychowawczych. Likwidacja placówek nastąpiła bez wymaganej zgody wojewody, co skutkuje nieważnością uchwały. Sukcesja prawna mienia, zobowiązań i wierzytelności przez nowo utworzone Centrum świadczy o likwidacji dotychczasowych jednostek. Skarga kasacyjna była niedopuszczalna z powodu braku odpowiedniego pełnomocnictwa dla radcy prawnego.

Godne uwagi sformułowania

Utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych należy uznać za połączenie placówek nie zaś za likwidację poszczególnych placówek. Likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności operatywnej, zadysponowaniu jej mieniem, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Utracenie bytu prawnego nie jest elementem przesądzającym o tym, że nastąpiła likwidacja.

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Janina Antosiewicz

sprawozdawca

Henryk Ożóg

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozróżnienie między likwidacją a połączeniem (reorganizacją) jednostek organizacyjnych, w szczególności placówek opiekuńczo-wychowawczych, oraz wymogi proceduralne związane z tymi działaniami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu ustawy o pomocy społecznej i samorządu terytorialnego. Interpretacja pojęć 'likwidacja' i 'połączenie' może być stosowana analogicznie do innych jednostek organizacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego rozróżnienia między likwidacją a reorganizacją jednostek samorządowych, co ma praktyczne znaczenie dla samorządowców i prawników administracyjnych. Pokazuje, jak interpretacja pojęć prawnych może wpłynąć na ważność uchwał.

Połączenie placówek to nie likwidacja – NSA wyjaśnia zasady reorganizacji jednostek samorządowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1615/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Ożóg
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Lu 1363/03 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-07-09
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
art. 33n ust. 8
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych należy uznać za połączenie placówek nie zaś za likwidację poszczególnych placówek. Likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności operatywnej, zadysponowaniu jej mieniem, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli.
Utracenie bytu prawnego nie jest elementem przesądzającym o tym, że nastąpiła likwidacja.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Henryk Ożóg, Protokolant Wiesława Koślińska, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 1363/03 w sprawie ze skargi Wojewody L. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia 30 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie utworzenie (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 lipca 2004 r. II SA/Lu 1363/03 uwzględniając skargę Wojewody L. stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w C. z 30 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie utworzenia Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia, z których wynika, iż uchwała ta została podjęta na podstawie art. 12 pkt 8 lit. i, art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./ w zw. z art. 10a pkt 7 i art. 33n pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ oraz art. 18 ust. 1 ustawy o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./ i orzekała o utworzeniu (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie.
Centrum to zostało utworzone w wyniku połączenia Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowia Opiekuńczego oraz Świetlicy Terapeutycznej w C. Zgodnie z powyższą uchwałą /par. 2 ust. 1/ (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie zapewnia dziecku całodobową ciągłą lub okresową albo dzienną opiekę i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbędne potrzeby bytowe, rozwojowe, w tym emocjonalne, społeczne, religijne, zapewnia korzystanie z przysługujących świadczeń zdrowotnych i kształcenia, a także prowadzi działalność diagnostyczno-konsultacyjną, której celem jest pozyskiwanie, szkolenie i kwalifikowanie osób zgłaszających gotowość prowadzenia rodzinnej opieki zastępczej, a także szkolenie i wspieranie psychologiczno-pedagogiczne osób prowadzących rodzinną opiekę zastępczą oraz rodziców naturalnych dzieci umieszczonych w rodzinnej opiece zastępczej i placówkach opiekuńczo-wychowawczych. W myśl par. 4 ust. 1 uchwały (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie przejmuje mienie, zobowiązania i wierzytelności Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowia Opiekuńczego oraz Świetlicy Terapeutycznej w C.
Na powyższą uchwałę Rady Miejskiej w C. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wniósł Wojewoda L. domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przedmiotowa uchwała nie stanowi wprawdzie wprost o likwidacji Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowia Opiekuńczego oraz Świetlicy Terapeutycznej, lecz w istocie Rada Miasta przesądziła o likwidacji wymienionych placówek jako samodzielnych, wyodrębnionych organizacyjnie publicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto C. Stosownie do art. 33n ust. 8 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej powiat prowadzący placówkę opiekuńczo-wychowawczą nie może jej zlikwidować bez zgody wojewody. W tej sprawie Miasto C. taką zgodą nie legitymuje się i o taką zgodę nie występowało.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę Wojewody przyjął, iż utworzenie (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie w C. pociągnęło za sobą likwidację tych placówek opiekuńczo-wychowawczych, które zostały "wchłonięte" przez to Centrum, tj.: Zespół Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowie Opiekuńcze oraz Świetlica Terapeutyczna. Zważyć bowiem należy, iż przed utworzeniem Centrum wyżej wskazane jednostki funkcjonowały jako odrębne i samodzielne podmioty. Samodzielność ta miała zasadniczy charakter, bowiem przejawiała się we wszystkich aspektach funkcjonowania takiej jednostki. Profil ich działalności wymaga, aby praca merytoryczna - ich działania - była zbieżna i powiązana z innymi podobnymi jednostkami, jednakże nie ma to żadnego wpływu na samodzielność tych podmiotów. (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie powstało z połączenia wskazanych jednostek. Zatem w momencie jego utworzenia byt prawny podmiotów wchodzących aktualnie w skład Centrum ustał. Każda z tych jednostek, pomimo tego, iż będzie funkcjonować w ramach Centrum utraciła swoją niezależność zarówno prawną, organizacyjną, jak i finansową. Tym samym połączenie ich spowodowało kreację nowego podmiotu, co pociąga za sobą stwierdzenie, iż jednostki te w formie, w jakiej funkcjonowały przed połączeniem, zostały zlikwidowane.
Zdaniem Sądu okoliczność, iż nowoutworzona jednostka przejmuje zadania poprzednich podmiotów nie ma wpływu na zakwalifikowanie powyższej sytuacji jako likwidacji danej jednostki. Zadania, o których mowa zarówno w regulaminach poszczególnych wchłoniętych jednostek, jak i w regulaminie (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie są tożsame. Jednakże - zdaniem Sądu - są to zadania nowego podmiotu. Jednostki poprzednie, chociaż pełniły niemalże identyczną rolę i zadania przestały funkcjonować. Tym samym zasadne jest twierdzenie o ich likwidacji.
Z brzmienia par. 4 zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w C., gdzie wprost wyrażona jest sukcesja prawna mienia, zobowiązań i wierzytelności przysługujących dotychczas Zespołowi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowiu Opiekuńczemu oraz Świetlicy Terapeutycznej na rzecz (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie Sąd wysnuwa wniosek, że świadczy to nie o jakiejkolwiek restrukturyzacji; nie stanowi to przekształcenia czy przeobrażenia wskazanych jednostek, ale świadczy o ustaniu ich bytu prawnego. Zaś nowo utworzony podmiot zostaje wyposażony we wszelkie prawa i obowiązki dotychczasowych jednostek. Tym samym likwidacja tych jednostek jest wyraźna i definitywna - utraciły one wszelkie prawa /jak również przejęte obowiązki/. Posługując się określeniem "likwidacji" przytoczonym w odpowiedzi na skargę - likwidacja polega na zakończeniu działalności operatywnej, zadysponowaniu mieniem oraz zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli - wskazać należy, iż omawiany przypadek spełnia wskazane desygnaty tego pojęcia. Nastąpiło bowiem zakończenie działalności dotychczas funkcjonujących podmiotów /jak wskazano wyżej przejęcie zadań przez nową jednostkę nie ma wpływu na taką kwalifikację/, mienie zlikwidowanych jednostek zostało rozdysponowane - zostało przejęte przez (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie /par. 4 zaskarżonej uchwały/, zaś interes prawny wierzycieli jest zabezpieczony wobec przejęcia całości zobowiązań ww. jednostek.
Wobec uznania, iż wymienione wyżej placówki opiekuńczo-wychowawcze zostały zlikwidowane, zaś zgodnie z powoływanym wyżej art. 33n ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, do likwidacji takich placówek konieczna jest zgoda Wojewody, którą Miasto C. nie legitymowało się, zatem uchwała dotycząca przedmiotowej likwidacji została podjęta z naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, bowiem jej treść dotyczy nieograniczonego kręgu adresatów znajdujących się na terenie jednostki, która wydała ten akt - miasto na prawach powiatu.
Wobec podjęcia przedmiotowej uchwały z naruszeniem prawa Sąd stwierdził jej nieważność na podstawie przepisu art. 147 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Miejska w C. reprezentowana przez radcę prawnego Annę B. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu nieobowiązującego "w dacie wyrokowania" przepisu art. 33n ust. 8 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że Rada Miejska w C. zlikwidowała bez zgody Wojewody placówki opiekuńczo-wychowawcze w sytuacji gdy nastąpiło ich rzeczywiste połączenie.
Rada domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania względnie zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
W uzasadnieniu skarżący podważa pogląd Sądu co do likwidacji placówek podnosząc rozróżnienie pojęć "likwidacja" i "połączenie" na gruncie polskiego prawa.
Wykładnia językowologiczna i celowościowa art. 33n ust. 8 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przepis ten został wprowadzony dla uniknięcia nieuzasadnionego likwidowania niektórych placówek opiekuńczo-wychowawczych /por. C. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Gdańsk 2001, s. 254/. Nie jest natomiast likwidacją jednostki organizacyjnej sytuacja, w której zorganizowane struktury i majątek prowadzą do kontynuowania jej działalności w ramach nowej struktury. Połączenie placówek opiekuńczo-wychowawczych, jako opcje sprawowania opieki, uregulowane jest w par. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych /Dz.U. nr 80 poz. 900/ wydanego na podstawie art. 33k ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.
Gdyby ustawodawca uznał za celowe uzyskanie zgody na połączenie placówek opiekuńczo-wychowawczych, to zapis taki znalazłby się wprost w ustawie. Ustawodawca rozróżnia bowiem pojęcie "likwidacji" od pojęcia "przejęcia" lub "połączenia", czemu dał wyraz w szeregu aktach prawnych od ustawy o systemie oświaty począwszy, poprzez ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawę o funduszach inwestycyjnych, ustawę o instytucjach kultury, bibliotekach, jednostkach badawczo-rozwojowych, bankach, przedsiębiorstwach państwowych na Kodeksie spółek handlowych kończąc. W każdej z tych ustaw połączenie jest czym innym niż likwidacja.
Likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności /wyrok NSA w Warszawie z 20 kwietnia 2001 r., I SA 2751/00/, co w przypadku miasta C. nie miało miejsca. Natomiast reorganizacja czy połączenie jednostek polega w szczególności na zmianie przedmiotu lub zakresu jej działania, ewentualnej zmianie dotychczasowej nazwy lub zmianie organu sprawującego nadzór nad jednostką, dokonaniu zmian w strukturze organizacyjnej jednostek również przez ich połączenie.
Według skarżącego nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w przypadku, gdy z konkretnego przepisu prawnego można wysnuć różne oceny prawne, a przy rozstrzyganiu sprawy zastosowano jedną z możliwych wykładni.
Skarżący podnosi także to, że restytucja połączonych od ponad roku placówek opiekuńczo-wychowawczych, funkcjonujących w nowej sprawdzającej się strukturze organizacyjnej w praktyce nie jest już możliwa. Gdyby Wojewoda L. orzekł o nieważności uchwały w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, sprawa w trybie procesowym wyjaśniona byłaby przed jej wejściem w życie zważywszy na treść art. 92 i 92a cyt. ustawy. Zaskarżenie nastąpiło jednakże w trybie art. 93. Od września 2004 r. nastąpiły tak daleko idące zmiany organizacyjne, łącznie z bardziej efektywnym wykorzystaniem pomieszczeń połączonych placówek, że uchwała spowodowała, zdaniem skarżącego, nieodwracalne skutki prawne zarówno w sferze stosunków cywilnoprawnych jak i wynikających z Kodeksu pracy.
Ponadto w dacie wyrokowania art. 33n ust. 8 wraz z całą ustawą z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej przestał obowiązywać. Z dniem 1 maja 2004 r. został uchylony przez art. 160 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./. Odpowiednikiem tego przepisu jest obecnie art. 85 ust. 4 przy czym zgoda wojewody jest obligatoryjna /ust. 5/ w sytuacji, w której powiat zapewni właściwą opiekę dzieciom z tej placówki w rodzinie zastępczej lub innej placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Na terenie Miasta C. nie została zlikwidowana żadna placówka opiekuńczo-wychowawcza i w dalszym ciągu funkcjonuje Dom Dziecka i Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy, Pogotowie Opiekuńcze, Świetlica Środowiskowo-Terapeutyczna /uprzednio Świetlica Terapeutyczna/, które obecnie wchodzą w skład (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie. Jeżeli tak, to skutek przerwy winien podlegać ocenie według nowej ustawy, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania tej ustawy. Sąd takiej oceny nie dokonał, a tylko istotne naruszenie prawa może skutkować uchyleniem zaskarżonej przez Wojewodę uchwały.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda L. wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie.
Zdaniem Wojewody Rada Miasta C. jest stroną postępowania legitymowaną do wniesienia skargi kasacyjnej, lecz jako ciało kolegialne wyraża swą wolę w formie uchwały. Do chwili obecnej Rada takiej uchwały nie podjęła, ani uchwały upoważniającej Przewodniczącego Rady do dokonania takiej czynności.
Zdaniem Wojewody czyni to skargę kasacyjną niedopuszczalną w rozumieniu art. 178 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W pozostałej części Wojewoda podtrzymał swe poprzednie stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i podległa rozpoznaniu.
Odnosząc się do wniosku Wojewody o odrzucenie skargi kasacyjnej Sąd odwoławczy nie podzielił poglądu o jej niedopuszczalności. W postępowaniu sądowym działająca w imieniu Rady Miasta radca prawny legitymowała się pełnomocnictwem udzielonym przez Prezydenta Miasta oraz Przewodniczącego Rady Miasta C. O ile pełnomocnictwo Przewodniczącego nie upoważniało do działania w imieniu Miasta C. to Prezydent Miasta, jako organ wykonawczy /art. 26 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/, uprawniony jest do reprezentowania jej na zewnątrz /art. 31 ustawy/.
Jednakże ze względu na przedmiot zaskarżenia przed Sądem I instancji stanowiący akt organu kolegialnego miasta C. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 44 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ dopuścił pełnomocnika, wyznaczając termin do złożenia odpowiedniego pełnomocnictwa lub przedstawienie zatwierdzenia czynności. Wymogom tym czyni zadość podjęta przez Radę Miasta C. uchwała (...) z dnia 24 lutego 2005 r.
W tej sytuacji należało uznać, iż skarga kasacyjna wniesiona przez radcę prawnego Annę B. podlegała rozpoznaniu.
Rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego.
U podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lipca 2004 r., stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w C. z dnia 30 czerwca 2003 r. w sprawie utworzenia (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie legło przekonanie, iż uchwała ta stanowiła w istocie o likwidacji placówek funkcjonujących dotychczas w postaci Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, Pogotowia Opiekuńczego oraz Świetlicy Terapeutycznej, a co nastąpiło bez zgody wojewody.
W myśl art. 33n ust. 8 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej powiat prowadzący placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub ośrodek adopcyjno-opiekuńczy nie może ich zlikwidować bez zgody wojewody.
Sąd błędnie zastosował omawiany przepis w sytuacji gdy zaskarżoną uchwałą nie dokonano likwidacji placówek opiekuńczo-wychowawczych, lecz połączenia trzech funkcjonujących dotychczas w mieście placówek w jedną - (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęć "likwidacja", "połączenie" lub "przekształcenie". Należy więc sięgnąć do "odczytania" znaczenia tych słów w języku polskim.
Według Słownika języka Polskiego /PWN, Warszawa 1978/ "likwidacja" oznacza zniesienie, usunięcie, rozwiązanie czegoś; "przekształcenie" to przybranie innego kształtu, wyglądu, innej postaci formy; "połączyć" słownik definiuje jako spoić, złożyć mechanicznie, zespolić w jedność, w całość, powiązać, związać, zmieszać, zsumować, połączyć organizacyjnie dwie instytucje, dwa wydziały jakiegoś urzędu.
Już więc wykładnia gramatyczna przemawia za tym, aby utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych uznać za połączenie placówek nie zaś za likwidację poszczególnych placówek. Jak trafnie podnosi skarżąca Rada likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca skoro wszystkie dotychczasowe jednostki nadal prowadzą działalność a zmianie uległa jedynie forma organizacyjna.
Przy wykładaniu pojęcia likwidacja warto odnieść się do innych aktów prawnych, które wyjaśniają co należy rozumieć przez likwidację oraz jaką treść zawiera pojęcie łączenia.
Przykładowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2001 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu łączenia, podziału, reorganizacji i likwidacji jednostek badawczo-rozwojowych /Dz.U. nr 90 poz. 996/ łączenie jednostek polega na utworzeniu jednej jednostki z dwóch lub więcej jednostek, które w wyniku połączenia utracą osobowość prawną. Łączenie może polegać na włączeniu do jednej jednostki innej jednostki lub kilku jednostek, które w wyniku połączenia utracą osobowość prawną /par. 2 ust. 1 i 2/. Wprawdzie placówki opiekuńczo-wychowawcze nie posiadają osobowości prawnej, lecz utracenie bytu prawnego nie jest elementem przesądzającym o tym, że nastąpiła ich likwidacja - jak to przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Likwidacja jednostki polega bowiem na zakończeniu jej działalności operatywnej, zadysponowaniu jej mieniem, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Tak też w par. 17 określa likwidację wspomniane rozporządzenie.
Zgodzić się należy z twierdzeniem skargi kasacyjnej, iż w wypadku utworzenia Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie nie mamy do czynienia z zakończeniem działalności operatywnej.
Zdaniem Sądu I instancji utworzenie nowej jednostki zawsze powodowałoby likwidację jednostek w takiej formie w jakiej funkcjonowały przed połączeniem. Przedstawiona przez Sąd wykładnia stawia więc znak równości pomiędzy likwidacją jednostek a połączeniem ich, co w świetle omawianych regulacji prawnych stanowi jednakże odrębne instytucje i wywołuje odmienne konsekwencje.
Jeśli więc utworzenie (...) Centrum Pomocy Dziecku i Rodzinie nastąpiło w wyniku połączenia istniejących placówek opiekuńczo-wychowawczych to nie miał zastosowania przepis art. 33n ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, wymagający zgody Wojewody.
Nie jest zasadnym pogląd, iż o przyjęciu likwidacji przesądza treść par. 4 uchwały, w którym wyrażona jest sukcesja prawna mienia, zobowiązań i wierzytelności przysługujących dotychczasowym jednostkom na rzecz (...) Centrum.
Przepis art. 18 ust. 4 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./ nakłada na organ stanowiący przy likwidacji jednostki budżetowej obowiązek określenia przeznaczenia mienia znajdującego się w użytkowaniu jednostki. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie również do łączenia jednostek budżetowych. Tak więc zarówno przy likwidacji jak i łączeniu Rada winna określić przeznaczenie mienia. Istotna różnica sprowadza się do tego, iż likwidacja powoduje zakończenie działalności operatywnej natomiast przy połączeniu jednostka budżetowa kontynuuje swą działalność, przy zmienionej formie organizacyjnej.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł więc z naruszeniem prawa materialnego, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę Wojewody Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 151 w zw. z art. 193 powołanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI